4 ಮಾರ್ಚ್ 2026:  ಷೇರುಪೇಟೆ ಭಸ್ಮ, ಐಟಿ ಲೇಆಫ್ & 56,000 ಹುದ್ದೆಗಳ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್!

ಷೇರುಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ೧೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಭಸ್ಮ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಟಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಲೇಆಫ್ ಸುನಾಮಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಸಲಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್!

ನಮಸ್ಕಾರ, 04 March 2026 ಇಡೀ ದಿನ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಏನೇನೋ ಗದ್ದಲಗಳಾಯ್ತು, ಆದರೆ ನೀವು ನಿಜವಾಗಲೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ 3 ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ…

ರಾತ್ರಿ ಹಗಲು ಎನ್ನದೆ ನಮ್ಮ ನ್ಯೂಸ್ ಚಾನೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಯಾರು ಯಾರಿಗೆ ಬೈದರು, ಯಾರು ಯಾರ ಜೊತೆ ಡಿನ್ನರ್ (Dinner) ಮಾಡಿದರು ಅನ್ನೋದನ್ನೇ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ (Breaking News) ಅಂತ ತೋರಿಸ್ತಾ ಇರ್ತಾರೆ.¹ ಆದರೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧ ನಮ್ಮ ಜೇಬಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ, ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕನ್ನಡಿಗರು ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸಗಳ ನೇಮಕಾತಿಯ ಹಿಂದೆ ಎಂತಹ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಅನ್ನೋದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರೂ ಆಳವಾಗಿ ಮಾತಾಡಲ್ಲ. ಬನ್ನಿ, ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯದ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನ್ನಡಿಗನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, “ಇದು ನಮಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದ್ದಾ?” ಅನ್ನೋ ಒಂದೇ ಒಂದು ಲೆನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಅಸಲಿ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಟಮ್ (Postmortem) ಮಾಡೋಣ.

ವಿಷಯ 1: ಅಮೆರಿಕ-ಇಸ್ರೇಲ್-ಇರಾನ್ ವಾರ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಷೇರುಪೇಟೆಯ ೧೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರಕ್ತಪಾತ

ಏನಾಯ್ತು? (The News): ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ (Middle East) ಯುದ್ಧ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿದ್ದು, ಇರಾನ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಲೀಡರ್ ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಹತ್ಯೆಯ ಬಳಿಕ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್ ಸೇಡಿನ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದೆ.² ಇದರ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಷೇರುಪೇಟೆ ಕೇವಲ ಎರಡೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ೧೬.೩೨ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ (Crude oil) ಬೆಲೆ ದಿಢೀರ್ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.⁴

ಅಸಲಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ (The Analysis):

ನೋಡಿ ಬಾಸ್, ನಮಗೂ ಇರಾನ್-ಇಸ್ರೇಲ್ ಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ, ಅವರು ಹೊಡೆದಾಡಿಕೊಂಡರೆ ನಮಗೇನು ನಷ್ಟ ಅಂತ ನೀವು ಅಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಎಕಾನಮಿ (Global Economy) ಅನ್ನೋದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜೇಡರಬಲೆ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ಎಲ್ಲಿಯೋ ಒಂದು ಕಡೆ ಎಳೆಯ ತುಂಡಾದರೆ, ಅದರ ನಡುಕ ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ, ಮಂಗಳೂರಿನ ಮನೆಗಳವರೆಗೂ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇವತ್ತು ಆಗುತ್ತಿರುವುದು ಅದೇ.

ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಕ್ರ್ಯಾಶ್ (Market Crash) ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡೋಣ. ನಿಫ್ಟಿ (Nifty50) ಮತ್ತು ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್ (BSE Sensex) ಅನ್ನೋದು ಕೇವಲ ಟಿವಿಯ ಕೆಳಗಡೆ ಓಡುವ ನಂಬರ್ ಗಳಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ನಾಡಿಮಿಡಿತ. ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೨೦೨೬ ರಂದು ನಿಫ್ಟಿ ೩೮೫ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಕುಸಿದು ೨೪,೪೮೦ ಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಂತಿದೆ. ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೧,೧೨೩ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಕುಸಿದು ೭೯,೧೧೬ ಕ್ಕೆ ಪಾತಾಳ ಕಂಡಿದೆ.⁵ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೭ ರಿಂದ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಬಿಎಸ್‌ಇ (BSE) ಕಂಪನಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೬,೩೨,೪೨೮ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಆವಿಯಾಗಿದೆ.⁴ ಇದು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತವಲ್ಲ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕನ್ನಡಿಗರು ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ (Mutual Funds) ಮೂಲಕ, ಎಸ್‌ಐಪಿ (SIP) ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳ ಎಜುಕೇಶನ್ ಗಾಗಿ, ರಿಟೈರ್ಮೆಂಟ್ ಗಾಗಿ ಕೂಡಿಟ್ಟಿದ್ದ ದುಡ್ಡು ಇದು. ಮಾರ್ಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಭಯ ಎಷ್ಟಿದೆ ಅಂದರೆ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಆತಂಕವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಇಂಡಿಯಾ ವಿಕ್ಸ್ (India VIX) ಅನ್ನೋ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಶೇ. ೨೫ ರಷ್ಟು ಜಿಗಿದು ೧೭.೧೩ ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.³ ಅಂದರೆ ಜನರಿಗೆ ಮುಂದೆ ಏನಾಗುತ್ತೆ ಅನ್ನೋ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾನಿಕ್ (Panic) ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಭಯಕ್ಕೆ ಅಸಲಿ ಕಾರಣ ಏನು ಗೊತ್ತಾ? ಅದೇ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಅಥವಾ ಕ್ರೂಡ್ ಆಯಿಲ್ (Crude Oil). ನಮ್ಮ ಭಾರತ ತನಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್ ಗಾಗಿ ಶೇ. ೮೫ ರಷ್ಟು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.⁴ ಈಗ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಆಫ್ ಹಾರ್ಮುಜ್’ (Strait of Hormuz) ಅನ್ನೋ ಒಂದು ಕಿರಿದಾದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗ ಇದೆ. ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದ ಶೇ. ೩೦ ರಷ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ, ಶೇ. ೨೦ ರಷ್ಟು ವಿಮಾನದ ಇಂಧನ (Jet Fuel), ಮತ್ತು ಶೇ. ೧೬ ರಷ್ಟು ಪೆಟ್ರೋಲ್/ನಾಫ್ತಾ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕವೇ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕು.⁴ ಈಗ ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳು ಹೋದರೆ ಮಿಸೈಲ್ (Missile) ದಾಳಿಯಾಗಬಹುದು ಅನ್ನೋ ಭಯಕ್ಕೆ, ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳು (Insurance companies) ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ವಿಮೆ ಕೊಡುವುದನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಆ ಮಾರ್ಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಂದ್ ಆಗಿದೆ.⁴ ಅಂದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಶೇ. ೨೦ ರಷ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ಪೂರೈಕೆ ಈಗ ನಿಂತುಹೋಗಿದೆ. ಇದರ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಏನಾಯ್ತು? ಬ್ರೆಂಟ್ ಕ್ರೂಡ್ (Brent Crude) ಬೆಲೆ ದಿಢೀರನೆ ಶೇ. ೬ ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ ೭೭ ಡಾಲರ್ ದಾಟಿದೆ, ಇದು ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ೧೦೦ ಡಾಲರ್ ಮುಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ಸ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.²

ಇದು ನಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನ್ನಡಿಗನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ (Impact) ಮಾಡುತ್ತೆ ಅಂತ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಆಗಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ. ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಏರಿದರೆ, ಆಯಿಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳು (OMCs) ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸದೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ.⁴ ನಮ್ಮ ஊರಿನಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಒಂದು ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಜಾಸ್ತಿಯಾಯ್ತು ಅಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಆಗ ಟ್ರಕ್ ಗಳು, ಲಾರಿಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತೆ. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ (Transport) ಖರ್ಚು ಜಾಸ್ತಿಯಾದ ತಕ್ಷಣ, ಯಶವಂತಪುರ ಮಾರ್ಕೆಟ್, ಕೆ.ಆರ್. ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗೆ ಬರುವ ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣು, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ರೇಟ್ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಗಿ ಶೇ. ೧೦ ರಿಂದ ೨೦ ರಷ್ಟು ಜಿಗಿಯುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ರೇಷನ್ ಬಜೆಟ್ (Budget) ಏರುಪೇರಾಗುತ್ತೆ. ಇದನ್ನೇ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಫ್ಲೇಶನ್ (Inflation) ಅಥವಾ ಹಣದುಬ್ಬರ ಅಂತ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಆರ್.ಬಿ.ಐ (RBI) ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟರೂ ಈ ಇನ್‌ಫ್ಲೇಶನ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.⁵

ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು ಬೀಳುವುದು ನಮ್ಮ ರೂಪಾಯಿಗೆ (Rupee). ಡಾಲರ್ ಎದುರು ನಮ್ಮ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ೯೨.೩೫ ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದು ಪಾತಾಳ ಸೇರಿದೆ.⁶ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಮೆರಿಕ, ಯುರೋಪ್ ಗಳಿಗೆ ಓದಲು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ದುಡ್ಡು ಕಳಿಸಬೇಕು ಅಂದರೆ, ಮೊದಲು ಒಂದು ಡಾಲರ್‌ಗೆ ೮೦ ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಈಗ ೯೨ ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಅವರ ಎಜುಕೇಶನ್ ಲೋನ್ (Education Loan) ಹೊರೆ ಏಕಾಏಕಿ ಶೇ. ೧೫ ರಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾದಂತೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಮೊಬೈಲ್, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾವೇನೇ ಇಂಪೋರ್ಟ್ (Import) ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಡಿಗೋ (IndiGo) ಈಗಾಗಲೇ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ೫೦೦ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಮಾಡಿದೆ.⁷ ಇನ್ನು ಪೇಂಟ್ ಕಂಪನಿಗಳು (Paints), ಟೈರ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೂಡ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಲಾಭ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿವೆ.²

ಹಾಗಾದರೆ ನಾವೇನು ಮಾಡಬೇಕು? ಐಎಂಎಫ್ (IMF) ಕೂಡ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತುಂಬಾನೇ ಫ್ಲೂಯಿಡ್ (Fluid) ಆಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಏನಾಗುತ್ತೆ ಅಂತ ಈಗಲೇ ಹೇಳೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ ಅಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.⁸ ನಮ್ಮ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮಂತ್ರಿಗಳು ನಮಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಟಾಕ್ ಇದೆ, ನಾವು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ತರಿಸಿಕೊಳ್ತೀವಿ ಅಂತ ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.⁸ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಟಿವಿ ನೋಡಿ ಭಯಪಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಮಾಡುವುದು, ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದು ಮಾಡಬಾರದು. ಜಿಯೋಜಿತ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ನ ತಜ್ಞರು ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಫಾರ್ಮಾ (Pharma), ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಫೆನ್ಸ್ (Defence) ನಂತಹ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೂಡಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಸುವುದೇ ಜಾಣತನ.⁴ ಯುದ್ಧ ಯಾವತ್ತಿದ್ದರೂ ಒಂದು ದಿನ ನಿಲ್ಲಲೇಬೇಕು, ಆಗ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮತ್ತೆ ಮೇಲೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ನಡುವೆ ಆಗುವ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ನಾವು ಈಗಲೇ ಟೈಟ್ (Tight) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ.

ವಿಷಯ 2: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಟಿ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದಿಢೀರ್ ಲೇಆಫ್ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗ ನುಂಗುತ್ತಿರುವ AI

ಏನಾಯ್ತು? (The News): ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಟಿ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ (IT Startup) ಒಂದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡದೆ, ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಶೇ. ೪೦ ರಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ೯೨ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ (CTC) ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವರೂ, ೨೪ ಲಕ್ಷ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಿರಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳೂ ಏಕಾಏಕಿ ಬೀದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಕೇವಲ ೮ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ೪,೫೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.⁹

ಅಸಲಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ (The Analysis):

ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂದರೆ ಐಟಿ, ಐಟಿ ಎಂದರೆ ಬೆಂಗಳೂರು. ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಈ ಟೆಕ್ ವಲಯ. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಲೇಆಫ್ (Layoffs) ಪರ್ವ ನೋಡಿದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೀಸನ್ ನ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಇದು ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಐಟಿ ಉದ್ಯಮದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್ (Structural) ಬದಲಾವಣೆ ಅಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (X – ಟ್ವಿಟ್ಟರ್) ವೈರಲ್ ಆಗಿರುವ ಆ ಎರಡು ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಲೇಬೇಕು. ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಅರ್ಪಿತ್ ಗೋಯಲ್ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತನೊಬ್ಬ ಇದೇ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೯೨ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ತಗೋತಾ ಇದ್ದ.¹⁰ ೯೨ ಲಕ್ಷ ಅಂದರೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ೭ ರಿಂದ ೮ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಬಳ! ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಬಳ ಇದ್ದಾಗ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್ (Lifestyle) ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತೆ. ಸರ್ಜಾಪುರದಲ್ಲೋ, ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲೋ ಒಂದು ಐಷಾರಾಮಿ ವಿಲ್ಲಾ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಎರಡು ಲಕ್ಷದ ಇಎಂಐ (EMI), ದುಬಾರಿ ಕಾರು, ಮಕ್ಕಳ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಕೂಲ್ ಫೀಸು ಎಲ್ಲವೂ ಇರುತ್ತೆ. ತಾನು ಕಂಪನಿಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ, ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಯಾವತ್ತೂ ಕುತ್ತು ಬರಲ್ಲ ಅನ್ನೋ ಓವರ್-ಕಾನ್ಫಿಡೆನ್ಸ್ (Over-confidence) ಇರುತ್ತೆ. ಆದರೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಆ ಕಂಪನಿ ಶೇ. ೪೦ ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕಳಿಸ್ತು ಅಂದರೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಗಿಂತ ದುಡ್ಡಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ದುರಂತ ಅಂದರೆ, ವಜಾಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಇನ್ನೇನು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆಯಾಗುವವರಿದ್ದರು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿ ಮೆಟರ್ನಿಟಿ ಲೀವ್ (Maternity leave) ಕೇಳುವ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಎಮೋಷನ್ಸ್ (Emotions) ಇಲ್ಲ, ಕೇವಲ ನಂಬರ್ಸ್ (Numbers) ಅಷ್ಟೇ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ.¹⁰

ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆ, ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ (Campus Placement) ಮುಖಾಂತರ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಸೇರಿ, ೨೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಪಡೆದಿದ್ದ ಯುವಕನದು. ಈತ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಇಶ್ಯೂ ಸಾಲ್ವ್ ಮಾಡೋದು (Fixing issues), ರಿಫಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡೋದು (Tracking refunds) ಅಂಥ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಪರೇಷನಲ್ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹಗಲಿರುಳು ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ದ.¹² ಕಂಪನಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ, ಹೊಸ ಹೊಸ ಟೀಮ್ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಸೇಫ್ (Safe job) ಅನ್ನೋ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆತನಿಗೆ, ಫಂಡಿಂಗ್ (Funding) ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೀಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು. “ನಾನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಸೇಫ್ ಆಗಿದ್ದೀನಿ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ, ಆದರೆ ಗ್ರೋತ್ (Growth) ಅಂದರೆ ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ (Stability) ಅಲ್ಲ” ಅಂತ ಆ ಯುವಕ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತು ಇವತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಐಟಿ ಕನ್ನಡಿಗನೂ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮಾತು.¹³

ಈ ಲೇಆಫ್ ಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಭೂಕಂಪಗಳಿವೆ, ಅದನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು:

1. ಫಂಡಿಂಗ್ ವಿಂಟರ್ (Funding Winter) ಮತ್ತು ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಪ್ರೆಶರ್ (Investors Pressure): ಕಳೆದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೊರೊನಾ ಟೈಮ್ ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ (VC) ಕಂಪನಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ದುಡ್ಡನ್ನು ನಮ್ಮ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಗಳಿಗೆ ಸುರಿದವು. ಆಗ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಗಳಿಗೆ ‘ಗ್ರೋತ್’ (Growth at all costs) ಒಂದೇ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಲಾಭ ಬರುತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಕಾಂಪಿಟೀಟರ್ ಗಿಂತ ನಾವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕು ಅಂತ ವಿಪರೀತ ಜನರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಗೊಂಡರು. ಆದರೆ ಈಗ ಟ್ರೆಂಡ್ (Trend) ಬದಲಾಗಿದೆ. ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಜಾಸ್ತಿಯಾದ ಮೇಲೆ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು “ಲಾಭ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಯುನಿಟ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ (Unit economics) ತೋರಿಸಿ” ಅಂತ ಫೌಂಡರ್ ಗಳ ಕುತ್ತಿಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ Zepto, Porter, Krutrim ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು ಈಗ ಕಾಸ್ಟ್-ಕಟಿಂಗ್ (Cost-cutting) ನೆಪದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಜನರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿವೆ.⁹ ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೋ ಕ್ಲೀನ್ ಅಪ್ ಆಗ್ತಾ ಇದೆ.

2. ಆರ್ಟಿಫಿಶಿಯಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ (AI) ತರುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿ: ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕವಾದ ವಿಚಾರ. ಭಾರತದ ಐಟಿ ಉದ್ಯಮ ಇಷ್ಟು ವರ್ಷ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇ “ಲೇಬರ್ ಆರ್ಬಿಟ್ರೇಜ್” (Labour Arbitrage) ಅನ್ನೋ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಮೇಲೆ.¹⁴ ಅಂದರೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಗೆ ಕೊಡುವ ಸಂಬಳದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜನರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸಬಹುದು. ಕ್ಲೈಂಟ್ ಗಳು ನಮಗೆ ‘ಬಿಲಬಲ್ ಅವರ್ಸ್’ (Billable hours) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂದರೆ ಎಷ್ಟು ಗಂಟೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡ್ತೀವಿ ಅನ್ನೋದರ ಮೇಲೆ ದುಡ್ಡು ಕೊಡ್ತಾ ಇದ್ರು. ಆದರೆ ಈಗ AI (ಉದಾಹರಣೆಗೆ Copilot, ChatGPT) ಬಂದ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಪೂರ್ತಿ ಉಲ್ಟಾ ಆಗಿದೆ. AI ಟೂಲ್ ಗಳು ತಾವೇ ಕೋಡಿಂಗ್ ಬರೆಯುತ್ತವೆ, ಬಗ್ಸ್ (Bugs) ಹುಡುಕುತ್ತವೆ, ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವಿಟಿ ಶೇ. ೩೦-೪೦ ರಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ.¹⁴ ಅಂದರೆ ೧೦ ಜನ ಸೇರಿ ೬ ತಿಂಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು, ಈಗ ಮೂರೇ ಜನ ಎರಡೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ಲೈಂಟ್, “ಕೆಲಸ ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಯಾಕೆ ನಿಮಗೆ ಹಳೆಯ ರೇಟ್ ಕೊಡಬೇಕು?” ಅಂತ ಕೇಳ್ತಾನೆ. ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ನಮ್ಮ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳ ರೆವೆನ್ಯೂ ಕರಗುತ್ತದೆ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಜನರನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಈಗಷ್ಟೇ ಶುರುವಾಗಿದೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ರೌದ್ರಾವತಾರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಯಂಕರವಾಗಿರಲಿದೆ.
3. ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಲೋಕಲ್ ಎಕಾನಮಿ ಮೇಲಿನ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್: ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಲೇಆಫ್ ಆದರೆ ಕೇವಲ ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಅಲ್ಲ. ಅವರು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಇಎಂಐ (EMI) ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಜಾಪುರ, ಬೆಳ್ಳಂದೂರು ಕಡೆ ಫ್ಲಾಟ್ ಗಳ ರೇಟ್ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಅವರು ವೀಕೆಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ ಗಳಿಗೆ, ಪಬ್ ಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು, ಸ್ವಿಗ್ಗಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಆಟೋ, ಕ್ಯಾಬ್ ಡ್ರೈವರ್ ಗಳು, ಪಿಜಿ (PG) ಓನರ್ ಗಳು, ಲೋಕಲ್ ಅಂಗಡಿಯವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೇರ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಜಿಡಿಪಿ (GDP) ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.

ದುಬೈನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಈ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೈಫ್ ನ ಲೇಆಫ್ ಭೀತಿಯಿಂದ, ಒತ್ತಡದಿಂದ ಬೇಸತ್ತು, ತನ್ನ ೫೦-೬೦ ಲಕ್ಷ ಉಳಿತಾಯದೊಂದಿಗೆ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ ನಂತಹ ಟೈರ್-೨ (Tier-2) ಸಿಟಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಬಂದು, ಅಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಇವಿ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್ (EV Charging), ಅಥವಾ ರೆಂಟಲ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ತರಹದ ಬೋರಿಂಗ್ ಆದರೆ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಆದ (Stable business) ಬಿಸಿನೆಸ್ ಶುರು ಮಾಡಬೇಕು ಅಂತ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಥೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವೈರಲ್ ಆಗಿತ್ತು.¹⁵ ಇದೇ ಟ್ರೆಂಡ್ (Trend) ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಶುರುವಾಗಬಹುದು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟ್ರಾಫಿಕ್, ನೀರಿಲ್ಲದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಮತ್ತು ಈ ಅಭದ್ರತೆಯಿಂದ ರೋಸಿಹೋದ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಧಾರವಾಡ, ಮೈಸೂರು, ಮಂಗಳೂರಿನಂತಹ ಊರುಗಳಿಗೆ ‘ರಿವರ್ಸ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್’ (Reverse Migration) ಆಗುವ ಕಾಲ ದೂರವಿಲ್ಲ.

ನಮ್ಮ ಯುವಕರು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಸಲಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಇಷ್ಟೇ. ಯಾವುದೇ ಕಂಪನಿ, ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿರಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಸೇಫ್ ಅಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಸ್ಕಿಲ್ (Skill) ಮಾತ್ರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಬಲ್ಲದು. ವಾರ್ಷಿಕ ೨೪ ಲಕ್ಷ ಇರಲಿ, ೯೨ ಲಕ್ಷ ಇರಲಿ, ಕನಿಷ್ಠ ೬ ತಿಂಗಳ ಖರ್ಚಿಗೆ ಆಗುವಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಫಂಡ್ (Emergency Fund) ಆಗಿ ತೆಗೆದಿಡಲೇಬೇಕು. ಶೋಕಿ ಮಾಡೋಕೆ ಹೋಗಿ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕುಣಿಕೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ.¹²

ವಿಷಯ 3: ೫೬ ಸಾವಿರ ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಭರ್ತಿ ಮತ್ತು ಒಳಮೀಸಲಾತಿಯ (Internal Reservation) ಅಸಲಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್

ಏನಾಯ್ತು? (The News): ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೫೬,೪೩೨ ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು ಮೆಗಾ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಒಳಮೀಸಲಾತಿ’ (Internal Reservation) ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಸ್‌ಸಿ ಎಡಗೈ (SC Left) ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಿಡಿದೆದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡು ಇಂದಿನ (ಮಾರ್ಚ್ ೫, ೨೦೨೬) ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮೀಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ (Cabinet Meeting) “ದಾಮಾಷಾ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ” (Proportionate Internal Reservation) ಅಳವಡಿಸಲು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.¹⁶

ಅಸಲಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ (The Analysis):

ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಆಫ್ ಗಳ ಆತಂಕ ಶುರುವಾದಾಗ, ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಆಶಾಕಿರಣವಾಗಿ ಕಾಣುವುದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸ. ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ (KPSC), ಪೊಲೀಸ್, ಅರಣ್ಯ, ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಲೈಫ್ ಸೆಟಲ್ ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ಜನರ ಮೈಂಡ್‌ಸೆಟ್. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ೫೬,೪೩೨ ಹುದ್ದೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಅನ್ನೋದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಹಬ್ಬವಿದ್ದ ಹಾಗೆ. ಆದರೆ, ಈ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ವಿವಾದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮುಗಿದುಹೋಗುತ್ತದಾ? ಅಥವಾ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿ, ಸ್ಟೇ (Stay order) ತಂದುಕೊಂಡು ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದಾ? ಅನ್ನೋದೇ ಈಗಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಟೆನ್ಷನ್.

ಇಲ್ಲಿ ಅಸಲಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹೋರಾಟ ಶುರುವಾಗುವುದೇ ‘ಒಳಮೀಸಲಾತಿ’ (Internal Reservation) ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC) ಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಲಾಭ ಕೇವಲ ಒಂದೆರಡು ಉಪಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ, ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಸ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಮಾದಿಗ, ಹೊಲೆಯ, ಭೋವಿ, ಲಂಬಾಣಿಯಂತಹ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋದು ದಶಕಗಳ ಕೂಗು. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ತಾವೇ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಇದೆ ಅಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಆದರೆ ಕಳೆದ ವಾರ ಸರ್ಕಾರ ಈ ೫೬ ಸಾವಿರ ಹುದ್ದೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಬಗ್ಗೆ ಅನೌನ್ಸ್ (Announce) ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಳಮೀಸಲಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಲಾರಿಟಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ‘ಎಸ್‌ಸಿ ಎಡಗೈ’ (SC Left) ಸಂಘಟನೆಗಳು ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದವು. ಬರೀ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲ, ತಮ್ಮದೇ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಚಿವರಾದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವ ಆರ್.ಬಿ. ತಿಮ್ಮಾಪೂರ್ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಚಿವ ಕೆ.ಎಚ್. ಮುನಿಯಪ್ಪ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು.¹⁶ ಇನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಬಿ.ವೈ. ವಿಜಯೇಂದ್ರ ಅವರು ಕೂಡ ಸರ್ಕಾರ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಟೈಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಅಂತ ವಾಗ್ದಾಳಿ ಶುರು ಮಾಡಿದರು.¹⁶

ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸರ್ಕಾರ ಈಗ ಬ್ಯಾಕ್‌ಫುಟ್ ಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇಂದಿನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮೀಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಒಳಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಫೈನಲ್ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ (Technical) ವಿಚಾರ ಇದೆ. ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರ ಎಸ್‌ಸಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಶೇ. ೧೫ ರಿಂದ ೧೭ ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಶೇ. ೧೭ ರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ ಶೇ. ೫೦ ರ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು (50% Ceiling) ಮೀರುವುದರಿಂದ, ಅದು ಇನ್ನೂ ಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚಾಲೆಂಜ್ ಆಗಿ ಪೆಂಡಿಂಗ್ ಇದೆ. ಈಗ ಸರ್ಕಾರ ೧೭% ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊಸ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಹೊರಡಿಸಿದರೆ, ಯಾರಾದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್ ನಿಂದ ಸ್ಟೇ ತರಬಹುದು. ಆ ರಿಸ್ಕ್ ಬೇಡ ಅಂತ, ಸರ್ಕಾರ ಈಗ ಹಳೆಯ ಶೇ. ೧೫ ರ ಕೋಟಾದ ಒಳಗೆಯೇ ‘ದಾಮಾಷಾ’ (Proportional) ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಹಂಚಲು ಸ್ಕೆಚ್ ಹಾಕಿದೆ.¹⁶

ಮೂಲ: ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ¹⁶

ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. “ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಕೇವಲ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ಅದು ಡೇಟಾ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಬೇಕು” ಅಂತ ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದ್ದರು.¹⁶ ಈ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿಯಾದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದು ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಿಗುವ ನ್ಯಾಯ.

ಆದರೆ ಇದರ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ (Practical Problem) ಏನು ಗೊತ್ತಾ? ಇವತ್ತು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಕ್ಕರೂ, ಹೊಸ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಇಲಾಖೆಯ ರೋಸ್ಟರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳನ್ನು (Roster points) ಹೊಸದಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬೇಕು. ಇದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ (Administratively) ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವಿನ ಕೆಲಸ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪು ನಡೆದರೂ, ರೋಸ್ಟರ್ ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಅಂತ ಯಾರಾದರೂ ಕ್ಯಾಟ್ (KAT) ಅಥವ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ಟೇ ತಂದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಗೃಹ ಸಚಿವ ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ್ ಅವರು ನಿನ್ನೆಯಷ್ಟೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಮಗೆ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ (GST) ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ ಅಂತ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.¹ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಮಿತಿಯಲ್ಲೇ (Within 25% borrowing cap) ಸಾಲ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಅಂತ ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ¹, ಈ ಹೊಸ ೫೬,೦೦೦ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸಂಬಳ ಕೊಡಲು ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಹೊರೆ ಬೀಳಲಿದೆ. ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಹೊಸ ನೇಮಕಾತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಅನ್ನೋದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗ ಯುವಕರು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದದ್ದು ಇಷ್ಟೇ. ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಜಯನಗರ, ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ, ರಾಜಾಜಿನಗರದ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಪಿಜಿ (PG) ಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಬಿಸಿಬೇಳೆಬಾತ್ ತಿಂದುಕೊಂಡು, ಐದೈದು ವರ್ಷ ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ (KPSC) ಗಾಗಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಈ ನೇಮಕಾತಿ ಜೀವನ್ಮರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸರ್ಕಾರ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ತರುತ್ತಿರುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಲೀಗಲ್ ಲೂಪ್‌ಹೋಲ್ (Legal loophole) ಇಲ್ಲದೆ, ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಹೊರಡಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಅಲೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಯುವಕರಿಗೆ ಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ದ್ರೋಹವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಳೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ (Conclusion/Verdict)

ನೋಡಿ ಬಾಸ್, ನಾವು ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂತು ಜಗಳ ಆಡುವವರನ್ನು ನೋಡಿ ಎಂಜಾಯ್ (Enjoy) ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಅಸಲಿ ಬದುಕು ನಿಂತಿರುವುದು ಎಕಾನಮಿ (Economy) ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗದ ಮೇಲೆ. ನಾಳೆಯ ದಿನಾಂಕ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಒಂದೆಡೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಯುದ್ಧ ನಮ್ಮ ಪೆಟ್ರೋಲ್-ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಏರಿಸಲು ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. ಮಾರ್ಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ೧೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಭಸ್ಮವಾಗಿದೆ ಅಂದರೆ ಅದು ನಮ್ಮ ದುಡ್ಡೇ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಟ್ಸಾಪ್ (WhatsApp) ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಮೆಸೇಜ್ ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ಯಾನಿಕ್ (Panic) ಆಗಿ ನಿಮ್ಮ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಮುರಿಯಬೇಡಿ. ಒಳ್ಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದಿರಿ.⁵ ಮನೆಯ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ನಲ್ಲಿಡಿ.

ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಆಟಾಟೋಪಕ್ಕೆ ಮತ್ತು AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಯುವಕರು ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.¹⁴ ನೀವು ೨೦ ಲಕ್ಷದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ನಲ್ಲಿರಲಿ, ೯೦ ಲಕ್ಷದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ನಲ್ಲಿರಲಿ, ಯಾವ ಕಂಪನಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತದ್ದಲ್ಲ. ನಾಳೆಯಿಂದಲೇ ಹೊಸ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (Technology) ಕಲಿಯಲು ಶುರು ಮಾಡಿ, ನಿಮ್ಮ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಫಂಡ್ (Emergency Fund) ರೆಡಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಇಎಂಐ (EMI) ಗಳ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಬೇಡಿ.¹³

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಈ ೫೬ ಸಾವಿರ ಹುದ್ದೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಒಂದು ಬಂಗಾರದ ಅವಕಾಶ.¹⁶ ಒಳಮೀಸಲಾತಿಯಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಬೇಗ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದು, ಯಾವುದೇ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಸ್ ಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗದೆ, ಬಡ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಸಿಗುವಂತಾಗಲಿ. ರಾಜಕೀಯದ ಕಿರುಚಾಟಗಳನ್ನು ಇಗ್ನೋರ್ (Ignore) ಮಾಡಿ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ಕಿಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಪ್ರಪಂಚ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ನಾವು ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಔಟ್‌ಡೇಟ್ (Outdate) ಆಗುವುದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ. ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇರಲಿ, ವಾಸ್ತವದ ಅರಿವಿರಲಿ!

Works cited

1. Southern states allege GST bias, project neglect – The Economic Times, accessed on March 5, 2026, https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/southern-states-allege-gst-bias-project-neglect/articleshow/129043527.cms
2. Stock market crash today: Nifty50 ends below 24,900; BSE Sensex down over 1,000 points on mounting Middle East tensions, accessed on March 5, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/stock-market-today-nifty50-bse-sensex-march-02-2026-israel-us-iran-tensions-middle-east-oil-gold-prices-global-markets/articleshow/128935153.cms
3. Rs 11 lakh crore wiped out! How US-Israel-Iran war is hitting stock market investors hard, accessed on March 5, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/rs-11-lakh-crore-wiped-out-how-us-israel-iran-war-is-hitting-stock-market-investors-hard/articleshow/128961302.cms
4. Stock markets bleed on US-Iran war: Rs 16.32 lakh crore gone …, accessed on March 5, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/stock-markets-bleed-on-us-iran-war-rs-16-32-lakh-crore-gone-sensex-nifty-down-over-2-7-what-should-investors-do/articleshow/129033170.cms
5. Stock market crash today: Nifty50 ends over 1% down; BSE Sensex plunges over 1,100 points on Middle East crisis, accessed on March 5, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/stock-market-today-nifty50-bse-sensex-march-04-2026-us-israel-iran-war-impact-global-markets-crash-top-reasons-donald-trump/articleshow/129003753.cms
6. Top Business News – Deccan Herald, accessed on March 5, 2026, https://www.deccanherald.com/top-business-news
7. Pulse by Zerodha – Latest financial and market news from all major Indian news sources aggregated in one place – Pulse, accessed on March 5, 2026, https://pulse.zerodha.com/
8. IMF says ‘too early’ to gauge West Asia conflict impact as energy prices, markets turn volatile, accessed on March 5, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/imf-says-too-early-to-gauge-west-asia-conflict-impact-as-energy-prices-markets-turn-volatile/articleshow/128983163.cms
9. Indian startup layoffs cross 4,500 in eight months, largely linked to business pressures, accessed on March 5, 2026, https://www.peoplematters.in/news/strategic-hr/indian-startup-layoffs-cross-4500-in-eight-months-largely-linked-to-business-pressures-48597
10. Rs 92 lakh salary, zero safety: Bengaluru startup fires 40% staff in one day, accessed on March 5, 2026, https://m.economictimes.com/magazines/panache/rs-92-lakh-salary-zero-safety-bengaluru-startup-fires-40-staff-in-one-day/articleshow/128961782.cms
11. Bengaluru IT startup fires 40% staff in a day, social media reacts: ‘High CTC doesn’t guarantee security’ | Trending, accessed on March 5, 2026, https://www.hindustantimes.com/trending/bengaluru-it-startup-fires-40-staff-in-a-single-day-social-media-reacts-high-ctc-doesn-t-guarantee-security-101772011828067.html
12. Rs 24 LPA salary, zero warning: Startup employee’s sudden layoff sparks debate, accessed on March 5, 2026, https://m.economictimes.com/magazines/panache/rs-24-lpa-salary-zero-warning-startup-employees-sudden-layoff-sparks-debate/articleshow/128904454.cms
13. Startup employee with ₹24 LPA package laid off despite strong performance: ‘I thought growth meant stability’ | Trending, accessed on March 5, 2026, https://www.hindustantimes.com/trending/startup-employee-with-24-lpa-package-laid-off-despite-strong-performance-i-thought-growth-meant-stability-101772266729944.html
14. India’s AI reckoning: The end of the labour-arbitrage era, accessed on March 5, 2026, https://dailypioneer.com/news/india-s-ai-reckoning-the-end-of-the-labour-arbitrage-era
15. Tired of layoff fears, Indian techie settled abroad plans to return to Dehradun and set up a ‘boring’ business – The Economic Times, accessed on March 5, 2026, https://m.economictimes.com/magazines/panache/tired-of-layoff-fears-indian-techie-settled-abroad-plans-return-to-dehradun-and-set-up-a-boring-business/articleshow/128551701.cms
16. After outrage from Dalit communities, Karnataka plans …, accessed on March 5, 2026, https://maktoobmedia.com/india/facing-dalit-backlash-karnataka-plans-proportionate-internal-reservation-in-fresh-recruitments/