ಸ್ವಿಗ್ಗಿ, ಝಮ್ಯಾಟೊ ದರೋಡೆಗೆ ಬ್ರೇಕ್! ONDC ಇಂದ ಬಂತು ಹೊಸ ಆಪ್?

ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊದ ಹಗಲು ದರೋಡೆಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ ಬ್ರೇಕ್: ONDC ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳ ಬಂಡಾಯ!

ನಮಸ್ಕಾರ ಕನ್ನಡಿಗರೇ. ನಾನು ನಿಮ್ಮ ದನಿ. ಇವತ್ತು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ, ಆದರೆ ಯಾರೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹಗಲು ದರೋಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ನೇರವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಫಿಲ್ಟರ್ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಿಲ್ಕ್ ಬೋರ್ಡ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಾಗಲೋ, ಅಥವಾ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಕೊಟ್ಟ ಡೆಡ್‌ಲೈನ್ ಮುಗಿಸಿ ಸುಸ್ತಾಗಿ ವೀಕೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗಲೋ, ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮೊದಲು ನೆನಪಾಗೋದು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರೋ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿರೋ ಫುಡ್ ಡೆಲಿವರಿ ಆಪ್‌ಗಳು. ಮಳೆ ಬರ್ತಾ ಇದ್ರೆ ಆಚೆ ಹೋಗೋಕೆ ಬೇಜಾರು ಅಂತಾನೋ, ಅಥವಾ ಪಾರ್ಟಿ ಮಾಡೋಕೆ ಬಿರಿಯಾನಿ ಬೇಕು ಅಂತಾನೋ ನಾವೆಲ್ಲ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ (Swiggy) ಮತ್ತು ಝೊಮ್ಯಾಟೊ (Zomato) ಆಪ್‌ಗಳನ್ನು ಓಪನ್ ಮಾಡ್ತೀವಿ. ಕೇವಲ ಐಟಿ ಟೆಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇವತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫುಡ್ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡೋದು ಒಂದು ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಆಪ್‌ಗಳು ನಮಗೆ ಫ್ರೀ ಡೆಲಿವರಿ, ಭರ್ಜರಿ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್, ‘ಬೈ 1 ಗೆಟ್ 1’ ಆಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಿಕೊಂಡವು. ನಾವೂ ಕೂಡ “ಅಬ್ಬಾ, ಎಷ್ಟೊಂದು ಕಮ್ಮಿಗೆ ಊಟ ಸಿಗ್ತಿದೆ” ಅಂತ ಖುಷಿ ಪಟ್ವಿ. ಆದರೆ, ಒಮ್ಮೆ ನಮಗೆ ಈ ಆಪ್‌ಗಳ ಅಡಿಕ್ಷನ್ ಶುರುವಾದ ಮೇಲೆ, ಈ ಟೆಕ್ ದೈತ್ಯರು ತಮ್ಮ ಅಸಲಿ ಬಣ್ಣ ತೋರಿಸೋಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಕೇವಲ ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಲೋಕಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ದರ್ಶಿನಿಗಳು, ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವ ಕೈಯಲ್ಲಿಡಿದು ಬೈಕ್ ಓಡಿಸುವ ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ಸ್ ಕೂಡ ಇವರ ಕಪಿಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ, ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ ಬಾಸ್. ಈ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ದೈತ್ಯರ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಲು ಈಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ‘ONDC’ (Open Network for Digital Commerce) ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಎಂಟ್ರಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇದೇನಿದು ONDC? ಇದು ಸ್ವಿಗ್ಗಿ, ಝೊಮ್ಯಾಟೊಗಳ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು (Monopoly) ಹೇಗೆ ಮುರಿಯುತ್ತಿದೆ? ನಮ್ಮ ಲೋಕಲ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದರಿಂದೇನು ಲಾಭ? ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಆಗಿ ನಮಗೇನು ಫಾಯ್ದೆ? ಬನ್ನಿ, ಇವತ್ತು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ತಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಟಮ್ ಮಾಡೋಣ.

ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ‘ಕಮಿಷನ್’ ಮಾಫಿಯಾ

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ತಂದುಕೊಡುವ ‘ದೇವರು’ಗಳಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದ ಫುಡ್ ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್‌ಗಳು, ಈಗ ಪರೋಪಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ (Parasitic).¹ ಕಮಿಷನ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ದಂಧೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NRAI) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಈ ಆಪ್‌ಗಳ ಕಮಿಷನ್ ಕಟ್ಟಲು ಹೈರಾಣಾಗಿವೆ.² ನಾವೆಲ್ಲ ಅಂದುಕೊಂಡಿರ್ತೀವಿ, ನಾವು ಆಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ಒಳ್ಳೆ ಲಾಭ ಆಗುತ್ತೆ ಅಂತ. ಆದರೆ ಅಸಲಿ ಕಥೆ ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ.

ಸ್ಪೈಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್ (Spice Advisors) 2025 ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಆಪ್‌ಗಳ ಕಮಿಷನ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಹೇಗಿದೆ ಅಂತ ನೀವೇ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ:

ಮೂಲ: 2024-2025 ರ ಕಮಿಷನ್ ದತ್ತಾಂಶಗಳು.³

ದರ್ಶಿನಿಯ ಮಾಲೀಕನ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ

ಈ ಟೇಬಲ್ ನೋಡಿದ್ರೆ ನಿಮಗೆ ಅರ್ಥ ಆಗಲ್ಲ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಒಂದು ಸಿಂಪಲ್ ಲೆಕ್ಕ ಕೊಡ್ತೀನಿ ಕೇಳಿ. ನೀವು ಜಯನಗರದ ಒಂದು ದರ್ಶಿನಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂನ ಒಂದು ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಮೂಲಕ ₹300 ಮೌಲ್ಯದ ಊಟ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ್ರಿ ಅಂದುಕೊಳ್ಳಿ.

1. ಮೊದಲು ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ತನ್ನ ಬೇಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಂತ ₹75 (25% ಆವರೇಜ್) ಕಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೆ.
2. ಆ ಕಮಿಷನ್ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ 18% GST ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ₹13.5 ಹೋಗುತ್ತೆ.
3. ಡೆಲಿವರಿ ಕಟ್ ಅಂತ ಇನ್ನೊಂದು ₹20 ಕಟ್ ಮಾಡ್ತಾರೆ.
4. ಇವೆಲ್ಲಾ ಕಳೆದು, ಕೊನೆಗೆ ಆ ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕನ ಕೈಗೆ ಸಿಗೋದು ಕೇವಲ ₹191.5 ಮಾತ್ರ! ³

ನೀವೇ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ ಬಾಸ್. ಆ ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕ ತರಕಾರಿ ತರಬೇಕು, ದಿನಸಿ ತರಬೇಕು, ಬಾಣಸಿಗರಿಗೆ ಸಂಬಳ ಕೊಡಬೇಕು, ಕರೆಂಟ್ ಬಿಲ್ ಕಟ್ಟಬೇಕು, ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬಾಡಿಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ಇವೆಲ್ಲಾ ಖರ್ಚು ತೆಗೆದು ಆ ₹191.5 ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಲಾಭ ಮಾಡೋದು ಹೇಗೆ? ³ ಈ ಕಮಿಷನ್ ರಗಳೆ ತಾಳಲಾರದೆ ಎಷ್ಟೋ ಸಣ್ಣ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿವೆ.

ಇನ್ನು, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಏರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು (Visibility) ಅಂದರೆ, ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ₹400 ರಿಂದ ₹500 ಜಾಹೀರಾತು (Sponsored Ads) ಅಂತ ಬೇರೆ ಕಟ್ಟಬೇಕು.³ ಇದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಬ್ಲಾಕ್‌ಮೇಲ್ ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನು? ಹೋಟೆಲ್‌ನವರು ಈ ಆಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮೋಷನ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಅವರ ರೇಟಿಂಗ್ ತಾನಾಗಿಯೇ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತೆ. ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಡೋನು ಊಟ ಮಾಡಿಸೋದರ ಮೇಲೆ ಫೋಕಸ್ ಮಾಡಬೇಕಾ ಅಥವಾ ಈ ಆಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪ ಕಾಣಿಕೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೂರಬೇಕಾ?

ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಜೇಬಿಗೆ ಕತ್ತರಿ: ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಫೀ ದರೋಡೆ

ಹೋಟೆಲ್‌ನವರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇವರು ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಆಗಿರುವ ನಮಗೂ ಚೂರಿ ಹಾಕ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲೆಲ್ಲಾ ಡೆಲಿವರಿ ಫೀ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ಈಗ ಹೊಸದಾಗಿ ‘ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಫೀ’ (Platform Fee) ಅಂತ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಆರ್ಡರ್‌ಗೆ ಕೇವಲ ₹2 ಇದ್ದ ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಫೀ, 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 400% ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ₹10 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ! ⁴ ಕಾಂಪಿಟಿಷನ್ ಕಮಿಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (CCI) ಕೂಡ ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಫೀ ಸುಲಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಕೂತಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಆರೋಪ.⁴ ಝೊಮ್ಯಾಟೊ CFO ಅಕ್ಷಂತ್ ಗೋಯಲ್ ಇದನ್ನ “ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್” ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ನಾವೇನು ಇವರ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿರೋ ಇಲಿಗಳಾ? ನಮಗೆ ಅರ್ಥ ಆಗಲ್ಲ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರಾ? ⁴

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಕಥೆ: ಲೋಕಲ್ ರುಚಿಗೂ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಟಕ

ನಾನು ಬರೀ ಬೆಂಗಳೂರು ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡ್ತಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಡೆ ಬನ್ನಿ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ದುರ್ಗದ ಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಗೋ ಗಿರ್ಮಿಟ್ (Girmit) ಅಂದ್ರೆ ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಇಷ್ಟ ಇಲ್ಲ? ಅಲ್ಲಿನ ಸಾವಜಿ ಖಾನಾವಳಿ ಊಟ, ಧಾರವಾಡದ ಪೇಡಾ, ಮಿರ್ಚಿ ಭಜ್ಜಿ – ಇವೆಲ್ಲಾ ನಮ್ಮ ಲೋಕಲ್ ಎಮೋಷನ್ಸ್.⁵ ಆದ್ರೆ ಈ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ಆಪ್‌ಗಳು ಈ ಲೋಕಲ್ ಫುಡ್ ಕಲ್ಚರ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಹಾಳು ಮಾಡ್ತಿವೆ.

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ವಿದ್ಯಾ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಫೇಮಸ್ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಹಂಗಾಮದಲ್ಲಿ, ನೀವು ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆಗಿ ಹೋಗಿ ತಿಂದರೆ ಒಂದು ಪ್ಲೇಟ್ ಟೊಮೇಟೊ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಅಥವಾ ಡ್ರೈ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಬೆಲೆ ತುಂಬ ಕಮ್ಮಿ ಇರುತ್ತೆ. ಆದ್ರೆ ಅದೇ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಆಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ರೆ, ಅದರ ಬೆಲೆ ₹93 ತೋರಿಸುತ್ತೆ! ⁶ ಯಲಹಂಕದಲ್ಲಿರೋ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದೇ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ₹50, ಆದ್ರೆ ಆಪ್‌ಗೆ ಹೋದ್ರೆ ಬೆಲೆ ಡಬಲ್.⁷

ಯಾಕೆ ಈ ತರಹ ಬೆಲೆ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುತ್ತೆ? ಯಾಕಂದ್ರೆ ಆ ಸಣ್ಣ ಗಿರ್ಮಿಟ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸ್ವಿಗ್ಗಿಗೆ 28% ಕಮಿಷನ್ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ಅದನ್ನ ಕಟ್ಟೋಕೆ ಆತ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಆಪ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೆನು ಬೆಲೆಯನ್ನೇ (Mark-up price) ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡ್ತಾನೆ.⁸ ಕೊನೆಗೆ ದುಡ್ಡು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳೋದು ಯಾರು? ನಾವೇ ತಾನೇ! ನಾವು ಊಟದ ಬೆಲೆಗಿಂತ, ಆ ಆಪ್‌ನ ಸರ್ವರ್ ಮೇಂಟೈನ್ ಮಾಡೋಕೆ ದುಡ್ಡು ಕಟ್ತಾ ಇದ್ದೀವಿ ಅನ್ನೋದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗ್ತಿಲ್ಲ.

ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ: ಕ್ಲೌಡ್ ಕಿಚನ್ ಮತ್ತು ‘ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲೇಬಲ್’ ಮೋಸ

ಇದು ಕೇವಲ ಕಮಿಷನ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೋಸವೆಂದರೆ ‘ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲೇಬಲಿಂಗ್’ (Private Labelling). ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಮತ್ತು ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ಕೇವಲ ಡೆಲಿವರಿ ಆಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಅವು ಬೃಹತ್ ಡೇಟಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಿವೆ.⁹

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾವು ಯಾವ ಏರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಫುಡ್ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡ್ತೀವಿ, ಯಾವ ಟೈಮ್‌ಗೆ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡ್ತೀವಿ, ನಮ್ಮ ಟೇಸ್ಟ್ ಏನು ಅನ್ನೋ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡೇಟಾವನ್ನು ಇವರು ಕಲೆಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಅದೇ ಡೇಟಾವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಇವರು ತಾವೇ ಸ್ವಂತ ‘ಕ್ಲೌಡ್ ಕಿಚನ್’ (Cloud Kitchen) ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ‘ಬಿಸ್ಟ್ರೋ’ (Bistro by Blinkit) ಮತ್ತು ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ‘ಸ್ನ್ಯಾಕ್’ (Snacc) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 10-15 ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಫುಡ್ ಡೆಲಿವರಿ ಮಾಡೋಕೆ ಇಳಿದಿವೆ.¹⁰

ಇದರ ಅರ್ಥ ಏನು ಗೊತ್ತಾ?

ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೋ ಒಂದು ಅಂಗಡಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಡ್ತೀರಾ. ಅವನು ನಿಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿ, ನಿಮ್ಮ ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಯಾರು, ಅವರು ಏನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ತಾರೆ ಅಂತ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ತಿಳ್ಕೊಂಡು, ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಿಮಗೇ ಕಾಂಪಿಟಿಷನ್ ಆಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಗಡಿ ಓಪನ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತೆ? ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ಮಾಡ್ತಾ ಇರೋದು ಇದನ್ನೇ!

NRAI (ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಾಗರ್ ದರ್ಯಾನಿ ಅವರು ಈ “ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ” ಹಾಕುವ ತಂತ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ನೇರವಾಗಿ ಸಿಸಿಐ (CCI – Competition Commission of India) ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದಾರೆ.¹¹ 2022 ರಿಂದಲೇ ಶುರುವಾದ ಈ ಸಿಸಿಐ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸತ್ಯ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಕಾಂಪಿಟಿಷನ್ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿವೆ.¹³ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಚೈನ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಒಪ್ಪಂದ (Exclusivity contracts) ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸಣ್ಣ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡ್ತಿವೆ ಅಂತ ರಾಯಿಟರ್ಸ್ (Reuters) ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.¹³ ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ಕಮ್ಮಿ ಕಮಿಷನ್ ಆಸೆ ತೋರಿಸಿ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಅಂತ ಹೇಳಿ ಮೋಸ ಮಾಡ್ತಿದೆ.¹⁴

ONDC ಯ ಎಂಟ್ರಿ: ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ದರೋಡೆ ನಡೀತಾ ಇರಬೇಕಾದ್ರೆ, ನಮ್ಮ ಲೋಕಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್‌ಗೆ ಉಳಿಗಾಲವೇ ಇಲ್ವಾ ಅಂತ ನೀವು ಕೇಳಬಹುದು. ಖಂಡಿತ ಇದೆ. ಈ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ದೈತ್ಯರ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಲು, ಅವರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಒಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರ ತಂದಿರುವ ಹೊಸ ಅಸ್ತ್ರವೇ ONDC (Open Network for Digital Commerce).

ಏನಿದು ONDC? ಸಿಂಪಲ್ ಆಗಿ ಹೇಳ್ತೀನಿ ಕೇಳಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ONDC ಅಂದರೆ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಥರಾನೇ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಸ ಆಪ್ ಇರಬೇಕು ಅನ್ನೋ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ. ಆದ್ರೆ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳ್ತೀನಿ—ONDC ಒಂದು ಆಪ್ ಅಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ (Protocol). ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಯುಪಿಐ (UPI) ಇದ್ದ ಹಾಗೆ.¹⁵

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀವು ಗೂಗಲ್ ಪೇ (Google Pay) ಯೂಸ್ ಮಾಡ್ತೀರಾ. ನಿಮ್ಮ ಪಕ್ಕದ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯವನು ಫೋನ್ ಪೇ (PhonePe) ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಇಟ್ಟಿರ್ತಾನೆ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಗೂಗಲ್ ಪೇ ಇಂದ ಆ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಹಣ ಕಳಿಸಿದ್ರೆ, ಅವನ ಫೋನ್ ಪೇ ಅಕೌಂಟ್‌ಗೆ ದುಡ್ಡು ಹೋಗುತ್ತೆ ಅಲ್ವಾ? ಇಬ್ಬರ ಆಪ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದಗಡೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡೋದು ಒಂದೇ ಯುಪಿಐ (UPI) ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ. ONDC ಕೂಡ ಸೇಮ್ ಟು ಸೇಮ್ ಹೀಗೆಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.¹⁵

ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ಮಾಡೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತೆ? ಕಸ್ಟಮರ್, ಹೋಟೆಲ್, ಮತ್ತು ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್—ಮೂವರೂ ಒಂದೇ ಆಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಇದನ್ನ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಅವರು ದಾದಾಗಿರಿ ಮಾಡ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ONDC ಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಾರ್ಟಿಗಳು ಇರ್ತಾರೆ:

1. ಬೈಯರ್ ಆಪ್ (Buyer App): ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಬಳಸುವ ಆಪ್. ಅಂದರೆ ನೀವು Paytm, PhonePe, Magicpin, ಅಥವಾ Mystore ಆಪ್ ಓಪನ್ ಮಾಡಿ ಫುಡ್ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಬಹುದು.¹⁵
2. ಸೆಲ್ಲರ್ ಆಪ್ (Seller App): ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕರು ಬಳಸುವ ಆಪ್. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೆನು ಹಾಕಿರ್ತಾರೆ.
3. ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (Logistics): ಡೆಲಿವರಿ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ Shadowfax, Dunzo, ಅಥವಾ Rapido ಡೆಲಿವರಿ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಗಳು.¹⁶

ಇಲ್ಲಿ ONDC ಕೇವಲ ಈ ಮೂವರನ್ನೂ ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸೇತುವೆ. ಇದೊಂದು ಓಪನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ನಮ್ಮ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆ ಅಥವಾ ಎಪಿಎಂಸಿ (APMC) ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಬಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಹುದು.¹⁷ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ಥರಾ “ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇ ಫೈನಲ್ ಬೆಲೆ, ನಾನೇ ಬಾಸ್” ಅನ್ನೋ ದಾದಾಗಿರಿ ನಡೆಯಲ್ಲ.

ONDC ಯಲ್ಲಿ ಕಮಿಷನ್ ರೇಟ್ ಕೇವಲ 10-11% ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ.¹⁸ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ 15% ದಿಂದ 20% ವರೆಗೆ ಕಮಿಷನ್ ಉಳಿತಾಯ ಆಗುತ್ತೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಈಗ ಸಾವಿರಾರು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ONDC ಯತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. 2023 ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 500 ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ONDC ಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, 2023 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆ ಸಂಖ್ಯೆ 50,000 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ ಅಂದರೆ ಇದರ ತಾಕತ್ತು ನೀವೇ ಊಹಿಸಿ! ¹⁹

ಬೆಲೆಯ ಸಮರ: ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್‌ಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಗ್ಗವಾ?

ಈಗ ನಮಗಿರೋ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಂದರೆ, ONDC ಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಬೆಲೆ ಕಮ್ಮಿ ಇರುತ್ತಾ?

ಖಂಡಿತ ಇರುತ್ತೆ. ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಟ್ವಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ) ವೈರಲ್ ಆದ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಶಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲೈವ್ ಮಿಂಟ್ (LiveMint) ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾಡಿದ ಪ್ರೈಸ್ ಕಂಪ್ಯಾರಿಸನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ONDC ಯ ಪವರ್ ಅರ್ಥ ಆಗುತ್ತೆ.²⁰

ಒಂದು ಸಿಂಪಲ್ ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡಿ. ನೀವು ‘ಬೆಗ್ ತಂದೂರಿ ಪನೀರ್ ಬರ್ಗರ್’ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡ್ತೀರಾ ಅಂದುಕೊಳ್ಳಿ:

• ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಮತ್ತು ಝೊಮ್ಯಾಟೊದಲ್ಲಿ ಆ ಬರ್ಗರ್‌ನ ಬೆಲೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹359 ಇರುತ್ತೆ.²⁰
• ಆದ್ರೆ ಅದೇ ಬರ್ಗರ್ ಅನ್ನ ನೀವು ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ಪಿನ್ (Magicpin) ಅಥವಾ ಪೇಟಿಎಂ (Paytm) ಮೂಲಕ ONDC ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಅದರ ಬೆಲೆ ಕೇವಲ ₹270 ಇರುತ್ತೆ! ²⁰

ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಯೂಸರ್ ಟ್ವಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬಿಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ಪನೀರ್ ಬರ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಸಿ ಕಾಂಬೊ ಸ್ವಿಗ್ಗಿಯಲ್ಲಿ ₹337 ಆಗಿದ್ರೆ, ONDC ಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ₹186 ಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ! ²² ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 45% ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್. ಈ ತರಹದ ಪ್ರೈಸ್ ಡಿಫರೆನ್ಸ್ ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಯಾಕೆ ಸುಖಾಸುಮ್ಮನೆ ಸ್ವಿಗ್ಗಿಗೆ 100-150 ರೂಪಾಯಿ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ ಕೊಡಬೇಕು? ¹⁶

ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ರೆಡ್ಡಿಟ್ (Reddit) ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಚರ್ಚೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೋಟೆಲ್‌ನಿಂದಲೇ (Direct Ordering) ಪಾರ್ಸಲ್ ತಂದರೆ ಅದು ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಅಗ್ಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊಗಿಂತ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದರೆ ₹260 ರಷ್ಟು, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ಪಿನ್ (ONDC) ಗಿಂತ ₹140 ರಷ್ಟು ಉಳಿತಾಯ ಆಗುತ್ತದೆ ಅನ್ನೋದನ್ನೂ ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು.¹⁶ ಆದರೂ, ಹೋಮ್ ಡೆಲಿವರಿ ಬೇಕು ಎನ್ನುವವರಿಗೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ONDC ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಪರ್ಯಾಯ.

ಈ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್‌ಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾ?

ಇಲ್ಲೊಂದು ಲಾಜಿಕ್ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಜೆಫರೀಸ್ (Jefferies) ನಂತಹ ಬ್ರೋಕರೇಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ONDC ಯಲ್ಲಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ಭಾರಿ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್‌ಗಳು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಗಳು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಡೆಲಿವರಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಯಿಂದಾಗಿ (ಒಂದು ಆರ್ಡರ್‌ಗೆ ₹125 ವರೆಗೆ) ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.²⁴ ಇದು ಪ್ರಮೋಷನಲ್ ಆಫರ್. ಈ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನಿಂತ ಮೇಲೆ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ತರಹದ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಕೇಲ್ (Scale) ಅನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ONDC ಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಮರ್ಶೆಯೂ ಇದೆ.²⁴ ಆದರೂ, ಕಮಿಷನ್ ರೇಟ್ 10% ಇರುವುದರಿಂದ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲೂ (Long-term) ಬೆಲೆಗಳು ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ ಅನ್ನೋದು ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕರ ವಾದ.

ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿ (Namma Yatri): ONDC ಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದ ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್

ನಾವು ಫುಡ್ ಡೆಲಿವರಿ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡ್ತಾ ಇದ್ದೀವಿ, ಆದ್ರೆ ONDC ಯ ನಿಜವಾದ ತಾಕತ್ತು ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ‘ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿ’ (Namma Yatri). ನಾವೆಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡಿಗರಾಗಿ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡಬೇಕಾದ ವಿಷಯ ಇದು.

ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಲಾ (Ola) ಮತ್ತು ಉಬರ್ (Uber) ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಆಟೋ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳಿಂದ 30% ವರೆಗೆ ಕಮಿಷನ್ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಕ್ಯಾಬ್ ಬುಕ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ, 2 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ₹100 ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡ್ತಿದ್ರು, ಆದ್ರೆ ಆಟೋದವನ ಕೈಗೆ ಸಿಗ್ತಾ ಇದ್ದದ್ದು ಬರೀ ₹30-40 ಮಾತ್ರ.²⁵ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ರೋಸಿಹೋಗಿ, ಬುಕಿಂಗ್ ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಮಾಡೋದು, “ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಬನ್ನಿ ಸರ್, ಆಪ್‌ಗೆ ಯಾಕೆ ದುಡ್ಡು ಕೊಡ್ತೀರಾ” ಅಂತ ಕೇಳೋದು ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಆಗ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ‘ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿ’ (Namma Yatri). ನವೆಂಬರ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾ ಡ್ರೈವರ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ (ARDU) ಮತ್ತು ಜಸ್ಟ್‌ಪೇ (Juspay) ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಸೇರಿ ಈ ಆಪ್ ಅನ್ನು ಲಾಂಚ್ ಮಾಡಿದರು.²⁵ ಇದು ONDC ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಮೇಲೆ ಓಪನ್-ಸೋರ್ಸ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಆಪ್. ಇಲ್ಲಿ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಜೀರೋ ಕಮಿಷನ್! ಹೌದು, ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಕೂಡ ಆಪ್‌ಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ದಿನದ ಸಬ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಫೀ (ಸುಮಾರು ₹25) ಕಟ್ಟಿದರೆ ಸಾಕು, ಅವರು ದುಡಿದ ಪೂರ್ತಿ ಹಣ ಅವರದ್ದೇ.²⁵

ಈ ಮಾಡೆಲ್ ಎಷ್ಟು ಸಕ್ಸಸ್ ಆಯ್ತು ಅಂದ್ರೆ, 2023-24 ರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ‘ಎಕನಾಮಿಕ್ ಸರ್ವೆ’ಯಲ್ಲಿ (Economic Survey of India) ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿಯನ್ನು ONDC ಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಯಶೋಗಾಥೆ (Success Story) ಅಂತ ಕೊಂಡಾಡಲಾಗಿದೆ! ²⁸ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿ ಹೇಗೆ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸಲೇಷನ್ ರೇಟ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.²⁸ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 4.7 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಇದು ಪೂರೈಸಿದೆ.²⁸

ಭವಿಷ್ಯದ ಮೊಬಿಲಿಟಿ

ಈಗ ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿ ಕೇವಲ ಆಟೋಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ‘ನಮ್ಮ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್’ (Namma Transit) ಎಂಬ ಹೊಸ ಫೀಚರ್ ಮೂಲಕ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ (Namma Metro) ಜೊತೆ ಕೂಡ ಕೈಜೋಡಿಸಿದೆ.²⁹ ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಯಾವ ಮೆಟ್ರೋ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗೆ ಹೋಗಬೇಕು, ಯಾವ ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಬೇಕು ಅನ್ನೋದನ್ನ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಲಾಸ್ಟ್-ಮೈಲ್ ಆಟೋ ಬುಕಿಂಗ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.²⁹

ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕ್ಯಾಬ್ ಬುಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಇದು ಎಂಟ್ರಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. OneBanc ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಎಂಪ್ಲಾಯೀಸ್‌ಗೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ರೈಡ್ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ ಕೊಡುವ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಶುರು ಮಾಡಿದೆ.³¹ ಮೊಬಿಲಿಟಿ (Mobility) ಸೆಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಲಾ-ಉಬರ್ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಮುರಿದ ಇದೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ, ಈಗ ಫುಡ್ ಡೆಲಿವರಿ ಸೆಕ್ಟರ್‌ಗೆ ಬಂದು ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊಗಳ ಕುತ್ತಿಗೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದೆ.

ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳ ಬಂಡಾಯ: ನಾಮಕ್ಕಲ್‌ನಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ

ಟೆಕ್ ದೈತ್ಯರ ಈ ಸುಲಿಗೆಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತಿರುವ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಈಗ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂತಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಶುರುವಾಗಿದೆ.

ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಾಮಕ್ಕಲ್ (Namakkal) ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆ ನಡೀತು. 2025 ರ ಜುಲೈ 1 ರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ 85 ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ, “ನಾವು ಇನ್ಮೇಲೆ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಮತ್ತು ಝೊಮ್ಯಾಟೊಗೆ ಫುಡ್ ಕೊಡಲ್ಲ” ಅಂತ ಬಾಯ್ಕಾಟ್ (Boycott) ಮಾಡಿದರು. ಕಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಹಿಡನ್ ಚಾರ್ಜಸ್ (hidden charges) ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದೆದ್ದು, ONDC ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದರು.¹ ಇದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸೆನ್ಸೇಷನ್ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾಡಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೂ ಕತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NRAI) ಬೆಂಗಳೂರು ಚಾಪ್ಟರ್, ರಾಪಿಡೋ (Rapido) ಕಂಪನಿಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ‘Ownly’ (ಓನ್ಲಿ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಝೀರೋ-ಕಮಿಷನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಆಗಿ ಲಾಂಚ್ ಮಾಡಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ.¹⁸

‘ಓನ್ಲಿ’ (Ownly) ಮಾಡೆಲ್ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೆ?

ರಾಪಿಡೋ ತರುತ್ತಿರುವ ಈ ಹೊಸ ಮಾಡೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಆರ್ಡರ್‌ಗೆ ಕಮಿಷನ್ ಕೊಡುವ ಬದಲು, ಒಂದು ಫಿಕ್ಸೆಡ್ ಸಬ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಫೀ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು.³²

• ಮೆನು ಬೆಲೆ ಏನಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಕಸ್ಟಮರ್ ಕೂಡ ಅದೇ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ (GST ಸೇರಿ).
• ಯಾವುದೇ ಆಪ್ ಮಾರ್ಕ್-ಅಪ್ (mark-ups) ಇರಲ್ಲ.
• 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಒಳಗೆ ಬರುವ ₹100 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಆರ್ಡರ್‌ಗೆ ಡೆಲಿವರಿ ಚಾರ್ಜ್ ₹20 ಮಾತ್ರ (ಅದರಲ್ಲಿ ₹10 ಕಸ್ಟಮರ್ ಕೊಡ್ತಾರೆ, ₹10 ಹೋಟೆಲ್ ಕೊಡ್ತಾರೆ).³²

ಇದು ಕಸ್ಟಮರ್‌ಗೂ ಲಾಭ, ಹೋಟೆಲ್‌ಗೂ ಲಾಭ. NRAI ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಾಗರ್ ದರ್ಯಾನಿ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, “ಆಹಾರ ಅಗ್ಗವಾದಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ONDC ನಮಗೆ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ”.²

ಡೆಲಿವರಿ ಹುಡುಗರ ಕಣ್ಣೀರು: 10-ನಿಮಿಷದ ಡೆಲಿವರಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುಷ್ಕರ

ಈ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ದೈತ್ಯರ ವಾರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅಪ್ಪಚ್ಚಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಓಡಿಸುವ ಗಿಗ್ ವರ್ಕರ್‌ಗಳು (Gig Workers). 10 ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಗ್ರೋಸರಿ ಮತ್ತು ಫುಡ್ ಡೆಲಿವರಿ (Zepto, Blinkit, Swiggy Instamart) ಮಾಡುವ ಕಾಂಪಿಟಿಷನ್‌ಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಈ ಆಪ್‌ಗಳು, ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ಸ್ ಜೀವದ ಜೊತೆ ಚೆಲ್ಲಾಟ ಆಡುತ್ತಿವೆ.

2025 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31 (ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನ). ಇಡೀ ದೇಶ ಪಾರ್ಟಿ ಮೂಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಡೆಲಿವರಿ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ಮುಷ್ಕರ (National Strike) ಹೂಡಿದರು.³³ TGPWU (Telangana Gig and Platform Workers Union) ಮತ್ತು IFAT ನಂತಹ ಯೂನಿಯನ್‌ಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಮುಷ್ಕರ, ಟೆಕ್ ದೈತ್ಯರ ಬುಡ ನಡುಗಿಸಿತ್ತು.

ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳೇನಿತ್ತು?

1. ಸರಿಯಾದ ಬೇಸ್ ಫೇರ್ (Minimum base fare) ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಬೇಕು.³⁵
2. ಯಾವುದೇ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇಲ್ಲದೆ ದಿನವಿಡೀ ದುಡಿಯುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
3. ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕವಾದ ’10-ನಿಮಿಷದ ಡೆಲಿವರಿ’ (10-minute delivery model) ಪಾಲಿಸಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದು ಮಾಡಬೇಕು.³⁶

ಆದರೆ, ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಮತ್ತು ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ಈ ಮುಷ್ಕರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಿದವು ಗೊತ್ತಾ? ಅಪ್ಪಟ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ. ಮುಷ್ಕರವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು, ಪೀಕ್ ಅವರ್‌ನಲ್ಲಿ (ಸಂಜೆ 6 ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 12 ರವರೆಗೆ) ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿ ಆರ್ಡರ್‌ಗೆ ₹120 ರಿಂದ ₹150 ವರೆಗೆ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ ಇನ್ಸೆಂಟಿವ್ (Incentive) ಘೋಷಿಸಿದರು.³⁷ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಅಂತೂ ಹೊಸ ವರ್ಷದಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ₹10,000 ವರೆಗೆ ಗಳಿಸುವ ಆಮಿಷ ಒಡ್ಡಿತು.³⁷ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಹಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವ ಡೆಲಿವರಿ ಹುಡುಗರು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮುಷ್ಕರ ಬಿಟ್ಟು ಲಾಗ್-ಇನ್ ಆಗಬೇಕಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಮುಷ್ಕರ ಹೆಚ್ಚು ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಗಲಿಲ್ಲ.³⁸

ಝೊಮ್ಯಾಟೊ CEO ದೀಪಿಂದರ್ ಗೋಯಲ್ ಈ ಮುಷ್ಕರವನ್ನು “ಕೆಲವು ಕಿಡಿಗೇಡಿಗಳ ಕೆಲಸ” (Work of miscreants) ಅಂತ ಹೇಳಿ ತಮ್ಮ ಉದ್ಧಟತನ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.⁴⁰ ಆದರೆ, ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೂ ಜಯ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಮನ್ಸುಖ್ ಮಾಂಡವೀಯ (Mansukh Mandaviya) ಅವರು ಈ ಕ್ವಿಕ್-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಕರೆದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು. “ಡೆಲಿವರಿ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಗಳ ಜೀವ ಮುಖ್ಯ, 10-ನಿಮಿಷದ ಡೆಲಿವರಿ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಆಪ್‌ಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ” ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.⁴⁰

ONDC ಬೆಳೆದರೆ ಈ ಗಿಗ್ ವರ್ಕರ್‌ಗಳಿಗೂ ಲಾಭ ಇದೆ. ಅವರು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನ ‘ಗುಲಾಮ’ರಾಗಿರದೆ, ಎಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೀಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.²⁶

ONDC ಯ ಡಾರ್ಕ್ ಸೈಡ್: ಕಸ್ಟಮರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಹೊಗಳಿದ ಮೇಲೆ, ನಾನು ONDC ಯ ಡಾರ್ಕ್ ಸೈಡ್ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಮಾತಾಡಲೇಬೇಕು. ನಾನು unfiltered ಆಗಿ ಮಾತಾಡ್ತೀನಿ ಅಂತ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದೀನಿ. ಯಾರದೋ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ನಾವು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ. ONDC ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಗ್ರೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದಿನ್ನೂ ಹಸುಗೂಸು.

ರೆಡ್ಡಿಟ್ (Reddit) ಮತ್ತು ಟ್ವಿಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜನ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ONDC ಯ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (Logistics) ತುಂಬಾನೇ ವೀಕ್ ಇದೆ ಅನ್ನೋದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತೆ. ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಮತ್ತು ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ಕೇವಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಪ್‌ಗಳಲ್ಲ, ಅವುಗಳು ಬೃಹತ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ದೈತ್ಯರು. ಮಳೆಯಿರಲಿ, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಇರಲಿ 35 ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಫುಡ್ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತೆ. ಆದ್ರೆ ONDC ಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಆಗುವ ಯಡವಟ್ಟುಗಳು ಒಂದೆರಡಲ್ಲ:

1. ಡೆಲಿವರಿ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಗಳ ಅಸಡ್ಡೆ: ONDC ಗೆ ಸ್ವಂತ ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ಸ್ ಇಲ್ಲ. ಅದು Shadowfax, Dunzo, Rapido ಮೇಲೆ ಡಿಪೆಂಡ್ ಆಗಿದೆ. ಇವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೋಟೆಲ್ ದೂರ ಇದೆ ಅಂತಲೋ, ಕಸ್ಟಮರ್ ಲೊಕೇಶನ್ ಸರಿ ಇಲ್ಲ ಅಂತಲೋ ಆರ್ಡರ್ ಪಿಕ್ ಅಪ್ ಮಾಡುವುದನ್ನೇ ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.¹⁶
2. ಕಸ್ಟಮರ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಇಲ್ಲ: ಆರ್ಡರ್ ತಡವಾದರೆ ಅಥವಾ ಮಿಸ್ ಆದರೆ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳೋಕೆ ಯಾರೂ ಇರಲ್ಲ. ಕಸ್ಟಮರ್ ಬೈಯರ್ ಆಪ್‌ನವರಿಗೆ (Paytm/Magicpin) ಕಾಲ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ, ಅವರು ಡೆಲಿವರಿ ಆಪ್‌ನತ್ತ ಕೈತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಡೆಲಿವರಿ ಆಪ್‌ನವರು ಹೋಟೆಲ್‌ನತ್ತ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗೆ ಕಸ್ಟಮರ್ ಪರದಾಡುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.¹⁶
3. ಲೈವ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒಬ್ಬ ಯೂಸರ್ ರೆಡ್ಡಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದುಕೊಂಡಂತೆ, ಆತ ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಿಗ್ಗಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ONDC (ರಾಪಿಡೋ ಮೂಲಕ) ಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ್ದ. ಸ್ವಿಗ್ಗಿ 35 ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಊಟ ತಂದುಕೊಡ್ತು. ಆದ್ರೆ ONDC ಯಲ್ಲಿ 35 ನಿಮಿಷದ ನಂತರವೂ ಯಾವುದೇ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಇಲ್ಲದೆ, ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ ಲೊಕೇಶನ್ ಸಿಗದೆ, ಕೊನೆಗೆ ಕಸ್ಟಮರ್ ತಾನೇ ಕಾಲ್ ಮಾಡಿ ಫಾಲೋ ಅಪ್ ಮಾಡುವಂತಾಯ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ನಂತರ ಆಪ್‌ನವರೇ ಯಾವುದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಆರ್ಡರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಮಾಡಿದರು.⁴¹

ಕೇವಲ ದ್ವೇಷಕ್ಕಾಗಿ (Hatred for competition) ಒಂದು ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಲಾಂಚ್ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಲದು, ಅದರ ಕಸ್ಟಮರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಅಂತ ಆ ಯೂಸರ್ ಹೇಳಿದ್ದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸತ್ಯ.⁴¹ ನಿಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಹಸಿವಾದಾಗ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಸ್ ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ 100 ರೂಪಾಯಿ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಸಿಕ್ಕರೂ ಕಸ್ಟಮರ್‌ಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಮಾಡಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಅಷ್ಟು ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಆಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನೋದನ್ನ ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು.

ಮುಂದಿನ ದಾರಿ: ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಎಂಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಎಂಸಿಜಿ (FMCG) ಕ್ರಾಂತಿ

ONDC ಈಗ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.⁴² ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಈಗ ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೂಡ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನೇನು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ (Flipkart) ಎಂಟ್ರಿ: ಇದು ಸ್ವಿಗ್ಗಿ-ಝೊಮ್ಯಾಟೊಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತ ನೀಡಲಿದೆ. ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಈಗ ONDC ಮೂಲಕ ಫುಡ್ ಡೆಲಿವರಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.⁴⁴ ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್‌ಗೆ ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ, ಅದು ONDC ಯ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೈಸ್ ವಾರ್ (Price War) ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಿದೆ.
2. FMCG ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ: ಹಳ್ಳಿ-ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೂ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆಗಿ ದಿನಸಿ, ಸೋಪು, ಬಿಸ್ಕತ್ ತಲುಪಿಸುವ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು (FMCG) ಈಗ ONDC ಯ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಯಮತ್ತೂರು, ಲಕ್ನೋಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಪೈಲಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.⁴⁵
3. ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ONDC ಯನ್ನು ನಂಬದೆ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ‘ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆರ್ಡರಿಂಗ್ ಫನಲ್‌ಗಳನ್ನು’ (Direct Ordering Funnels) ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.³ ವಾಟ್ಸಾಪ್ (WhatsApp) ಮೂಲಕ ಮೆನು ಕಳಿಸಿ ಆರ್ಡರ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಟ್ರೆಂಡ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ತಾವೇ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು (The Final Verdict)

ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಮತ್ತು ಝೊಮ್ಯಾಟೊಗಳು ಭಾರತದ ಫುಡ್ ಡೆಲಿವರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದವು, ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊಟ್ಟವು, ನಮ್ಮ ಸೋಮಾರಿತನಕ್ಕೆ (Convenience) ಒಂದು ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಿದವು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ‘ಮೊನೊಪೊಲಿ’ (Monopoly) ವರ್ತನೆ, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸಿದ ರೀತಿ, ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲೇಬಲ್ ಮೂಲಕ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ ಹಾಕಿದ ಪರಿ, ಮತ್ತು ಡೆಲಿವರಿ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಗಳನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳಂತೆ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪರಿಯೇ ಅವರ ಪತನಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಲಿದೆ.

ONDC ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಈ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಸಲು ಖಂಡಿತ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಕಸ್ಟಮರ್ ಸಪೋರ್ಟ್, ಲೈವ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸುಧಾರಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಿದೆ.¹⁶ ಆದರೆ, ONDC ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಿದೆ: “ಯಾವ ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಯೂ ತನಗೆ ಊಟ ಹಾಕುವ ಮಾಲೀಕರಿಗಿಂತ (ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು) ದೊಡ್ಡವರಲ್ಲ.”

ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ದರ್ಶಿನಿಗಳಿರಲಿ, ಐಟಿ ಟೆಕ್ಕಿಗಳ ವೀಕೆಂಡ್ ಪಾರ್ಟಿಗಳಿರಲಿ, ಅಥವಾ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಡೆಲಿವರಿ ಹುಡುಗರ ಬದುಕಿರಲಿ—ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (Technology) ಅನ್ನೋದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಾಭ ತರುವಂತಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಎಲ್ಲೋ ಎಸಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತ ಇಬ್ಬರು ಇಡೀ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತಿರಬಾರದು.

ಸಿಸ್ಟಮ್ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಮಿಷನ್ ದಂಧೆಯ ಕೋಟೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿವೆ. ‘ನಮ್ಮ ಯಾತ್ರಿ’ ಹೇಗೆ ಆಟೋ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತೋ, ಹಾಗೆಯೇ ONDC ನಮ್ಮ ಲೋಕಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಆಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಇಷ್ಟೇ: ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಆಸೆಗೆ ಬೀಳದೆ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಲೋಕಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಊಟ ಮಾಡೋಣ, ಅಥವಾ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕಾಲ್ ಮಾಡಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡೋಣ. ಅವರೂ ಬದುಕಲಿ, ನಾವೂ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿರೋಣ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ, ನಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ದರ್ಶಿನಿಯ ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ ಕಮಿಷನ್ ದರೋಡೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮನೆಗೆ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನ ದೂರವಿಲ್ಲ.

Works cited

1. In the Zomato, Swiggy vs restaurants war, it’s a fight to the last rupee | YourStory, accessed on March 4, 2026, https://yourstory.com/2025/07/zomato-swiggy-vs-restaurants-online-food-delivery-ondc-rapido
2. NRAI looks at ONDC seriously to break the stranglehold of Zomato and Swiggy on the sector, accessed on March 4, 2026, https://hospitality.economictimes.indiatimes.com/news/restaurants/nrai-looks-at-ondc-seriously-to-break-the-stranglehold-of-zomato-and-swiggy-on-the-sector/117455842
3. Swiggy vs Zomato Commission Structure: What Every Restaurant …, accessed on March 4, 2026, https://www.spiceadvisors.in/post/swiggy-vs-zomato-commission-structure-what-every-restaurant-must-know-in-2025
4. Cost Of Convenience? Zomato–Swiggy Under Fire Over High Fees And Commissions, accessed on March 4, 2026, https://www.etvbharat.com/en/bharat/cost-of-convenience-zomato-swiggy-under-fire-over-high-fees-and-commissions-enn26012005143
5. 14 Famous Hubli Foods And Local Street Food You Must Try, accessed on March 4, 2026, https://www.hubli.net/hubli-food/
6. Hubli Special Girmit in Vidya Nagar Hubli | Order Food Online – Swiggy, accessed on March 4, 2026, https://www.swiggy.com/city/hubli/hubli-special-girmit-shirur-park-main-road-vidya-nagar-rest516887
7. Hubballi Girmit in Yelahanka Bangalore | Order Food Online | Swiggy, accessed on March 4, 2026, https://www.swiggy.com/restaurants/hubballi-girmit-sri-sai-enclave-yelahanka-bangalore-970408
8. Online food delivery apps to hike commission for restaurateurs by 2 per cent, accessed on March 4, 2026, https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2025/Nov/19/online-food-delivery-apps-to-hike-commission-for-restaurateurs-by-2-per-cent
9. Are India’s Food Delivery Apps Becoming Data Platforms? – DQIndia, accessed on March 4, 2026, https://www.dqindia.com/news/indias-food-delivery-apps-are-no-longer-logistics-companies-are-they-data-platforms-10994249
10. Can there be Fair Competition in the Food Delivery Market? – The India Forum, accessed on March 4, 2026, https://www.theindiaforum.in/forum/can-there-be-fair-competition-food-delivery-market
11. NRAI to approach CCI over ‘private labelling’ by Zomato, Swiggy – The Hindu, accessed on March 4, 2026, https://www.thehindu.com/business/Industry/nrai-to-approach-cci-over-private-labelling-by-zomato-swiggy/article69131024.ece
12. Private labelling by Zomato, Swiggy will wipe out many small, localised food businesses: NRAI’s Sagar Daryani – The Economic Times, accessed on March 4, 2026, https://m.economictimes.com/small-biz/sme-sector/private-labelling-by-zomato-swiggy-will-wipe-out-many-small-localised-food-businesses-nrais-sagar-daryani/articleshow/117431287.cms
13. CCI probe finds Zomato, Swiggy breached antitrust laws, documents show – The Hindu, accessed on March 4, 2026, https://www.thehindu.com/business/cci-probe-finds-zomato-swiggy-breached-antitrust-laws-documents-show/article68844866.ece
14. Zomato, Swiggy breached competition laws: Report – The Times of India, accessed on March 4, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/zomato-swiggy-breached-competition-laws-report/articleshow/115099403.cms
15. What is ONDC and How It Works – Beginner Guide – Unisouk, accessed on March 4, 2026, https://www.unisouk.com/blogs/what-is-ondc-and-how-it-works—beginner-guide
16. Zomato/Swiggy v/s ONDC : r/india – Reddit, accessed on March 4, 2026, https://www.reddit.com/r/india/comments/14pgg5p/zomatoswiggy_vs_ondc/
17. What is ONDC? Explained in simple words | by Ajitha Chellam – Medium, accessed on March 4, 2026, https://medium.com/@ajithachellam/what-is-ondc-explained-in-simple-words-83305d935e13
18. ONDC plans subsidy revival for food delivery; Rs 100–150 crore incentive pool proposed – check details – Times of India, accessed on March 4, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/ondc-plans-subsidy-revival-for-food-delivery-rs-100150-crore-incentive-pool-proposed-check-details/articleshow/122384775.cms
19. Why ONDC Is Emerging As A Favorite Among Food Startups? | TICE TV – YouTube, accessed on March 4, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=H9EJj-w7iWs
20. Is ONDC cheaper than Zomato, Swiggy? Here’s the difference in price | Today News – Mint, accessed on March 4, 2026, https://www.livemint.com/news/india/is-ondc-cheaper-than-zomato-swiggy-heres-the-differences-in-price-11683512825783.html
21. Twitter Compares Food Order Costs On ONDC With Zomato And Swiggy – NDTV Food, accessed on March 4, 2026, https://food.ndtv.com/news/twitter-compares-food-order-costs-on-ondc-with-zomato-and-swiggy-4018091
22. ‘Cheaper’ ONDC scores over Swiggy, Zomato – The New Indian Express, accessed on March 4, 2026, https://www.newindianexpress.com/business/2023/May/08/cheaper-ondc-scores-over-swiggy-zomato-2573431.html
23. how ondc beats zomato and swiggy: decoding the discount battle, accessed on March 4, 2026, https://www.thebusinessascent.com/readnews?id=1
24. ONDC may not match Zomato-Swiggy scale: Jefferies; Twitter set to get new CEO, accessed on March 4, 2026, https://m.economictimes.com/tech/newsletters/tech-top-5/ondc-cant-match-zomato-swiggy-scale-jefferies-twitter-set-to-get-new-ceo/articleshow/100189181.cms
25. Can Namma Yatri disrupt Ola and Uber? – Finshots, accessed on March 4, 2026, https://finshots.in/archive/the-namma-yatri-story/
26. ONDC Enters Mobility Segment By Onboarding Namma Yatri | Entrepreneur, accessed on March 4, 2026, https://www.entrepreneur.com/en-in/news-and-trends/ondc-enters-mobility-segment-by-onboarding-namma-yatri/448301
27. Bengaluru-based auto taxi ride booking app Namma Yatri mentioned in Economic Survey 2023-24 as success story of ONDC, accessed on March 4, 2026, https://www.ondc.org/blog/bengaluru-based-auto-taxi-ride-booking-app-namma-yatri-mentioned-in-economic-survey-2023-24-as-success-story-of-ondc/
28. Bengaluru’s ride booking app Namma Yatri cited as success story of ONDC – The Hindu, accessed on March 4, 2026, https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/bengaluru-based-auto-taxi-ride-booking-app-namma-yatri-mentioned-in-economic-survey-2023-24-as-success-story-of-ondc/article68435605.ece
29. Namma Yatri launches Namma Transit to make public transport smoother within Bengaluru, accessed on March 4, 2026, https://yourstory.com/2025/07/namma-yatri-launches-namma-transit-public-commute-mobility-bengaluru
30. Bengaluru: Namma Yatri launches ‘Namma Transit’ to integrate metro, autos, and cabs on one platform – Hindustan Times, accessed on March 4, 2026, https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/bengaluru-namma-yatri-launches-namma-transit-to-integrate-metro-autos-and-cabs-on-one-platform-101753523479926.html
31. Namma Yatri Taps into India’s $3Bn Corporate Mobility Market with New Ride Benefits, Starting with OneBanc – Outlook Business, accessed on March 4, 2026, https://www.outlookbusiness.com/news/namma-yatri-taps-into-indias-3bn-corporate-mobility-market-with-new-ride-benefits-starting-with-onebanc
32. NRAI – National Restaurant Association of India – The voice of the Indian restaurant industry, accessed on March 4, 2026, https://nrai.org/aboutNewsAndUpdate.aspx?ID=7sfqDfzRqCY=&Type=oS9yZygW1hU=
33. Why did Zomato-Swiggy gig workers go on strike? – Exchange4Media, accessed on March 4, 2026, https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/why-did-zomato-swiggy-gig-workers-go-on-strike-150633.html
34. “If System Was Unfair…”: Deepinder Goyal On Gig Workers’ Strike – NDTV, accessed on March 4, 2026, https://www.ndtv.com/india-news/if-system-was-unfair-deepinder-goyal-on-gig-workers-strike-10172975
35. Ola, Uber, Swiggy, Zomato strike today: Unable to book services? Check when it will ease and what the unions are demanding – The Economic Times, accessed on March 4, 2026, https://m.economictimes.com/news/new-updates/ola-uber-swiggy-zomato-strike-today-services-to-be-hit-on-february-7-all-you-need-to-know/articleshow/128018543.cms
36. No More 10-Minute Orders? Union Demands to Scrap Quick Delivery Model Amid Gig Workers Strike – Outlook Business, accessed on March 4, 2026, https://www.outlookbusiness.com/start-up/e-commerce/no-more-10-minute-orders-union-demands-to-scrap-quick-delivery-model-amid-gig-workers-strike
37. Swiggy, Zomato hike delivery incentives amid nationwide gig workers’ strike call – AP7AM, accessed on March 4, 2026, https://www.ap7am.com/en/117330/swiggy-zomato-hike-delivery-incentives-amid-nationwide-gig-workers-strike-call
38. Gig worker strike fizzles out in Bengaluru amid incentives – Deccan Herald, accessed on March 4, 2026, https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/gig-workers-strike-fizzles-out-in-bengaluru-3848091
39. Ecommerce, food delivery services largely unaffected by gig workers’ strike, accessed on March 4, 2026, https://m.economictimes.com/tech/technology/ecommerce-food-delivery-services-largely-unaffected-by-gig-workers-strike/articleshow/126272640.cms
40. Zomato Said ‘Failed Protest’ But Gig Workers’ Protest Succeeds | Outlook India, accessed on March 4, 2026, https://www.outlookindia.com/national/zomato-said-failed-protest-but-gig-workers-protest-succeeds
41. Stop the ONDC hype! : r/bangalore – Reddit, accessed on March 4, 2026, https://www.reddit.com/r/bangalore/comments/1plnord/stop_the_ondc_hype/
42. ONDC completes four years, expands reach across India’s digital commerce ecosystem, accessed on March 4, 2026, https://m.economictimes.com/industry/services/retail/ondc-completes-four-years-expands-reach-across-indias-digital-commerce-ecosystem/articleshow/126268545.cms
43. India’s ONDC Celebrates 4 Years: Is This the E-commerce Game Changer Empowering Millions? – Whalesbook, accessed on March 4, 2026, https://www.whalesbook.com/news/English/tech/Indias-ONDC-Celebrates-4-Years-Is-This-the-E-commerce-Game-Changer-Empowering-Millions/6954f3e04342f77179ee1ea6
44. Will Flipkart’s Bet On ONDC to Compete with Swiggy, Zomato Pay Off? – Dazeinfo, accessed on March 4, 2026, https://dazeinfo.com/2024/06/04/flipkart-food-delivery-via-ondc-one-stop-shop-for-everything/
45. Reimagining Digital Commerce: Strategic Integration of FMCG Supply Chains with ONDC in India | Advances in Consumer Research, accessed on March 4, 2026, https://acr-journal.com/article/reimagining-digital-commerce-strategic-integration-of-fmcg-supply-chains-with-ondc-in-india-1495/