ಕರ್ನಾಟಕ ಬಜೆಟ್ 2026: ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೇನು? ಬರೀ ಉಚಿತಗಳ ಭರವಸೆಯೋ, ನೈಜ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೋ?

ನಮಸ್ಕಾರ ಕನ್ನಡಿಗರೇ! ನಾನು ನಿಮ್ಮ ‘ದಿ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ’ (The Voice of Kannadiga) ಬ್ಲಾಗ್‌ನ ಆಥರ್. ಇವತ್ತು ನಾವು ಮಾತಾಡ್ತಿರೋದು ನಮ್ಮ ದುಡ್ಡಿನ ಬಗ್ಗೆ, ನಮ್ಮ ತೆರಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ. ಶುಕ್ರವಾರ, ಮಾರ್ಚ್ 6ರಂದು ನಮ್ಮ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ದಾಖಲೆಯ 17ನೇ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.¹ ಬರೋಬ್ಬರಿ 4,48,004 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಬಜೆಟ್ ಇದು.³ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಪರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿಗಳ ಲೆಕ್ಕ ನೋಡಿ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಏನೋ ಭಾರಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಗ್ತಿದೆ, ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಲ್ಲೋ ಹೋಗ್ತಿದೆ ಅಂತ ಅನ್ಸುತ್ತೆ ಅಲ್ವಾ?

ಆದರೆ , ರಿಯಾಲಿಟಿ ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು, ಸಿಲ್ಕ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಟಿನ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗಂಟೆ ಪರದಾಡಿ, ಆಫೀಸ್ ತಲುಪಿ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ರೀಚ್ ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ಐಟಿ ಟೆಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ, ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಬೆಳೆ ಕೊಳೆತು, ಬೆಲೆ ಸಿಗದೆ ಕಂಗಾಲಾಗುವ ನಮ್ಮ ರೈತರಿಗೆ, ಓದಿ ಡಿಗ್ರಿ ಮುಗಿಸಿ ಕಣ್ತುಂಬಾ ಕನಸುಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಯುವಕರಿಗೆ ಈ ಬಜೆಟ್ ಇಂದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೇನು? ಕನ್ನಡಿಗನಾಗಿ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಈ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಕಾಣುವ ಅಸಲಿ ಸತ್ಯಗಳೇನು?

ನಮ್ಮ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಅವರು ಯಾವುದೇ ಪಾರ್ಟಿಯವರಾಗಿರಲಿ, ಭಾಷಣ ಮಾಡೋದ್ರಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ಸ್. “11G ಮಾಡೆಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ”, “ಸರ್ವರ ಸಬಲೀಕರಣ” ಅಂತ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಡೈಲಾಗ್ ಹೊಡೀತಾರೆ.⁵ ಆದ್ರೆ ನಾವು ಕಟ್ಟುವ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಣ, ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಉದ್ದಿನ ವಡೆ ತಿಂದಾಗ ಕರಗುವಷ್ಟೇ ವೇಗವಾಗಿ, ಬರೀ ಉಚಿತ ಯೋಜನೆಗಳ (Freebies) ಹಿಂದೆ ಕರಗಿ ಹೋಗ್ತಿದೆಯಾ? ನಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ (North Karnataka) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಕಲಬುರಗಿಯಂತಹ ಟೈಯರ್-2 ಸಿಟಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಪ್ಲಾನ್ ಇದೆಯಾ? ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗ ಹುಡುಗ-ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಸೆಕ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ (Private Sector) ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ ಕೊಡುವ ಬಿಲ್ ಏನಾಯ್ತು?

ಬನ್ನಿ, ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಪರ-ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ, ಒಬ್ಬ ಅಪ್ಪಟ, ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕನ್ನಡಿಗನಾಗಿ ಈ 2026-27ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಬಜೆಟ್‌ನ (Karnataka Budget 2026-27) ಪೋಸ್ಟ್-ಮಾರ್ಟಮ್ ಮಾಡೋಣ. ಯಾವುದೇ ಫಿಲ್ಟರ್ ಇಲ್ಲದೆ, ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ಸತ್ಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಮಾತಾಡೋಣ.

1. ದಿ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಚೆಕ್: ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ (Corporate) ಕಂಪನಿಯಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಾಗಲಿ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಆಗಿರಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ ನಮ್ಮ ಆದಾಯ ನಮ್ಮ ಖರ್ಚಿಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಇರಬೇಕು. ಸ್ಯಾಲರಿಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಇಎಂಐ (EMI) ಕಟ್ಟೋಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ರೆ, ಆ ಮನೆ ದಿವಾಳಿ ಆಗುತ್ತೆ ಅಂತ ಅರ್ಥ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಬಹುತೇಕ ಹೀಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತಿದೆ.

ಬಜೆಟ್‌ನ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ (Financial documents) ತೆಗೆದು ನೋಡಿದ್ರೆ ತಲೆ ತಿರುಗುತ್ತೆ. 2026-27ನೇ ಸಾಲಿನ ಬಜೆಟ್ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು (Total Liabilities ಅಥವಾ Debt) ಬರೋಬ್ಬರಿ 8,24,389 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಿದೆ!.⁷ ಇದು ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನದ (GSDP) ಶೇ. 24.94 ರಷ್ಟಾಗಿದೆ.⁷

ನಿಮಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಶಾಕಿಂಗ್ ವಿಷಯ ಹೇಳ್ತೀನಿ ಕೇಳಿ. ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (RBI) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಲ ಈ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ 8.14 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ದಾಟಲಿದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.² ಆದರೆ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ, “ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ, ಆ ಲೆಕ್ಕ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ, ನಮ್ಮ ಸಾಲ 7.6 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತೆ” ಅಂತ Accountant General (AG) ಗೆ ಲೆಟರ್ ಬರೆದು ವಾದ ಮಾಡಿತ್ತು.² ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಂಪೆನ್ಸೇಷನ್ (GST Compensation) ಗಾಗಿ ತಗೊಂಡ ಸಾಲವನ್ನು ನಮ್ಮ ಅಕೌಂಟ್ ಗೆ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ನಮ್ಮ ಸಾಲ ಅಲ್ಲ ಅಂತ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತೆ.² ಆದರೆ ಫೈನಲ್ ಆಗಿ ಬಜೆಟ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ 8.24 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಅಂತ ಅವರೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.⁷

8 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಸಾಲ ಅಂದ್ರೆ ಏನು ಗೊತ್ತಾ? ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ 7 ಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದ್ರೆ, ಹುಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿನ ಮೇಲೂ, ನಿಮ್ಮ-ನಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೂ 1.1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಸಾಲ ಇದೆ ಅಂತ ಅರ್ಥ!.⁸

ಕಂದಾಯ ಕೊರತೆ (Revenue Deficit): ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಅಡಮಾನ ಇಡ್ತಿದ್ದೀವಾ?

ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಟೆನ್ಷನ್ ಅಂದ್ರೆ ಕಂದಾಯ ಕೊರತೆ. 2026-27ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ಕೊರತೆಯು (Revenue Deficit) 22,957 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟಿದೆ.⁴ ಕಂದಾಯ ಕೊರತೆ ಅಂದ್ರೆ ಏನು? ಸರ್ಕಾರದ ದೈನಂದಿನ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳು (ಅಂದ್ರೆ ಸಂಬಳ, ಪಿಂಚಣಿ, ಉಚಿತ ಯೋಜನೆಗಳು) ಅದರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ (ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹ) ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಅಂತ ಅರ್ಥ.

ಮನೆ ನಡೆಸೋಕೆ, ದಿನಸಿ ತರೋಕೆ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ (Credit Card) ಸ್ವೈಪ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಹೆಂಗಿರುತ್ತೆ, ಹಾಗಿದೆ ನಮ್ಮ ಕಥೆ. ಇನ್ನು ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆ (Fiscal Deficit) ಬರೋಬ್ಬರಿ 97,449 ಕೋಟಿ ರೂ. ತಲುಪಿದೆ (GSDPಯ ಶೇ. 2.95).⁷

ನಾವು ಕಟ್ಟುವ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಹೋಗ್ತಿರೋದು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಗೊತ್ತಾ? ನಾವು ಮಾಡಿರೋ ಹಳೇ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟೋಕೆ! 2026-27ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿಗಾಗಿಯೇ (Loan Repayment) 35,316 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಡಲಾಗಿದೆ.⁷ ಇನ್ನು ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟೋಕೆ ಅಂತ ಸುಮಾರು 48,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಹೋಗ್ತಿದೆ.⁹ ಇದೇ ಹಣವನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ರಸ್ತೆ, ಐಟಿ ಪಾರ್ಕ್, ಅಥವಾ ರೈತರ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಾಕಿದ್ರೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಲ್ಲೋ ಇರ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಗೋಸ್ಕರ, ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಲದ ಶೂಲಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಅನ್ನೋದು ನಗ್ನ ಸತ್ಯ.¹⁰

2. ಉಚಿತಗಳ ಬಲೆ: ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳು vs ನೈಜ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (Capex)

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವೇ ಈ ‘ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳು’. ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಐದು ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಬೇಸಿಕ್ ಇನ್ಕಮ್ (Universal Basic Income) ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ತಂದಿದ್ದೀವಿ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಿದೆ.⁴ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ 11G (11 ಗುರಿಗಳು) ಮಾಡೆಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದ್ದಾರೆ—ಅದರಲ್ಲಿ ಐದು ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳು, ಗಿಗ್ ಎಕಾನಮಿ, ಗ್ರೀನ್ ಎಕಾನಮಿ, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟ್ರೇಡ್, ಹೀಗೆ 11 ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಇವೆ.⁶

ಆದರೆ ಈ ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳ ನೈಜ ಬೆಲೆ ಏನು? ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಇದರ ಭಾರ ಹೊರಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆಯಾ?

ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ

2026-27ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಈ ಐದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು 51,599 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.⁴

ಈ 51,599 ಕೋಟಿ ರೂ. ಹಣವು ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಪರೀತ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದೆ. ಗೃಹ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಅಕೌಂಟ್ ಗೆ 2000 ರೂ. ಹೋಗ್ತಿರೋದು ನಿಜ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 1.24 ಕೋಟಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 57,300 ಕೋಟಿ ರೂ. ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಂತ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತೆ.¹¹ ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಇದರ ಸೈಡ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಶುರುವಾಗಿದೆ.

ಉಚಿತ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ (ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆ) ಯಿಂದ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮಗಳು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸುಸ್ತಾಗಿವೆ, ಹೊಸ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ತರೋಕೆ ಕಷ್ಟ ಆಗ್ತಿದೆ. ಗೃಹ ಜ್ಯೋತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಸ್ಕಾಂ (ESCOMs) ಗಳು ನಷ್ಟದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಏನ್ ಮಾಡ್ತಿದೆ? ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ (Commercial) ಮತ್ತು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ (Industrial) ಕರೆಂಟ್ ರೇಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಗಳು, ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಗಳು (Manufacturing Industries) ಬರಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕ್ತಾವೆ.¹¹ ಕಂಪನಿಗಳು ಬರ್ದಿದ್ರೆ ನಮ್ಮ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಲೇ-ಆಫ್ ಟೈಮ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೆಲಸ ಎಲ್ಲಿಂದ ಸಿಗುತ್ತೆ?

ದಲಿತರ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿ: SCSP/TSP ನಿಧಿಯ ಹೈಜಾಕ್!

ಇದೆಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಮೋಸ ಎಲ್ಲಿ ನಡೀತಿದೆ ಅಂದ್ರೆ, ಈ ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳಿಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿರೋ ದಾರಿ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ (SC/ST) ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಬೇಕಾದ ಎಸ್‌ಸಿಎಸ್‌ಪಿ/ಟಿಎಸ್‌ಪಿ (SCSP/TSP) ಫಂಡ್ ಇಂದ ಬರೋಬ್ಬರಿ 15,066 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಡೈವರ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ!.¹²

2013ರಲ್ಲಿ ತಂದ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬಜೆಟ್‌ನ ಶೇ. 24.1 ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೇವಲ ದಲಿತರ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಸತಿ, ಉದ್ಯೋಗ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು.¹² ಈ ವರ್ಷ ಒಟ್ಟು 44,632 ಕೋಟಿ ರೂ. SCSP/TSP ಅನುದಾನ ಇದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 15,066 ಕೋಟಿ ರೂ. ಹಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.¹² ಇದು ದಲಿತ ಸಮುದಾಯದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿದಂತಲ್ಲವೇ? ಉಚಿತ ಯೋಜನೆ ಕೊಡ್ತೀವಿ ಅಂತ ಹೇಳಿ, ಬ್ಯಾಕ್ ಡೋರ್ ಇಂದ ಶೋಷಿತರ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಫಂಡ್ ನ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನ್ಯಾಯ?

ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್ (Capex): ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಕಥೆ

ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ, ರಸ್ತೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಮೆಟ್ರೋ, ಡ್ಯಾಂಗಳು, ಮತ್ತು ಐಟಿ ಪಾರ್ಕ್ ಗಳಂತಹ ಶಾಶ್ವತ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚ (Capital Expenditure / Capex) ಅಂತಾರೆ. 2026-27ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪೆಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ 74,682 ಕೋಟಿ ರೂ. ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.⁷

ಕೇಳೋಕೆ ಇದು ಭಾರಿ ದೊಡ್ಡ ಅಮೌಂಟ್ ಅನ್ಸುತ್ತೆ. ಆದರೆ, 2025-26ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಲೆಕ್ಕ ನೋಡಿದ್ರೆ ನಿಮಗೆ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಅರ್ಥ ಆಗುತ್ತೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಕ್ಯಾಪೆಕ್ಸ್ ಗೆ ಅಂತ 71,336 ಕೋಟಿ ರೂ. ಇಟ್ಟಿದ್ರು. ಆದರೆ ಜನವರಿ 2026ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಖರ್ಚಾಗಿದ್ದು ಕೇವಲ 32,847 ಕೋಟಿ ರೂ. ಮಾತ್ರ! ಅಂದ್ರೆ ಕೇವಲ ಶೇ. 46 ರಷ್ಟು ಹಣ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.¹³ ಕಂದಾಯ ವೆಚ್ಚವು (ಸಂಬಳ, ಗ್ಯಾರಂಟಿ) ಶೇ. 69 ರಷ್ಟು ಖರ್ಚಾಗಿದ್ರೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಫಂಡ್ ಹಾಗೇ ಬಿದ್ದಿದೆ.¹³

ಸರ್ಕಾರ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ (Contractors) ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂ. ಬಿಲ್ ಬಾಕಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬಿಲ್ ಪಾಸ್ ಮಾಡ್ತಿಲ್ಲ ಅಂತ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಗಳು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ಮಾಡ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಸ್ಟಾಪ್ ಆಗಿವೆ.¹⁴ ಕ್ಯಾಪೆಕ್ಸ್ ದುಡ್ಡು ಗ್ರೌಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಖರ್ಚಾಗದೇ ಇದ್ರೆ, ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರ್ತಾವೆ? ಹೊಸ ಫ್ಲೈಓವರ್ ಗಳು ಹೇಗೆ ಆಗ್ತಾವೆ? ಇದು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನೈಜ ದ್ರೋಹ.

3. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ: ಮಲತಾಯಿ ಧೋರಣೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ

“ಅಖಂಡ ಕರ್ನಾಟಕ”, “ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ” ಅನ್ನೋದು ನಮ್ಮ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಬರಿ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು, ಇಲ್ಲವೇ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಟೈಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೆನಪಾಗುವ ಡೈಲಾಗ್ ಗಳು. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಡೆವಲಪ್ ಆಗ್ಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, ಕೇವಲ ಅದರ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಸಿಟಿಯಷ್ಟೇ ಬೆಳೆದರೆ ಸಾಲದು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಲೀಡರ್ ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ, ವಿಜಯಪುರ, ಕಲಬುರಗಿ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರು ಕೇವಲ ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಾತ್ರ. ಈ 2026ರ ಬಜೆಟ್ ಈ ಕಡೆಗಣನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.¹⁶

ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ (KKRDB): 5000 ಕೋಟಿಯ ಅಸಲಿ ಷಡ್ಯಂತ್ರ

ಹೈದರಾಬಾದ್-ಕರ್ನಾಟಕ ಅಂತಿದ್ದ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ‘ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ’ ಅಂತ ಹೆಸರಿಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣ ಆಗ್ಬಿಡಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನದ 371(J) ವಿಧಿಯಡಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (KKRDB) ಮೂಲಕ 5,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಸಿಎಂ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.¹⁸

ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೇಳಿಬರುವ ಅದೇ ಹಳೆಯ ರಾಗ. ಆದರೆ ಬಜೆಟ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ಒಳಗಡೆ ಇಣುಕಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅಸಲಿ ಕಥೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತೆ. ಈ 5,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಹಣವನ್ನು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ದೊಡ್ಡ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಳು, ಅಥವಾ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಕೊಡುವ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ತರಲು ಬಳಸಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ದುಡ್ಡನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ ಗೊತ್ತಾ?

• 1,668 ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ 200 ಕೋಟಿ ರೂ. ¹⁸
• 75 ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಗೆ, ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಸತಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ 18 ಕೋಟಿ ರೂ. ¹⁸
• ಮಸ್ಕಿ ಯಲ್ಲಿ ಡಿಗ್ರಿ ಕಾಲೇಜು, ತಾಲೂಕು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.¹⁸

, ನೀವೇ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ. ಅಂಗನವಾಡಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ, ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಬೇಸಿಕ್ ಡ್ಯೂಟಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಆಯಾ ಇಲಾಖೆಗಳ ರೆಗ್ಯುಲರ್ ಬಜೆಟ್‌ನಿಂದ ಹಣ ಕೊಡಬೇಕು. ಬದಲಾಗಿ, ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ‘ವಿಶೇಷ’ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಗೆ ಅಂತ ಇಟ್ಟ KKRDB ಹಣವನ್ನು ಇಂತಹ ದೈನಂದಿನ ಇಲಾಖಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಡೈವರ್ಟ್ ಮಾಡೋದು ಆ ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ಮಾಡುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಮೋಸ ಅಲ್ವಾ?.¹⁸ ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಆ ಭಾಗದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (KKCCI) ಈ ರೀತಿ ಫಂಡ್ ಡೈವರ್ಟ್ ಮಾಡಬೇಡಿ, ನೈಜ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ ಅಂತ ಗೋಗರೆಯುತ್ತಿವೆ.¹⁹

ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು: ಕೇವಲ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಗಿಮಿಕ್?

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿರುವ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಭರವಸೆಗಳ ಮಹಾಪೂರವೇ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ಗ್ರೌಂಡ್ ಅಲ್ಲಿ ಜೀರೋ.

• ಅಪ್ಪರ್ ಕೃಷ್ಣ ಯೋಜನೆ (UKP Phase 3): ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ವಿಜಯಪುರ ಭಾಗದ ರೈತರ ದಶಕಗಳ ಕನಸಾದ ಅಪ್ಪರ್ ಕೃಷ್ಣ 3ನೇ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಗೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ (Land Acquisition) ಬಹುದೊಡ್ಡ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆಲಮಟ್ಟಿ ಡ್ಯಾಂನ ಎತ್ತರವನ್ನು 519.6 ಮೀಟರ್ ನಿಂದ 524.25 ಮೀಟರ್ ಗೆ ಏರಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ 1.33 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುತ್ತೆ, 20 ಹಳ್ಳಿಗಳು ಜಲಸಮಾಧಿ ಆಗ್ತಾವೆ.²⁰ ಈ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಮಾಡಿದೆ? ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುವ ಒಣ ಭೂಮಿಗೆ ಎಕರೆಗೆ 30 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಭೂಮಿಗೆ 40 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಪರಿಹಾರ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಿದೆ.²⁰ ಆದರೆ ಈ ಇಡೀ 3ನೇ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಂದಾಜು 70,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಬೇಕಾಗಿದೆ!.²⁰ ಈ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್ಲಿಂದ ತರುತ್ತದೆ? ಈ ವರ್ಷ ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ? ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲ. ಕೇವಲ ರೇಟ್ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಿ ರೈತರ ಕಣ್ಣೊರೆಸುವ ತಂತ್ರ ಇದು.
• ಮಹಾದಾಯಿ / ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ದಾಹ ತೀರಿಸಬೇಕಿದ್ದ, ಎಷ್ಟೋ ಹೋರಾಟಗಾರರು ರಕ್ತ-ಬೆವರು ಸುರಿಸಿದ ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ.²² ನ್ಯಾಯಾಧೀಕರಣ (Tribunal) ನಮಗೆ 13.42 tmc ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿ 8 ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆದಿವೆ.²² ಈ ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿಎಂ ಹೇಳ್ತಾರೆ, “ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoEF) ಅನುಮತಿ ಸಿಕ್ಕ ಕೂಡಲೇ ಕಾಮಗಾರಿ ಶುರು ಮಾಡ್ತೀವಿ” ಅಂತ.²² ಅಂದ್ರೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಹಳೆ ಕಥೆ. ಕೇಂದ್ರದವರು ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ ಕೊಡಲ್ಲ, ನಮ್ಮವರು ಕೆಲಸ ಶುರು ಮಾಡಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಒಂದು ಹನಿ ನೀರು ಕೂಡ ಮಲಪ್ರಭೆಗೆ ಹರಿದಿಲ್ಲ.
• ನವಲಿ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ರಿಸರ್ವಾಯರ್: ತುಂಗಭದ್ರಾ ಡ್ಯಾಂ ನಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕೊಪ್ಪಳದ ನವಲಿ ಬಳಿ ಸಮತೋಲನಾ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲೂ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.²⁴ ಈ ವರ್ಷವೂ ಅದನ್ನೇ ರಿಪೀಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಬೇಕು ಅನ್ನೋ ಅದೇ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಕೈತೊಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.²⁴ ರಾಯಚೂರಿನ ರೈತ ಮುಖಂಡ ಚಾಮರಸ ಮಾಲಿಪಾಟೀಲ್ ಹೇಳುವಂತೆ, “ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳ್ತಾರೆ, ಗ್ರೌಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಏನು ಕೆಲಸ ಆಗಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಟಿಷಿಯನ್ಸ್ ಗೆ ನಾಚಿಕೆ ಆಗಬೇಕು”.²⁴

ಇದರಿಂದ ಬೇಸತ್ತಿರುವ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕನ್ನಡ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಈ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಇಳಿದಿವೆ.¹⁷

4. ಯುವಜನತೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಮೀಸಲಾತಿ: ಕನ್ನಡಿಗನಿಗೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ದ್ರೋಹ!

ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡಿಗ ಯುವಜನತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ‘ಉದ್ಯೋಗ’. ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ಐಟಿ ಹಬ್ (IT Hub) ನಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೆವೆಲ್ ನ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ (Manager) ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಚ್‌ಆರ್ (HR) ವರೆಗೆ, ಐಟಿ ಡೆವಲಪರ್ ಇಂದ ಹಿಡಿದು ಟೀಮ್ ಲೀಡ್ ವರೆಗೆ ಪರಭಾಷಿಕರೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗ ಯುವಕರು ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ಸ್ ಆಗಿ, ಕ್ಯಾಬ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳಾಗಿ, ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಗಾರ್ಡ್ ಗಳಾಗಿ ದುಡಿಯುವ ದಯನೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ. ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಲೇ-ಆಫ್ (Layoffs) ಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಟೆಕ್ಕಿಗಳು ಸುಸ್ತಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜ್ವಲಂತ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ನಮ್ಮ 2026ರ ಬಜೆಟ್ ಏನು ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದೆ?

ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ಕಮರಿದ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಕನಸು

ಕನ್ನಡಿಗರು ರೊಚ್ಚಿಗೇಳಬೇಕಾದ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದ ವಿಷಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ಸಿಗಬೇಕು ಅಂತ 1984ರಲ್ಲೇ ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿ (Sarojini Mahishi Report) 58 ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿ ಗ್ರೂಪ್ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 100ರಷ್ಟು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಕೊಡಬೇಕು ಅಂತ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.²⁵

ಇದಾದ 40 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಟೆಪ್ ತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಖಾಸಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ (Private Sector) ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ (Management) ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ನಾನ್-ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ (Non-management) ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 70 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ (Cabinet) ಪಾಸ್ ಮಾಡಿತ್ತು.²⁷

ಇದನ್ನ ಕೇಳಿ ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕ ಖುಷಿಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಏನಾಯ್ತು? ಈ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಬಿ (Corporate lobby) ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಟಿಷಿಯನ್ಸ್ ಗಿಂತ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ . ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್ ಶಾ, ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಪೈ ಅಂತವರು ಒಂದೆರಡು ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ, “ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗ್ಬಿಡ್ತಾವೆ” ಅನ್ನೋ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೇಲ್ ಶುರುವಾದ ತಕ್ಷಣ, ನಮ್ಮ “ಪವರ್ಫುಲ್” ಸರ್ಕಾರ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಆ ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು (Paused)! ಸಿಎಂ ತಮ್ಮ ಟ್ವೀಟ್ ಅನ್ನೇ ಡಿಲೀಟ್ ಮಾಡಿದರು!.²⁷

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಆಘಾತಕಾರಿ ವಿಷಯ ಅಂದ್ರೆ, 2026ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಕಾರವೇ ಎತ್ತಿಲ್ಲ!.³¹ ಡಿವೈಎಫ್ಐ (DYFI) ನಂತಹ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಜೆಟ್ ಮೌನವಾಗಿರುವುದನ್ನು, ಕನ್ನಡಿಗರ ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಪಾಲಿಸಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿವೆ.³¹

, ನಾವೇನ್ ಕೇಳ್ತಿದ್ದೀವಿ? ನಮ್ಮ ನೆಲ, ನಮ್ಮ ನೀರು, ನಮ್ಮ ಕರೆಂಟ್, ನಮ್ಮ ರೋಡು, ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳನ್ನ ಯೂಸ್ ಮಾಡ್ಕೊಂಡು ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ಲಾಭ ಮಾಡ್ತೀರಾ. ಆದ್ರೆ ನಮ್ಮ ಲೋಕಲ್ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಕೊಡೋಕೆ ಮಾತ್ರ ನಿಮ್ಮ ಕ್ವಾಲಿಟಿ, ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಅಂತ ಡೈಲಾಗ್ ಹೊಡೀತೀರಾ? ಈ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಹಿಪೊಕ್ರಿಸಿಯನ್ನು (Corporate Hypocrisy) ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವ ತಾಕತ್ತು ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾಕಿಲ್ಲ?

ಜಾಬ್ ಫೇರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್

ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ ಬಿಟ್ಟು, ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಏನೇನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ? ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉದ್ಯೋಗ ಮೇಳದಲ್ಲಿ 56,000 ಹೊಸ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಇಂತಹ ಮೇಳಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.³²

ಯುವಜನರ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ (Skill Development) 1,386 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದ K-QUEST (Karnataka Quality Education and Skills Transformation) ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ಕೊಡಲು ಮಾಡಿರೋ ಒಳ್ಳೆ ಯೋಜನೆ.³³ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ 233 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ‘ಸೈನ್ಸ್ ಸಿಟಿ’ (Science City) ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ.³³

ಇನ್ನೂ ಟೈಯರ್-2 ಮತ್ತು 3 ನಗರಗಳ 50 ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ 10 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಎಐ ಡೇಟಾ ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳನ್ನು (AI Data Labs) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.³⁵ ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ಕಿಲ್ಸ್, ಆರ್ಟಿಫಿಶಿಯಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ (AI) ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಇದು ಒಳ್ಳೆ ಹೆಜ್ಜೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಅಕಾಡೆಮಿ (Skill Training Academy) ಮತ್ತು ಕಾಂಪಿಟೇಟಿವ್ ಎಕ್ಸಾಮ್ ಓದೋ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಇಂದಿರಾ ಕ್ಯಾಂಟೀನ್ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.³⁶

ಇವೆಲ್ಲಾ ಸ್ಕಿಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಗೆ ಓಕೆ. ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಆ ಸ್ಕಿಲ್ ಇರೋ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಸಿಗಬೇಕಲ್ವಾ? ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ತಮಿಳುನಾಡು ಅಥವಾ ನಾರ್ತ್ ಇಂಡಿಯಾದವನಾಗಿದ್ರೆ, ಕನ್ನಡಿಗನ ರೆಸ್ಯೂಮೆ (Resume) ಯನ್ನು ಡಸ್ಟ್ ಬಿನ್ ಗೆ ಹಾಕ್ತಾರೆ ಅನ್ನೋದು ಓಪನ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್. ಇದಕ್ಕೆ ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಮದ್ದಿಲ್ಲ.

5. ಬಿಯಾಂಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು (Beyond Bengaluru): ಟೈಯರ್-2 ಸಿಟಿಗಳ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್

ಬೆಂಗಳೂರು ಫುಲ್ ಸ್ಯಾಚುರೇಟ್ (Saturate) ಆಗಿದೆ. ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಸಿಟಿಗಳಿಗೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂತ ‘ಬಿಯಾಂಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು’ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.

• ಮೈಸೂರು ನಮ್ಮ ಸೆಕೆಂಡ್ ಐಟಿ ಹಬ್ (2nd IT Hub): ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಐಟಿ ಹಬ್ ಆಗಿ ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡುವ ಪ್ಲಾನ್ ಇದೆ.³⁹ ಇದರಿಂದ ಹೊಸ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಗಳು ಮೈಸೂರಿನ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಬಹುದು, ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ (Real Estate) ಮತ್ತು ಆಫೀಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಗುತ್ತೆ ಅಂತ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ಸ್ ಹೇಳ್ತಾರೆ.³⁹ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ (Aerospace) ಮತ್ತು ಹೆಲ್ತ್ ಕೇರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗಳನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.³⁶
• ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡದ ಭರವಸೆಗಳು: ಧಾರವಾಡದ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ನೋಡ್ (Dharwad Industrial Node – ಬೆಂಗಳೂರು-ಮುಂಬೈ ಕಾರಿಡಾರ್) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ 1000 ಎಕರೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ 600 ಕೋಟಿ ರೂ. ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದ್ದು, (ಈ ವರ್ಷ 200 ಕೋಟಿ) ಇದರಿಂದ 75,000 ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.³⁸ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ 236 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಜಯದೇವ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಆಗಲಿದೆ.³⁸
• ಕಲಬುರಗಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ರಾಯಚೂರು: 2 ಮತ್ತು 3ನೇ ಹಂತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಹೆಲ್ಪ್ ಆಗಲು ಕೆಿಯೋನಿಕ್ಸ್ (KEONICS) ವತಿಯಿಂದ ‘ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಲೀಪ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್’ (Plug-and-play LEAP labs) ಸೆಟಪ್ ಮಾಡ್ತಿದ್ದಾರೆ.³⁸ ರಾಯಚೂರು IIIT ಯಲ್ಲಿ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ AI (5 ಕೋಟಿ ರೂ.) ಬರ್ತಿದೆ.³⁸ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ 1000 ಎಕರೆ ಹೊಸ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡ್ತಾರೆ.³⁸ ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿ ಐವಿಎಫ್ (IVF) ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಗ್ತಿದೆ.¹⁸

ಇದು ನೋಡೋಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ (Industrial Policy 2025-30) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ವರ್ಡ್ ರೀಜನ್ ಗಳಿಗೆ ಬರೋ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ 5% ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ ಇನ್ಸೆಂಟಿವ್ (Incentive) ಕೊಡ್ತೀವಿ ಅಂತಾರೆ.³⁸ ಆದರೆ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಆಗಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ. ಕೇವಲ 5% ಸಬ್ಸಿಡಿ ಗೋಸ್ಕರ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಬೆಂಗಳೂರು ಬಿಟ್ಟು ರಾಯಚೂರಿಗೆ ಹೋಗ್ತಾವಾ? ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಇಲ್ಲ, ಟೆಕ್ಕಿಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಇಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆ ಹೋಟೆಲ್ ಗಳು, ಪಬ್, ವೀಕೆಂಡ್ ಲೈಫ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಇಲ್ಲದೆ ಬರೀ ಲ್ಯಾಬ್ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಬರ್ತಾವಾ? ಟೈಯರ್-2 ಸಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಈ ಇಕೋ-ಸಿಸ್ಟಮ್ (Eco-system) ಬಿಲ್ಡ್ ಮಾಡಬೇಕು, ಆಮೇಲೆ ಕಂಪನಿಗಳು ತಾನಾಗಿಯೇ ಬರ್ತಾವೆ.

6. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗೋಳು: ಟ್ರಾಫಿಕ್, ಗುಂಡಿಗಳು, ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕನಸುಗಳು

ಇನ್ನು ನಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಥೆಗೆ ಬರೋಣ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಕ್ಯಾಶ್ ಕೌ (Cash Cow) ಈ ಊರು. ಸಿಎಂ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, “ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರ (World’s most liveable city) ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಪ್ರೈಮರಿ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟಿವ್” ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.⁴¹

• ಗ್ರೇಟರ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಥಾರಿಟಿ (Greater Bengaluru Authority): ಬಿಬಿಎಂಪಿ ಯನ್ನು ಒಡೆದು 5 ಹೊಸ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಮ್ಯುನಿಸಿಪಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳ (Municipal Bonds) ಮೂಲಕ ಫಂಡ್ ರೈಸ್ (Fund Raise) ಮಾಡಲು ಪ್ಲಾನ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.⁴¹
• ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಬಜೆಟ್: ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ 7,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಹಂಚಿಕೆ.³
• ವೈಟ್-ಟಾಪಿಂಗ್: 450 ಕಿ.ಮೀ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು 3,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ವೈಟ್-ಟಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡ್ತಾರೆ.³
• ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ: ಈ ವರ್ಷ 41 ಕಿ.ಮೀ ಹೊಸ ಮೆಟ್ರೋ ಲೈನ್ ಓಪನ್ ಆಗುತ್ತೆ, ಇದರಿಂದ 15 ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಹೆಲ್ಪ್ ಆಗುತ್ತೆ.³ ಔಟರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ (ORR) ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರಿಡಾರ್ ಕೆಳಗೆ 9 ಕಿ.ಮೀ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗ ಮಾಡ್ತಾರೆ.⁴²
• ಸುರಂಗ ರಸ್ತೆಗಳು (Tunnel Roads): ಇದು ಈ ಬಜೆಟ್ ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜೋಕ್. ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 40 ಕಿ.ಮೀ ಸುರಂಗ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲು 40,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಪ್ರೂವಲ್ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ!.⁴²

, ನಾರ್ಮಲ್ ಫ್ಲೈಓವರ್ ಕಟ್ಟೋಕೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ತಗೊಳ್ತಾರೆ. ಮಳೆ ಬಂದ್ರೆ ಔಟರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್ ಪೂಲ್ ಆಗುತ್ತೆ, ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಬೇಸ್ಮೆಂಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಓಡಾಡುತ್ತೆ. ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಫಂಡ್ ಇಂದ ಫ್ಲಡ್ ರಿಲೀಫ್ ಮಾಡ್ತೀವಿ ಅಂತ ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಹೇಳ್ತಾರೆ.⁴³ ಕಾವೇರಿ ನೀರು 6ನೇ ಹಂತ ತರ್ತೀವಿ ಅಂತಾರೆ (6,939 ಕೋಟಿ ರೂ.).⁴² ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತೆ? 40,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಟನೆಲ್ ರೋಡ್ ಗೆ ಯಾರು ಫಂಡ್ ಮಾಡ್ತಾರೆ? ಪಿಪಿಪಿ (PPP) ಮಾಡೆಲ್ ಅಂದ್ರೆ ಟೋಲ್ ಕಟ್ಟಿ ಜನ ಸುಸ್ತಾಗಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ.

ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಗೆ ಅಂತ 25 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ (Traffic agencies digital platform) ತರ್ತಿದ್ದಾರೆ.⁴⁴ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ರೂಲ್ಸ್ ಬ್ರೇಕ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಗಿ ಚಲನ್ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತೆ, ಆದ್ರೆ ಗುಂಡಿ ಬಿದ್ದಿರೋ ರಸ್ತೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಯಾರು ಕೊಡ್ತಾರೆ?

7. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ: ಕೇವಲ ಸಾಲದ ರಿಲೀಫ್?

ನಮ್ಮ ರೈತರಿಗೆ ಈ ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಭರವಸೆಗಳು.

• ಶೂನ್ಯ ಬಡ್ಡಿ ಸಾಲ: ರಾಜ್ಯದ 38 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ಶೂನ್ಯ ಬಡ್ಡಿ ದರದಲ್ಲಿ (Zero-interest loan) ಒಟ್ಟು 30,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಕೃಷಿ ಸಾಲ ವಿತರಿಸುವ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.⁵ ಇದು ರೈತರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ರಿಲೀಫ್ ಕೊಡುತ್ತೆ.
• ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತಾರ & ವಸುಧಾಮೃತ: 100 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತಾರ, ಮತ್ತು ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ವಸುಧಾಮೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.¹
• ಎಐ ಆಧಾರಿತ ‘ರೈತ ಕರೆ ಕೇಂದ್ರ’: ರೈತ ಕರೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಆರ್ಟಿಫಿಶಿಯಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ (AI) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್ ಮಾಡ್ತಾರೆ.¹ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳ ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್ (Real-time) ಡೇಟಾ ರೈತರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತೆ.⁴⁵ ಕೋಲಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ‘ರೈತ ಮಾಲ್’ (Raitha Mall) ಸ್ಥಾಪನೆ, ಎಪಿಎಂಸಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಇಆರ್‌ಪಿ (ERP) ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ.¹
• ನೀರಾವರಿ: ಮೇಕೆದಾಟು ಯೋಜನೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅರ್ಜಿ ವಜಾ ಆಗಿರೋದು ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಜಯ. 9,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಡಿಪಿಆರ್ (DPR) ರೆಡಿ ಮಾಡಿ ಕೇಂದ್ರದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಕಳಿಸ್ತೀವಿ ಅಂತ ಸಿಎಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.²¹ ಎತ್ತಿನಹೊಳೆ 2ನೇ ಹಂತ ಶೀಘ್ರವೇ ಮುಗಿಸಿ, ಕೊರಟಗೆರೆ ವಡೇರಹಳ್ಳಿ ಬಳಿ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ರಿಸರ್ವಾಯರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡ್ತಾರೆ.⁵

ರೈತರಿಗೆ ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಲದು, ಅವರು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬೆಲೆ ಸಿಗೋ ತರ ಮಾಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಶೂನ್ಯ ಬಡ್ಡಿ ಸಾಲ ಕೂಡ ಕಟ್ಟಲಾಗದೆ ರೈತರು ನೇಣಿಗೆ ಶರಣಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

8. ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Federalism): ಕೇಂದ್ರದ ಮಲತಾಯಿ ಧೋರಣೆ ಮತ್ತು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಹೊಡೆತ

ಇದೇ ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ, ಕೇಂದ್ರದ (Union Government) ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಸಮರ ಸಾರಿದೆ. ಇದು ನಾವೆಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡಿಗರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾದ ಟೈಮ್. ಕನ್ನಡಿಗರು ಕಟ್ಟುವ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರತಿ 100 ರೂಪಾಯಿಗೆ ನಮಗೆ ವಾಪಸ್ ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ 15 ರೂಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ದುಡ್ಡಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಡೆವಲಪ್ ಆಗ್ತಿವೆ.

ಜಿಎಸ್‌ಟಿ (GST) ನಷ್ಟದ ಕರಾಳ ಸತ್ಯ

ಕರ್ನಾಟಕವು ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲೇ 2ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.⁶ ಆದರೆ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ರೇಟ್ ಗಳ ವೈಚಾರಿಕೀಕರಣ (Rationalisation) ಮತ್ತು 15ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಹಂಚಿಕೆ ಫಾರ್ಮುಲಾದಿಂದಾಗಿ ನಮಗೆ ವಿಪರೀತ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ.⁴⁶ ದರಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೂ ಮುನ್ನ ನಮ್ಮ ಸ್ಟೇಟ್ ನ ಮಾಸಿಕ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಗ್ರೋತ್ ರೇಟ್ ಶೇ. 10 ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ಅದು ಕೇವಲ ಶೇ. 4 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.⁶ ಇದರಿಂದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 10,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ 15,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ಲಾಸ್ ಆಗಲಿದೆ!.⁶

“ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಹಸುವಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮೇವು ಹಾಕದಿದ್ದರೆ, ಇಡೀ ಹಟ್ಟಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಭೀಷ್ಮನ ಡೈಲಾಗ್ ಹೊಡೆದು ಸಿಎಂ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಚಾಟಿ ಬೀಸಿದ್ದಾರೆ.⁴⁶ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆಗೂ (MGNREGA) ಫಂಡ್ ಕಟ್ ಮಾಡ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ದೂರಿದ್ದಾರೆ.⁴⁶

ಭದ್ರಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ: ಬರಿಗೈಲಿ ವಾಪಸ್ ಕಳಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ

2023-24ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್, ನಮ್ಮ ಭದ್ರಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆಗೆ (Upper Bhadra Project) 5,300 ಕೋಟಿ ರೂ. ಕೊಡ್ತೀವಿ ಅಂತ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ರು.²³ ಆದರೆ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಕೂಡ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ! ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೇಳಲು, ಗೆಜೆಟ್ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ತರಲು ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಸದರಿಗೆ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಂತ ಸಚಿವ ಎಂ.ಬಿ. ಪಾಟೀಲ್ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.⁴⁸

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಂಡನೆಯಾದ 2026ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಗ್ನೋರ್ ಮಾಡಿದೆ. ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸುರಿದ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವೂ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.⁴⁹ ತಮಿಳುನಾಡು ಸಿಎಂ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಿಎಂ ಇಬ್ಬರೂ ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ರೋಶ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.⁵⁰ ಈ ಫೆಡರಲಿಸಂ (Federalism) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಚೊಂಬು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಅಂತ ಸಿಎಂ ಹೇಳಿರೋದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸತ್ಯ.⁴⁷ ನಮ್ಮ ತೆರಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡಿಗರು ಯಾವತ್ತೂ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

9. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಯೋಜನೆಗಳು

• ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (Health): ಹೆಲ್ತ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ 900 ಕೋಟಿ ರೂ. ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.⁵² ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಭಾಗ (Trauma Care) ಮತ್ತು ಐಸಿಯು ಗಳನ್ನು 45 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಗುವುದು.⁵² ಟೈಪ್-1 ಮಧುಮೇಹ ಇರೋ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಪೆನ್‌ (Type-1 Diabetes Insulin) ವಿತರಣೆ.⁵² ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಶಾಂತವೇರಿ ಗೋಪಾಲಗೌಡರ ಹೆಸರು ಇಡ್ತಿದ್ದಾರೆ.³⁶
• ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ: ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್ (NIMHANS) ಮತ್ತು IIIT-Bangalore ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ರೋಬೋಟ್ (COBOT) ಮಾಡೋಕೆ 4 ಕೋಟಿ, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಜೀನೋಮ್ ಎಡಿಟಿಂಗ್ ಗೆ 20 ಕೋಟಿ.⁶
• ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ಯೂಟರ್ (AI in Education): ಐಐಟಿ ಧಾರವಾಡದ (IIT Dharwad) ಹೆಲ್ಪ್ ತಗೊಂಡು 8 ರಿಂದ 12ನೇ ತರಗತಿಯ 12.28 ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ‘ಪರ್ಸನಲೈಸ್ಡ್ ಸೆಲ್ಫ್-ಲರ್ನಿಂಗ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ಯೂಟರ್’ (AI Digital Tutor) ಕೊಡ್ತಾರೆ (5 ಕೋಟಿ ರೂ.).³⁸ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಓದೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಧಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಲಾ 10 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟಡಿ ಸೆಂಟರ್ ಬರ್ತಿದೆ.³⁷
• ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ: ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿಯರಿಗೆ ಅಂಗನವಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಊಟ ಕೊಡುವ ‘ಮಾತೃಪೂರ್ಣ’ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಶುರು ಮಾಡ್ತಿದ್ದಾರೆ (ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಟೇಕ್ ಹೋಮ್ ರೇಷನ್ ಕೊಡ್ತಿದ್ರು, ಅದರಿಂದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿಲ್ಲ ಅಂತ ವಾಪಸ್ ಊಟದ ಸ್ಕೀಮ್ ತಂದಿದ್ದಾರೆ).³⁵
• ವಸತಿ (Housing): ಈ ವರ್ಷ 3 ಲಕ್ಷ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಮಾಡೋ ಟಾರ್ಗೆಟ್, ಜೊತೆಗೆ ಹಳೆ ಸರ್ಕಾರದ ಟೈಮ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ಣ ಆಗಿರೋ 4.9 ಲಕ್ಷ ಮನೆಗಳನ್ನ ಮುಗಿಸ್ತೀವಿ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.⁵
• ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾವಳಿ ತಡೆಯಲು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ 5 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ‘ಚಿರತೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರ’ (Leopard Rehabilitation Centre) ಸ್ಥಾಪನೆ.⁴³ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 100 ಮಿಯಾವಾಕಿ (Miyawaki) ಅರಣ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ.⁴⁴ ತದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಪಿಪಿ (PPP) ಮಾಡೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಟೂರಿಸಂ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್.³⁷ ವಕ್ಫ್ (Waqf) ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಏರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡೋದು, ಮತ್ತು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲಿ ಹಜ್ ಭವನ ನಿರ್ಮಾಣ.³⁷

ನನ್ನ ಫೈನಲ್ ವರ್ಡಿಕ್ಟ್: ಕನ್ನಡಿಗನ ಮುಂದಿನ ದಾರಿ ಏನು?

2026-27ರ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಇಂಚಿಂಚಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ನನಗೆ, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸತ್ಯ ಎಂದರೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಇಂದಿನ ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಾಗಿ ಅಡಮಾನ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರ ಕೇವಲ ಉಚಿತಗಳ (Freebies) ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದೆಡೆ 8.24 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಸಾಲದ ಬೆಟ್ಟ ನಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲಿದೆ.⁷ ನಾವು ಕಟ್ಟುವ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ದುಡ್ಡು ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟೋಕೆ ಹೋಗ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅದೇ ತೆರಿಗೆಯ ಕಷ್ಟದ ಹಣದಲ್ಲಿ 51,599 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು ಐದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ.⁴ ದಲಿತರ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಗೆ ಇಟ್ಟ SCSP/TSP ಫಂಡ್ ಇಂದ 15,066 ಕೋಟಿ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಈ ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳಿಗೆ ಹಾಕ್ತಿದ್ದಾರೆ.¹² ಇದು ಯಾವ ನ್ಯಾಯ?

ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ (Capital Expenditure) 74,682 ಕೋಟಿ ರೂ. ಮೀಸಲಿಟ್ಟರೂ, ಅದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ (ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಬರೀ 46% ಬಳಕೆಯಾಗಿತ್ತು).⁷ ನಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು (Manufacturing Plants) ಕೊಡುವ ಬದಲು, KKRDB ಫಂಡ್ ಇಂದ ಬರೀ ಅಂಗನವಾಡಿ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕಟ್ಟಿ ಕಣ್ಣೊರೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.¹⁸ ಕಳಸಾ-ಬಂಡೂರಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪರ್ ಕೃಷ್ಣ ಯೋಜನೆಗಳು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪದಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ.²³ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಲತಾಯಿ ಧೋರಣೆ, ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ನಷ್ಟ ನಮ್ಮ ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಉಪ್ಪು ಸವರಿದೆ.⁶

ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನೂ, ಯುವಕನೂ ಸಿಡಿದೆೇಳಬೇಕಾದ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ‘ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ’. ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ 50% ಮತ್ತು 70% ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ತಡೆಹಿಡಿದಿರುವ ಸರ್ಕಾರ ²⁸, ಈ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನೂ ಮಾಡದಿರುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾಡಿದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ದ್ರೋಹ.³¹

“ಜಾಬ್ ಫೇರ್ ಮಾಡ್ತೀವಿ, ಎಐ ಲ್ಯಾಬ್ ಕೊಡ್ತೀವಿ” ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ರೆ ಸಾಲದು .³² ನಮ್ಮ ನೆಲ, ಜಲ, ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮದೇ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗನಿಗೆ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಹುದ್ದೆ ಸಿಗದೆ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್ (Discrimination) ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕಠಿಣ ಕಾನೂನಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.

ಉಚಿತ ಬಸ್ ಪಾಸ್, ಫ್ರೀ ಕರೆಂಟ್ ಬಡವರಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ನೈಜ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಂದ್ರೆ ಅದು ವರ್ಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಸ್ ರಸ್ತೆಗಳು, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು, ತಾಲೂಕುಗೊಂದು ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ರೈತನಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬೆಲೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗನಿಗೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಉದ್ಯೋಗ. ಇದು ಕನ್ನಡಿಗನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ನೈಜ “ಗ್ಯಾರಂಟಿ”. ಈ ನೈಜ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ನ ವಿಜನ್ (Vision) 2026ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡಿಗರು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಜಾತಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಗೆ ಬಲಿಯಾಗದೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು, ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ. ಜಾಗೃತರಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗರೇ, ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ! ನಮಸ್ಕಾರ.

Works cited

1. Karnataka Budget 2026: ಬಜೆಟ್ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು – ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, accessed on March 7, 2026, https://www.prajavani.net/business/budget/karnataka-budget-highlights-bajet-mukhyamshagalu-2026-cm-siddaramaiah-seventeenth-budget-3815747
2. Karnataka disputes RBI’s liability figures ahead of State Budget on Friday, seeks AG correction, accessed on March 7, 2026, https://m.economictimes.com/news/india/karnataka-disputes-rbis-liability-figures-ahead-of-state-budget-on-friday-seeks-ag-correction/articleshow/129036775.cms
3. Karnataka Budget 2026 highlights: Indira Food Kits, 2041 Bengaluru Master Plan and more, accessed on March 7, 2026, https://thefederal.com/category/states/south/karnataka/karnataka-budget-2026-highlights-232992
4. Bengaluru infra push, welfare schemes: Siddaramaiah presents …, accessed on March 7, 2026, https://www.indiatoday.in/india/karnataka/story/karnataka-budget-2026-27-siddaramaiah-deficit-budget-welfare-infrastructure-2878182-2026-03-06
5. ಕರ್ನಾಟಕ ಬಜೆಟ್ 2026-27: ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು; ಯಾವ ಇಲಾಖೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಿಕ್ಕಿದೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಡಿಟೇಲ್ಸ್ – ನೀಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್, accessed on March 7, 2026, https://www.needsofpublic.in/highlights-of-siddaramaiahs-budget-how-much-did-each-department-get-here-are-the-complete-details-14486/
6. Karnataka Budget 2026: Highlights – The Hindu, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-budget-2026-salient-points-key-highlights/article70710339.ece
7. Karnataka Budget 2026–27 puts focus on welfare, infrastructure and development, accessed on March 7, 2026, https://thesouthfirst.com/topstory/karnataka-chief-minister-siddaramaiah-live-presents-his-17th-budget/
8. Debt load set to swell as revenue strain dogs state finances | Bengaluru News, accessed on March 7, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/debt-load-set-to-swell-as-revenue-strain-dogs-state-finances/articleshow/129040561.cms
9. Karnataka: Debt set to cross Rs 8.14 lakh crore, raising alarm over fiscal sustainability, accessed on March 7, 2026, https://organiser.org/2026/03/05/342801/bharat/karnataka-debt-set-to-cross-rs-8-14-lakh-crore-raising-alarm-over-fiscal-sustainability/
10. MoS V Somanna calls Siddaramaiah’s budget ‘debt driven’ with no focus on repayment, accessed on March 7, 2026, https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/mos-v-somanna-calls-siddaramaiahs-karnataka-budget-debt-driven-with-no-focus-on-repayment/articleshow/129163453.cms
11. Guarantees vs growth Karnataka budget bind – The New Indian Express, accessed on March 7, 2026, https://www.newindianexpress.com/editorial/2026/Feb/18/guarantees-vs-growth-karnataka-budget-bind
12. SCSP TSP funds: Karnataka govt allocates Rs 15,066 crore for guarantees row, accessed on March 7, 2026, https://www.deccanherald.com/india/karnataka/karnataka-budget-2026-27-state-govt-allocates-rs-15066-crore-for-guarantees-from-scsptsp-3922489
13. Karnataka’s capital spend lags at 46% as revenue outgo surges | Bengaluru News, accessed on March 7, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnatakas-capital-spend-lags-at-46-as-revenue-outgo-surges/articleshow/128890185.cms
14. Karnataka’s rising public debt cause for concern: Economic Survey – The Hindu, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnatakas-rising-public-debt-cause-for-concern-economic-survey/article69306803.ece
15. Siddaramaiah Government Put On Notice After Karnataka Contractors Threaten Statewide Protest |News18 – YouTube, accessed on March 7, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=5qEjMSGGxk8
16. Mixed reactions to Union Budget in North Karnataka | Hubballi News – The Times of India, accessed on March 7, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/mixed-reactions-to-union-budget-in-north-karnataka/articleshow/127846141.cms
17. AAP, state bodies to protest against Karnataka budget on July 10 – Hindustan Times, accessed on March 7, 2026, https://www.hindustantimes.com/india-news/belagavi-residents-disheartened-as-city-receives-no-allocation-in-karnataka-state-budget-focus-on-bengaluru-101688844388252.html
18. Karnataka Budget 2026-27: Kalyana Karnataka projects routed largely through KKRDB funds, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-budget-2026-27-kalyana-karnataka-projects-routed-largely-through-kkrdb-funds/article70710817.ece
19. Budget 2026-27: Kalyana Karnataka Chamber of Commerce and Industry seeks stronger industrial push for Kalyana Karnataka, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/budget-2026-27-kalyana-karnataka-chamber-of-commerce-and-industry-seeks-stronger-industrial-push-for-kalyana-karnataka/article70711777.ece
20. Land acquisition a major hurdle for Upper Krishna Project Phase 3, accessed on March 7, 2026, https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Feb/28/land-acquisition-a-major-hurdle-for-upper-krishna-project-phase-3
21. Karnataka budget 2026-27: Major push for irrigation, land acquisition for UKP-III finalised, accessed on March 7, 2026, https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Mar/06/karnataka-budget-2026-27-major-push-for-irrigation-land-acquisition-for-ukp-iii-finalised
22. Mahadayi project a mirage over green concerns, accessed on March 7, 2026, https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Mar/05/mahadayi-project-a-mirage-over-green-concerns
23. State Budget: Karnataka To Move Ahead With Mekedatu Project After SC Relief, Says Siddaramaiah, accessed on March 7, 2026, https://ommcomnews.com/india-news/state-budget-karnataka-to-move-ahead-with-mekedatu-project-after-sc-relief-says-siddaramaiah/
24. Karnataka Budget 2026: Navali Balancing Reservoir mentioned, but project remains on paper, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-budget-2026-navali-balancing-reservoir-mentioned-but-project-remains-on-paper/article70710736.ece
25. Karnataka State Employment of Local Candidates in the Industries, Factories and Other Establishments Bill, 2024 – Civilsdaily, accessed on March 7, 2026, https://www.civilsdaily.com/news/karnataka-state-employment-of-local-candidates-in-the-industries-factories-and-other-establishments-bill-2024/
26. Karnataka – Priority for Kannadigas in Private Sector Jobs, accessed on March 7, 2026, https://www.shankariasparliament.com/current-affairs/karnataka-priority-for-kannadigas-in-private-sector-jobs
27. Karnataka’s Local Jobs Reservation Bill UPSC Current Affairs – IAS Gyan, accessed on March 7, 2026, https://www.iasgyan.in/daily-current-affairs/karnatakas-local-jobs-reservation-bill
28. Karnataka clears private jobs quota-for-locals bill, huge industry backlash – India Today, accessed on March 7, 2026, https://www.indiatoday.in/india/karnataka/story/karnataka-local-reservation-private-companies-managerial-role-siddaramaiah-new-law-2567910-2024-07-17
29. Karnataka Cabinet clears bill mandating reservation for locals in jobs – The Hindu, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-cabinet-clears-bill-mandating-50-reservation-for-locals-in-management-jobs-and-70-in-non-management-positions-in-industries-factories-and-other-establishments/article68409256.ece
30. Karnataka halts private jobs quota-for-locals bill amidst severe criticism – India News, accessed on March 7, 2026, https://www.financialexpress.com/india-news/karnataka-halts-private-jobs-quota-for-locals-bill-amidst-severe-criticism/3556779/
31. Budget completely ignores government healthcare sector in the coast, says DYFI, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/budget-completely-ignores-government-healthcare-sector-in-the-coast-says-dyfi/article70712276.ece
32. Govt to fill 56k new posts, job fairs to connect youth with employers: Min, accessed on March 7, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/govt-to-fill-56k-new-posts-job-fairs-to-connect-youth-with-employers-min/articleshow/128758666.cms
33. Karnataka Budget Announces ₹233 Crore Science City Near Bengaluru, ₹1,386 Crore K-QUEST Skilling Project, accessed on March 7, 2026, https://egov.eletsonline.com/2026/03/karnataka-budget-announces-%E2%82%B9233-crore-science-city-near-bengaluru-%E2%82%B91386-crore-k-quest-skilling-project/
34. Karnataka budget 2026: Mysuru to be developed as Karnataka’s second IT hub, accessed on March 7, 2026, https://m.economictimes.com/tech/information-tech/karnataka-budget-2026-mysuru-to-be-developed-as-karnatakas-second-it-hub/articleshow/129148200.cms
35. Karnataka Budget 2026: Siddaramaiah Presents ₹4.48 Lakh Crore Budget, Announces Schemes for Minorities, accessed on March 7, 2026, https://thelogicalindian.com/karnataka-budget-2026-siddaramaiah-presents-%E2%82%B94-48-lakh-crore-budget-announces-schemes-for-minorities/
36. Karnataka Budget 2026: Hubballi-Dharwad gets Skill Training Academy, Indira Canteens for students, plug & play LEAP lab – The Hindu, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-budget-2026-hubballi-dharwad-gets-skill-training-academy-indira-canteens-for-students-plug-play-leap-lab/article70711461.ece
37. Karnataka Budget 2026: Second Bengaluru airport, ₹450-Crore ORR upgrade among key highlights, accessed on March 7, 2026, https://www.livemint.com/news/india/karnataka-budget-2026-second-bengaluru-airport-450-crore-orr-upgrade-among-key-highlights-11772781525151.html
38. State budget announces a slew of schemes and projects for NK region, accessed on March 7, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/state-budget-announces-a-slew-of-schemes-and-projects-for-nk-region/amp_articleshow/129169778.cms
39. Karnataka Budget 2026: Push to develop Mysuru as second IT hub to decongest Bengaluru, accessed on March 7, 2026, https://www.hindustantimes.com/real-estate/karnataka-budget-2026-push-to-develop-mysuru-as-second-it-hub-to-decongest-bengaluru-101772812314723.html
40. Budget reflects State’s continued focus on diverse growth: trade bodies, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/budget-reflects-states-continued-focus-on-diverse-growth-trade-bodies/article70713353.ece
41. Karnataka Budget 2026 Live Updates: Siddaramaiah introduces seven new initiatives to boost the AI sector, accessed on March 7, 2026, https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnataka-budget-live-updates-siddaramaiah-gst-shivakumar-bills-10567163/
42. Karnataka State Budget 2026–27 Announces Greater Bengaluru Authority And Major Infrastructure Investments | Namma Ward, accessed on March 7, 2026, https://nammaward.in/karnataka-state-budget-2026-27-announces-greater-bengaluru-authority-and-major-infrastructure-investments/
43. Karnataka Budget Highlights: CM Siddaramaiah tables 17th state budget worth Rs 4.48 lakh crore with flood relief and AI in focus, accessed on March 7, 2026, https://m.economictimes.com/news/india/karnataka-budget-highlights-cm-siddaramaiah-tables-17th-state-budget-worth-rs-4-48-lakh-crore-with-flood-relief-and-ai-in-focus/articleshow/129135127.cms
44. Karnataka Budget 2026: What is in it for Bengaluru – The News Minute, accessed on March 7, 2026, https://www.thenewsminute.com/amp/story/karnataka/karnataka-budget-2026-what-is-in-it-for-bengaluru
45. Integrating AI across farming, education, public services at core of Karnataka Budget: CM Siddaramaiah, accessed on March 7, 2026, https://www.edexlive.com/news/integrating-ai-across-farming-education-public-services-at-core-of-karnataka-budget-cm-siddaramaiah-2
46. Karnataka CM Siddaramaiah Presents 2026–27 Budget, Says State Leading In All Sectors, accessed on March 7, 2026, https://ommcomnews.com/india-news/karnataka-cm-siddaramaiah-presents-2026-27-budget-says-state-leading-in-all-sectors/
47. Budget 2026: Karnataka to get additional Rs 11,000 crore after tax share rises to 4.1%; another ‘chombu’ says CM Siddaramaiah | Bengaluru News – The Times of India, accessed on March 7, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/state-to-get-additional-rs-11k-crore-tax-share-another-chombu-says-siddaramaiah/articleshow/127846380.cms
48. Karnataka ready to implement 3rd phase of Upper Krishna project but BJP MPs are scared of approaching PM: Minister, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-ready-to-implement-third-phase-of-upper-krishna-irrigation-project-but-bjp-mps-are-scared-of-pm-says-minister-m-b-patil/article70706586.ece
49. A big disappointment for Karnataka says Minister – The Hindu, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/a-big-disappointment-for-karnataka-says-minister/article70579140.ece
50. South States Reject Union Budget 2026: Karnataka & Tamil Nadu Leaders Speak Out, accessed on March 7, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=cfm2gpUT5fg
51. Union Budget 2026: Discrimination against non-BJP states, alleges Karnataka Minister Dinesh Gundu Rao – First India, accessed on March 7, 2026, https://firstindia.co.in/news/top/union-budget-2026-discrimination-against-non-bjp-states-alleges-karnataka-minister-dinesh-gundu-rao
52. ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್​ 2026: ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ 900 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ; ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಬಜೆಟ್​ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೇನು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಕಂಪ್ಲೀಟ್​ ಡೀಟೇಲ್ಸ್ | CM Siddaramaiah Budget – Vijayavani, accessed on March 7, 2026, https://www.vijayavani.net/category/webdesk/cm-siddaramaiah-budgetstate-budget-2026-rs-900-crore-grant-for-infrastructure-development-what-did-the-health-department-get-in-the-budget-here-are-the-complete-details
53. Karnataka Budget 2026 focuses on maternal health, infrastructure upgrade and digital health systems – The Hindu, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-budget-2026-focuses-on-maternal-health-infrastructure-upgrade-and-digital-health-systems/article70710499.ece
54. Karnataka Budget 2026–27: What are the key announcements?, accessed on March 7, 2026, https://thesouthfirst.com/karnataka/karnataka-budget-2026-27-what-are-the-key-announcements/