ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್ ರಿಪೋರ್ಟ್: ದುಡಿಯುವ ಕೈಗಳು ಕನ್ನಡಿಗರದ್ದು, ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಲಾಭ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ್ದು! ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಚಪ್ಪಲಿಯ ಅಸಲಿ ಕರಾಳ ಸತ್ಯ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟ್ವೀಟ್ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ವೈರಲ್ ಆಗಿತ್ತು—”ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಚಪ್ಪಲಿ ಕಥೆ ಹೀಗಾಗಿದೆ ನೋಡಿ…” ಎಂದು.¹ ಆ ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಟ್ವೀಟ್ ಕನ್ನಡಿಗರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸುವಂತಿತ್ತು. ನಾವೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ‘ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಚಪ್ಪಲಿ’ ಎಂದು ಕಾಲಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಆ ಚಪ್ಪಲಿಗಳ ಅಸಲಿ ಕಥೆ ಏನು? ಇದರ ಹಿಂದೆ ಯಾರ ಬೆವರಿದೆ? ಯಾರ ರಕ್ತ ಇದೆ? ಎಂದು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೊರಟಾಗ, ಈ ತನಿಖಾ ವರದಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಬರೀ ಕಷ್ಟ, ಕಣ್ಣೀರು ಮತ್ತು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಹೈಜಾಕ್ (Economic Hijack) ಕಥೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೋಗಿ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ತರುವ ಆ ಫೇಮಸ್ ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಚಪ್ಪಲಿ, ಅಸಲಿಗೆ ಕೊಲ್ಹಾಪುರದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ! ಇದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸತ್ಯ. ಆ ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯಾರೆ, ಹಗಲಿರುಳು ನಿದ್ದೆ ಬಿಟ್ಟು ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಥಣಿ, ನಿಪ್ಪಾಣಿ, ಚಿಕ್ಕೋಡಿ, ರಾಯಬಾಗ ಮತ್ತು ಮಡಭಾವಿ ಕಡೆಯ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರು.² ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಲ್ಹಾಪುರದ್ದು! ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಲ್ಲಿನ ಸೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳು.

ಈ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಹೇಗೆ ನಮ್ಮವರನ್ನೇ ಶೋಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದವರು ಕಣ್ಣಿದ್ದೂ ಹೇಗೆ ಕುರುಡರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಲಕ್ಸುರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ನಮ್ಮವರನ್ನ ಹೇಗೆ ಯೂಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನುವುದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಈ ವರದಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಕಟುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಥಣಿಯ ಅಸಲಿ ಕಥೆ: ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ, ಆದರೂ ಸಿಗದ ಮರ್ಯಾದೆ

ಇತಿಹಾಸದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಏನೇನೋ ಓದುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮದೇ ನೆಲದ ಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲ. ಈ ಚಪ್ಪಲಿ ಮಾಡುವ ಕಲೆ ಇವತ್ತು ನಿನ್ನೆಯದ್ದಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ.⁴ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೀದರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಬಿಜ್ಜಳ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈ ಕಲೆಯ ಬೇರುಗಳು ಬೆಳೆದು ಬಂದಿವೆ.⁵ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಲು, ಸಮಗಾರ (ಚಮ್ಮಾರ) ಕಮ್ಯುನಿಟಿಗೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಈ ಚಪ್ಪಲಿ ಕಲೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು.⁶ ಅಂದು ಲಿಂಗಾಯತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ, ರಾಯಲ್ ಲುಕ್ ಕೊಡುವ ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು.⁶

ಇವತ್ತಿಗೂ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಥಣಿ, ನಿಪ್ಪಾಣಿ, ರಾಯಬಾಗ, ಚಿಕ್ಕೋಡಿ ಮತ್ತು ಮಡಭಾವಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳು, ಅಂದರೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೧.೫ ಲಕ್ಷ ಜನ ಇದೇ ಚಪ್ಪಲಿ ಮಾಡುವ ಕಸುಬನ್ನು ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.³ ಸಮಗಾರ ಕಮ್ಯುನಿಟಿಯ ಈ ಜನ ತಮ್ಮ ತಾತ-ಮುತ್ತಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಯಾವುದೇ ಮಾಡರ್ನ್ ಮಷಿನ್ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಈ ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.⁴

ಚಪ್ಪಲಿ ತಯಾರಿಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಶ್ರಮ

ಇದೇನು ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿ ಒತ್ತಿದರೆ ರೆಡಿಯಾಗುವ ಐಟಂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಪಕ್ಕಾ ಹ್ಯಾಂಡ್‌-ಕ್ರಾಫ್ಟೆಡ್ (hand-crafted) ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್. ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಆಗಿರುವ ವೆಜಿಟೇಬಲ್ ಡೈ (vegetable dyes) ಯೂಸ್ ಮಾಡಿ, ಚರ್ಮವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ ಹದ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನ ಕಟ್ ಮಾಡಿ, ಕೈಯಲ್ಲೇ ಹೊಲಿದು ಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ ಇದು.³ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದ ವಿಪರೀತ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಲು ಈ ಚಪ್ಪಲಿಗಳು ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಿರುತ್ತವೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮೃದುವಾಗಿದ್ದರೂ, ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಗುವ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದು ಈ ಚಪ್ಪಲಿಯ ವಿಶೇಷತೆ.⁷ ಆದರೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟು, ಅಷ್ಟು ಸುಂದರವಾದ ಚಪ್ಪಲಿ ರೆಡಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟು ಎಂಬ ಕಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಎಕನಾಮಿಕ್ ಹೈಜಾಕ್: ಬೆವರು ನಮ್ಮದು, ದುಡ್ಡು ಅವರದ್ದು!

ನಮ್ಮ ಅಥಣಿಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಷ್ಟ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. ಇಲ್ಲೊಂದು ಕ್ಲಿಯರ್ ಆದ ಸಪ್ಲೈ ಚೈನ್ (Supply chain) ಇದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಸಪ್ಲೈ ಚೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮವರನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ.

ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಮಾಡಲು ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ಕಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅದನ್ನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಿದರೆ ಆತನ ಕೈಗೆ ಸಿಗುವುದು ಬರೀ ೨೫೦ ರಿಂದ ೪೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ!.⁹ ಈ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಖರ್ಚು, ಬಣ್ಣದ ಖರ್ಚು, ಮತ್ತು ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಶ್ರಮ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ ನೋಡಿ ಅಸಲಿ ಆಟ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಲ್ಹಾಪುರದಿಂದ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು (middlemen) ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಂದ ಕೌಡೆ ಕಾಸಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು ಸಗಟಾಗಿ (bulk) ಖರೀದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ “ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ” ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಗುದ್ದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಗಿಯಿತು ಕಥೆ! ಆಮೇಲೆ ಆ ಚಪ್ಪಲಿ ಪುಣೆ, ಮುಂಬೈ, ದೆಹಲಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ರಿಟೇಲ್ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಚಪ್ಪಲಿ ೧೫೦೦ ರಿಂದ ೪೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಸೇಲ್ ಆಗುತ್ತದೆ.⁹

ಇನ್ನು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ (Export) ಲೆವೆಲ್‌ಗೆ ಹೋದರೆ, ಇದರ ಬೆಲೆ ಲಕ್ಷ ದಾಟುತ್ತದೆ. ದುಡಿಯುವವನು ಕನ್ನಡಿಗ, ೨೫೦ ರೂಪಾಯಿಗೆ ದಿನವಿಡೀ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ (Branding) ಮಾಡುವ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಲಾಭ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಟೇಬಲ್ ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ:

ಸಪ್ಲೈ ಚೈನ್ ಹಂತ (Supply Chain Stage)	ಅಂದಾಜು ಬೆಲೆ / ಲಾಭ (Price/Profit Margin)	ಲಾಭ ಪಡೆಯುವವರು ಯಾರು?	ವಾಸ್ತವಿಕ ಸ್ಥಿತಿ (Reality)
ಅಥಣಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ (Artisan)	₹೨೫೦ – ₹೪೦೦	ಕನ್ನಡಿಗರು	ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಲಾಭ, ಬರೀ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ
ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು (Middlemen)	₹೧೫೦೦ – ₹೨೦೦೦	ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು / ಹೋಲ್‌ಸೇಲರ್ಸ್	ಯಾವುದೇ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದುಡ್ಡು
ರಿಟೇಲ್ ಶೋರೂಮ್ (Retail)	₹೪೦೦೦ ವರೆಗೆ	ದೊಡ್ಡ ಸಿಟಿಗಳ ಶೋರೂಮ್ ಮಾಲೀಕರು	ಶೋರೂಮ್ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹಗಲು ದರೋಡೆ
ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ (Prada)	₹೮೪,೦೦೦ – ₹೧.೨ ಲಕ್ಷ (೮೦೦ ಯುರೋ)	ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳು	ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೈಜಾಕ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಪ್ರಾಫಿಟಿಯರಿಂಗ್

ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಚಪ್ಪಲಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಇದು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಕಳ್ಳತನ. ನಮ್ಮವರ ಕಲೆಗೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುವ ಯೋಗ್ಯತೆ ಈ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗೆ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ. ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು, ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗಳು ಈ ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮೂಲ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮನ್ನಣೆಯೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.⁸ ಈ ತರಹದ ಡಬಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಮೂಲ ಕಲೆಗಾರರು ಬಡತನದಲ್ಲೇ ಸಾಯುವಂತಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಡಾ (PRADA) ಕಂಪನಿಯ ಡ್ರಾಮಾ ಮತ್ತು ಲಾಭದ ಗುಟ್ಟು

ಈ ಚಪ್ಪಲಿ ಕಥೆ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೆವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನ್ಯೂಸ್ ಆಗಿದ್ದೇ ಇಟಲಿಯ ಫೇಮಸ್ ಲಕ್ಸುರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ‘ಪ್ರಾಡಾ’ (PRADA) ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಎಡವಟ್ಟಿನಿಂದ. ಪ್ರಾಡಾ ಕಂಪನಿಯವರು ತಮ್ಮ ‘ಮೆನ್ಸ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್/ಸಮ್ಮರ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ೨೦೨೬’ (Men’s Spring/Summer 2026 collection) ಗಾಗಿ ಒಂದು ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರು ಮಾಡುವ ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಚಪ್ಪಲಿಯ ಡಿಸೈನ್ ಅನ್ನೇ ಸೇಮ್ ಟು ಸೇಮ್ ಕಾಪಿ ಹೊಡೆದು, ತಮ್ಮ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರು ಹಾಕಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗೆ ಬಿಟ್ಟರು.¹¹

ಅದರ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟು ಗೊತ್ತೇ? ಬರೋಬ್ಬರಿ ೮೦೦ ಯುರೋ! ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಇಂಡಿಯನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೮೪,೦೦೦ ದಿಂದ ೧.೨ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ!.² ಒಂದು ಜೊತೆ ಚಪ್ಪಲಿಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ! ನಮ್ಮ ಅಥಣಿಯ ಕನ್ನಡಿಗನಿಗೆ ಸಿಗುವುದು ಬರೀ ೩೦೦ ರೂಪಾಯಿ, ಇಟಲಿಯವನು ಅದನ್ನೇ ಕಾಪಿ ಮಾಡಿ ಮಾಡುವ ಲಾಭ ಒಂದು ಲಕ್ಷ! ಈ ನ್ಯೂಸ್ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಲಾಟೆ ಆಯಿತು. “ಕಲ್ಚರಲ್ ಅಪ್ರೋಪ್ರಿಯೇಷನ್” (Cultural appropriation) ಅಂದರೆ ಬೇರೆಯವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕದ್ದು, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕೊಡದೆ ದುಡ್ಡು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟರು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಪ್ರಾಡಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಉಗಿದರು.¹² ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ LIDKAR ಕೂಡ ಅವರಿಗೆ ಲೀಗಲ್ ನೋಟಿಸ್ ಕಳಿಸಿತ್ತು.¹⁶

ಆಮೇಲೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮರ್ಯಾದೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾಡಾ ಕಂಪನಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಡ್ರಾಮಾ ಶುರು ಮಾಡಿತು. ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿರುವ ಇಟಲಿಯ ಕೌನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ LIDKAR (ಡಾ. ಬಾಬು ಜಗಜೀವನರಾಮ್ ಚರ್ಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ) ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ LIDCOM (ಸಂತ ರೋಹಿದಾಸ್ ಲೆದರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್) ಜೊತೆ ಸೇರಿ ನವೆಂಬರ್ ೧೦ ರಂದು ಒಂದು ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ (MoU) ಸೈನ್ ಮಾಡಿದರು.¹² ಈ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಹೆಸರು “PRADA Made in India x Inspired by Kolhapuri Chappals”.¹³

ಪಾಲ್ ಟಿವೆರಾನ್ (Paolo Tiveron), ಡೇನಿಯಲ್ ಕಾಂಟು (Daniele Contu) ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಜನರ ಪ್ರಾಡಾ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಟೀಮ್ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಹಾಪುರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಜೊತೆ ಚರ್ಚೆ ಕೂಡ ನಡೆಸಿತ್ತು.¹⁴ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ ರಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ಜೊತೆ ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು (ತಲಾ ೧೦೦೦ ಜೊತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ) ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಇಟಲಿಯ ತಮ್ಮ ೪೦ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರುತ್ತಾರಂತೆ.¹² ನೋಡಲು ಇದು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯ ನ್ಯೂಸ್ ತರಹಾನೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೇ? ಆದರೆ ಅಸಲಿ ಕರಾಳ ಸತ್ಯ ಇಲ್ಲೇ ಇರುವುದು.

ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಶೇರಿಂಗ್ (Profit Sharing) ಇದೆಯೇ?

ಖಂಡಿತಾ ಇಲ್ಲ! LIDKAR ನ ಎಂಡಿ (MD) ಆಗಿರುವ ಕೆ.ಎಂ. ವಸುಂಧರಾ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಮೊದಲ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ‘ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಶೇರಿಂಗ್’ ಅಪ್ಲೈ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ!.¹⁷ ಅಂದರೆ, ಪ್ರಾಡಾ ಕಂಪನಿ ನಮ್ಮವರಿಂದ ಚಪ್ಪಲಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ೮೫,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಮಾರಿದರೂ, ಆ ಭಾರಿ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮವರಿಗೆ ಒಂದು ಪೈಸೆ ಪಾಲು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ೪೫ ದಿನಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಸಿಗುವ ದಿನಗೂಲಿಯನ್ನು (daily wage) ಡಬಲ್ ಕೊಡುತ್ತಾರಂತೆ ಅಷ್ಟೇ.¹⁷ ಪ್ರಾಡಾ ಕಂಪನಿ ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿ (Agra) ಮಷಿನ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಕೊಡಲು ಫ್ಲೈಟ್ ಟಿಕೆಟ್, ಅಕಾಮಡೇಶನ್ ಖರ್ಚು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಥಣಿಗೆ ಕೆಲವು ಮಷಿನ್ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.¹²

ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಲಾಭ ಮಾಡುವ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಂಪನಿ, ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗೆ ಕೇವಲ ಕೂಲಿ ಜಾಸ್ತಿ ಕೊಟ್ಟು ಕೈತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದು ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನು?

ಅಥಣಿಯ ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಚಪ್ಪಲಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ನಡೆಸುವ ಶಿವರಾಜ್ ಸೌದಾಗರ್ ಅವರು ಹೇಳುವ ಮಾತು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿದೆ: “ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಾಡಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಬೈಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ನಮ್ಮ ಚಪ್ಪಲಿಯನ್ನು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೆವೆಲ್‌ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನಮಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ನಾಯಕರು, ಆಫೀಸರ್ಸ್ ಪ್ರಾಡಾ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಿ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಅದಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಡಿಸೈನ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಕೊಡಿ, ನಮ್ಮ ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮಾಡಿ, ಆ ಬರುವ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ನಮಗೂ ಪಾಲು (profit sharing) ಸಿಗುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ. ಇಟಲಿಯ ಕಂಪನಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾರಿದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ೧೦% ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕರೂ ನಾವು ಖುಷಿಯಾಗಿರುತ್ತೇವೆ”.⁹

ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡ, ಅವರ ಕಲೆಗೆ ತಕ್ಕ ದುಡ್ಡು, ಮರ್ಯಾದೆ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಈ ವರದಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು.

GI ಟ್ಯಾಗ್ (GI Tag) ಇದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸೈಲೆಂಟ್ ಯಾಕೆ?

ಈಗ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವೈಫಲ್ಯದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬರೋಣ. ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಅಥವಾ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ (Geographical Indication tag) ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಸಿಕ್ಕರೆ, ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದವರು ಮಾತ್ರ ಆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಕಾನೂನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.²⁰ ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಆ ಹೆಸರು ಬಳಸಿದರೆ ಲೀಗಲ್ ಆಕ್ಷನ್ ತಗೋಬಹುದು.

ಬಹಳಷ್ಟು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಫೇಮಸ್ ‘ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಚಪ್ಪಲಿ’ಗೆ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಕೇವಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕಿದೆ! ಹೌದು, ಪೇಟೆಂಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಜನರಲ್ (CGPDTM) ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ೪ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ೪ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್‌ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.⁵

ರಾಜ್ಯ (State)	ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಪಡೆದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು (GI Tagged Districts)
ಕರ್ನಾಟಕ	ಬೆಳಗಾವಿ, ಧಾರವಾಡ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ವಿಜಯಪುರ ⁵
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	ಕೊಲ್ಹಾಪುರ, ಸಾಂಗ್ಲಿ, ಸೊಲ್ಲಾಪುರ, ಸಾತಾರ ⁵

೨೦೦೯ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೪ ರಂದು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಲೆದರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (CLRI), LIDCOM ಮತ್ತು LIDKAR ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಹಾಕಿದ್ದವು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದವರು ಮಾತ್ರ ಈ ಟ್ಯಾಗ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಬರೋಬ್ಬರಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೧, ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಈ ಟ್ಯಾಗ್ (Class 25 Handicraft) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಇದು ಮೇ ೩, ೨೦೨೯ ರ ವರೆಗೆ ವ್ಯಾಲಿಡ್ ಇರುತ್ತದೆ.⁶

ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಸಚಿವ ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಖರ್ಗೆ ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಎಕ್ಸ್’ (X) ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ, “ನಾವು LIDKAR ಮೂಲಕ ಫೈಟ್ ಮಾಡಿ ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೆವು. ಈ ಚಪ್ಪಲಿ ಮಾಡುವವರು ನಮ್ಮ ಅಥಣಿ, ನಿಪ್ಪಾಣಿ, ಚಿಕ್ಕೋಡಿ ಕಡೆಯವರೇ. ಇದು ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಜಗಳವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಕೆಲಸ” ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.²

ಆದರೆ ಈ ವರದಿಯು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ: ಕೇವಲ ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಲು, ಪೇಪರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಡಲು ಮಾತ್ರ ಈ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಸೀಮಿತವೇ? ಟ್ಯಾಗ್ ಬಂದು ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ, ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ LIDKAR ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ? ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದವರು ಈ ಹೆಸರನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು “ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ” ಎಂದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ (Marketing) ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರ ಯಾಕೆ ನಮ್ಮದೇ ಆದ “ಅಥಣಿ ಚಪ್ಪಲಿ” ಅಥವಾ “ಬೆಳಗಾವಿ ಚಪ್ಪಲಿ” ಎಂದು ಸಪರೇಟ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾಡಿಲ್ಲ?.³

LIDKAR ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಓಪನ್ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದರೆ, ಬರೀ ಹಳೆಯ ಸ್ಕೀಮ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆಯೇ ಹೊರತು, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ (E-commerce) ಮುಖಾಂತರ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗೆ ನಮ್ಮ ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಯಾವ ಮಾಡರ್ನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.²¹ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೫ ಲಿಡ್ಕರ್ ಎಂಪೋರಿಯಂಗಳು ಇವೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಲ್ಕ್ ಆರ್ಡರ್ ಸಪ್ಲೈ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಮಾಹಿತಿ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೆವೆಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಶೂನ್ಯ.²² ಇವತ್ತಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ ಯಾವ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಕೂಡ ಸರ್ವೈವ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಆಗಬಾರದು, ಅದು ರೈತನ, ಕಲೆಗಾರನ ಜೇಬು ತುಂಬಿಸುವ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಬೇಕು.

ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗನ ಬದುಕು: ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದುರಂತ

ಈ ಚಪ್ಪಲಿ ಮಾಡುವ ಸಮಗಾರ ಕಮ್ಯುನಿಟಿಯವರ ರಿಯಲ್ ಲೈಫ್ ಕಥೆ, ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕೇಳಿದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಂಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರ ಕಲೆಗೆ ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದರೂ, ಇವರ ಬದುಕು ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಒಂದು ರಿಸರ್ಚ್ ಸ್ಟಡಿ ²⁴ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಇವತ್ತಿಗೂ ಎಜುಕೇಶನ್ (Education) ಲೆವೆಲ್ ತೀರಾ ಕಳಪೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಇವರನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ದೂರವೇ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸ್ಟಡಿಯ ಡೇಟಾ ನೋಡಿದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ:

ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಟ್ಟ (Education Level)	ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ (%)
ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರು (Illiterate)	೨೭.೮%
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ (Primary)	೨೦.೨%
ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ (High school)	೧೮.೦%
ಪಿಯುಸಿ (PUC)	೧೨.೪%
ಪದವಿ (Degree)	೧೦.೪%
ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ (Post Graduate)	೭.೬%

(Source: Changes and Consequences in the Samagar Community ²⁴)

ಈ ಡೇಟಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಕೇವಲ ಶೇ. ೧೦ ರಷ್ಟು ಜನ ಮಾತ್ರ ಡಿಗ್ರಿ ಓದಿದ್ದಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸರಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ, ಬಡತನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅಪ್ಪನ ಜೊತೆ ಚರ್ಮ ಹದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ.²⁴

ಮಡಭಾವಿ (Madabhavi) ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನ್ಮಥ್ ಕುಮಾರ್ ಎನ್ನುವ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಹೇಳುವ ಕಟು ವಾಸ್ತವ ಎಂಥವರನ್ನೂ ಯೋಚನೆಗೆ ಈಡು ಮಾಡುತ್ತದೆ: “ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಯಾರು ಈ ಕಸುಬು ಮಾಡಲು ರೆಡಿ ಇಲ್ಲ. ಸಿಟಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಗಾರ್ಡ್, ಸ್ವೀಪರ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಮಗೆ ಈ ಚಪ್ಪಲಿಗೆ ಒಳ್ಳೆ ರೇಟ್ ಸಿಕ್ಕರೆ ಮಾತ್ರ, ಈ ಕಸುಬಿನಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಇದೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾದ್ರೆ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಯುವಕರು ವಾಪಸ್ ಬಂದು ಈ ಕಲೆ ಉಳಿಸುತ್ತಾರೆ”.¹⁶

ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತ ಇನ್ನೇನಿದೆ? ಜಗತ್ತೇ ಮೆಚ್ಚುವ, ಇಟಲಿಯ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಕಾಪಿ ಹೊಡೆಯುವ ಕಲೆ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಯುವಕರು ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಗೇಟ್ ಕಾಯುವ, ಕಸ ಗುಡಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿದೆ.

ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ (Infrastructure) ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾನರಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ

ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಬರೀ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ, ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ (Infrastructure) ಕೊರತೆ. ಚರ್ಮ ಹದ ಮಾಡಲು (Tanning) ಬೇಕಾದ ಬೇಸಿಕ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿಗಳು ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಕರೆಂಟ್ ಸಪ್ಲೈ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಟ್ಯಾನರಿಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡರ್ನ್ ಮಷಿನ್, ನೀರು ಮತ್ತು ಕೆಮಿಕಲ್ ವೇಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಲ್ಲ.

ಟ್ಯಾನಿಂಗ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಎನ್ನುವುದು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹಾನಿಕಾರಕ. ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊರಾಕ್ಕೊದ ಫೆಝ್ ಟ್ಯಾನರಿಗಳು ಅಥವಾ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಹಜಾರಿಬಾಗ್ ಟ್ಯಾನರಿಗಳು) ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ, ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆ ಟ್ಯಾನರಿಗಳನ್ನು ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೀರು, ಕರೆಂಟ್ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತವೆ.²⁵ ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಅಥಣಿ, ಮಡಭಾವಿಯಲ್ಲಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಇವತ್ತಿಗೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಿಂದೆಯೇ, ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ಹದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಯುವಜನತೆ ಈ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಲೆದರ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ (Hubballi Leather Cluster) ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಪೋಸಲ್ ಇದೆ.²⁸ ಈ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ಲೆದರ್ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್‌ಗೆ ಒಂದು ಎಕೋಸಿಸ್ಟಮ್ (ecosystem) ಕಟ್ಟುವ ಪ್ಲಾನ್ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಅಥಣಿಯ ತಳಮಟ್ಟದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ.

‘ಟೋಹೋಲ್ಡ್’ (ToeHold) ಕ್ರಾಂತಿ: ಅಂದು ಗೆದ್ದೆವು, ಇಂದು ಯಾಕೆ ಸೋಲುತ್ತಿದ್ದೇವೆ?

ನಮ್ಮ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಏನೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅವರಿಗೆ ಕೆಪಾಸಿಟಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಅಂದುಕೊಂಡರೆ ಅದು ತಪ್ಪು. ಸರಿಯಾದ ಗೈಡೆನ್ಸ್ ಸಿಕ್ಕರೆ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೆವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಬಲ್ಲರು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ “ToeHold” (ಟೋಹೋಲ್ಡ್) ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆ.

೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ASCENT (ಏಷಿಯನ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆನೂರ್‌ಶಿಪ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ಸ್) ಎಂಬ ಎನ್‌ಜಿಒ (NGO) ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಅಥಣಿಗೆ ಬಂದು ಈ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಶುರು ಮಾಡಿತು.²⁹ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥಣಿಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತಿನ ಊಟಕ್ಕೂ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳಿಸಲು ದುಡ್ಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂಥದ್ರಲ್ಲಿ, ASCENT ಸಂಸ್ಥೆ ೧೪ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳನ್ನು (Self Help Groups – SHG) ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ‘ToeHold Artisans Collaborative (TAC)’ ಎಂಬ ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಕಟ್ಟಿತು.²⁹ ಪುರುಷರನ್ನು ಕೂಡ ‘co-preneurs’ ಆಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.²⁹

ಇದರ ರಿಸಲ್ಟ್ ಏನಾಯಿತು ಗೊತ್ತೇ? ಕೇವಲ ಲೋಕಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಚಪ್ಪಲಿಗಳು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೆವೆಲ್‌ಗೆ ಹೋದವು. ೨೦೦೭ ರ ಲೈವ್‌ಮಿಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಅಥಣಿಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪು ರಷ್ಯಾ (Russia) ದೇಶದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಬರೋಬ್ಬರಿ $೬೦,೦೦೦ (ಅಂದರೆ ಅಂದಿನ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೨೫.೮ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ) ಆರ್ಡರ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು!.²⁰ ಇವರು ಮಾಡಿದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ‘ToeHold™’ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸದ್ದು ಮಾಡಿತು.²⁹ ಇದರಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಭದ್ರ ನೆಲೆ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು.²⁹

ಈ ವರದಿಯು ಎತ್ತುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂದರೆ: ಒಂದು ಎನ್‌ಜಿಒ ಬಂದು ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವಾಗ, ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್ ಇರುವ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ದಂಡೇ ಇರುವ ಸರ್ಕಾರದ LIDKAR ಯಾಕೆ ಈ ಮಾಡೆಲ್ ಅನ್ನು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ? ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರ ಯಾಕೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು? ಇವತ್ತು VHAAN ನಂತಹ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಭಾರತದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆದು, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಸಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ೨೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.³¹ ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಆ ಲೆವೆಲ್‌ನ ಅಗ್ರೆಸಿವ್ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ (E-commerce) ಪುಶ್ ಯಾಕಿಲ್ಲ?

ಪರಿಹಾರವೇನು? ಕನ್ನಡಿಗರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದೇನು?

ಇದೇ ರೀತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಹತ್ತು-ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಥಣಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಚಪ್ಪಲಿ ಮಾಡುವವರು ಯಾರೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಈ ಕಲೆ ಪೂರ್ತಿ ಸತ್ತು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಮಷಿನ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಿದ ನಕಲಿ ಚಪ್ಪಲಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದರ ಲಾಭ ತಿನ್ನುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಕನ್ನಡಿಗರ ನೆಲದ ಕಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ದಾರಿಗಳೇನು? ಈ ತನಿಖಾ ವರದಿಯು ಕೆಲವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ಲಾನ್‌ಗಳನ್ನು (Action Plan) ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ:

“ಅಥಣಿ ಚಪ್ಪಲಿ” ಎಂದು ಭರ್ಜರಿ ರೀ-ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್: ಅಥಣಿ ಚಪ್ಪಲಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಶಿವರಾಜ್ ಸೌದಾಗರ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ, ಈ ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಲೇ “ಅಥಣಿ” ಅಥವಾ “ಬೆಳಗಾವಿ” ಚಪ್ಪಲಿ ಎಂದು ರೀ-ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ (Re-brand) ಮಾಡಬೇಕು.³ ಕೊಲ್ಹಾಪುರದ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ನಾವ್ಯಾಕೆ ಡಿಪೆಂಡ್ ಆಗಬೇಕು? ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾಡಬೇಕು. ಲಿಡ್ಕರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೆವೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಶುರು ಮಾಡಬೇಕು.
ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ (Middlemen) ಹಾವಳಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್: VHAAN ಥರಹದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.³¹ ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರವೇ ನೇರವಾಗಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಂದ, ಅವರಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಜೊತೆಗೆ ೧೦೦೦ ರೂ.) ಚಪ್ಪಲಿ ಖರೀದಿಸಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಾದ Amazon, Flipkart, Myntra ಮೂಲಕ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆಗಿ ಕಸ್ಟಮರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೇಲ್ ಮಾಡುವ ಸಿಸ್ಟಮ್ ತರಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಲಾಭ ನೇರವಾಗಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.
ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸಿಗುವಂತೆ, ಈ ಚರ್ಮದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೂ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ (honorarium) ಸಿಗಬೇಕು. ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್, ಬಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಫ್ರೀಯಾಗಿ ಸ್ಟಾಲ್ ಹಾಕಲು ಜಾಗ ಕೊಡಬೇಕು.³ ಅಥಣಿ ಮತ್ತು ಮಡಭಾವಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಟ್ಯಾನರಿಗಳನ್ನು (Eco-friendly tanneries) ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಿರಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ನೀರು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ‘ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಶೇರಿಂಗ್’: LIDKAR ಕೇವಲ ಲೋಕಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಆಗಬಾರದು. ಪ್ರಾಡಾ (PRADA) ಥರದ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಶೇರಿಂಗ್ (Profit sharing) ರೂಲ್ಸ್ ತರಬೇಕು. ಬರೀ ಕೂಲಿ ಕೊಟ್ಟು ಕಳಿಸುವುದಲ್ಲ, ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಪ್ರತಿ ಚಪ್ಪಲಿಯ ಮೇಲೂ ಕನಿಷ್ಠ ೧೦% ರಾಯಧನ (Royalty) ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಅಕೌಂಟ್‌ಗೆ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆಗಿ ಬೀಳುವಂತೆ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಬೇಕು.

ರಿಯಾಲಿಟಿ ಚೆಕ್ / ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು (Verdict)

ಓದುಗರು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕಟು ಸತ್ಯವೊಂದಿದೆ. ನಾವು ಕನ್ನಡಿಗರು ಸ್ವಭಾವತಃ ತುಂಬಾ ಸಾಫ್ಟ್. ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಯಾರೇ ಬಂದು ನಮ್ಮ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದು, ನಮ್ಮ ಶ್ರಮವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಹೋದರೂ ನಾವು ಸುಮ್ಮನೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಕೂರುತ್ತೇವೆ. ಈ ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಚಪ್ಪಲಿ ಕಥೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜ್ವಲಂತ ಉದಾಹರಣೆ.

ದುಡಿಯುವವನು ಕನ್ನಡಿಗ. ರಾತ್ರಿ ಹಗಲು ಕೆಮಿಕಲ್ ವಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ಹದ ಮಾಡಿ, ಕೈಗೆ ಗಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಚಪ್ಪಲಿ ಹೊಲಿಯುವವನು ಕನ್ನಡಿಗ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ “ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ” ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನೇಮ್. ಅದನ್ನು ಮಾರಿ ಶೋರೂಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಮಾಡುವ ದಲ್ಲಾಳಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದವನು. ಅದೇ ಡಿಸೈನ್ ಅನ್ನು ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಾಪಿ ಹೊಡೆದು, ಒಂದಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಎಣಿಸುವವನು ಇಟಲಿಯವನು.

ಇದು ಯಾವ ನ್ಯಾಯ? ಇದು ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರ ಆರ್ಥಿಕ ಹೈಜಾಕ್ (Economic Hijack) ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನು?

ಈ ತನಿಖಾ ವರದಿಯ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಗೆ ಮತ್ತು LIDKAR ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ:

ನಿಮಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮೇಲೆ, ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಳಜಿ ಇದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಡಿ. ಗ್ರೌಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿಗೆ ಬನ್ನಿ. ಅಥಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಲೆದರ್ ಪಾರ್ಕ್ (Leather Park) ಮತ್ತು ಮಾಡರ್ನ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಹಬ್ ಕಟ್ಟಿ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮುಖಾಂತರ ನಮ್ಮವನೇ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಆಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದವನಿಗೆ, ಲಂಡನ್‌ನವನಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಮಾರುವ ಸಿಸ್ಟಮ್ ತಂದುಕೊಡಿ. ಪ್ರಾಡಾದಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳ ಎದುರು ನಮ್ಮ ಕಲೆಗಾರರು ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ಕೂಲಿ ಕೇಳುವ ಬದಲು, ಕಾಲರ್ ಎಗರಿಸಿ ರಾಯಲ್ಟಿ ಕೇಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಸಿ.

ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಶೋಷಣೆ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಅಥಣಿ, ಚಿಕ್ಕೋಡಿ, ನಿಪ್ಪಾಣಿ ಮತ್ತು ಮಡಭಾವಿಯ ಸಮಗಾರ ಬಂಧುಗಳ ಕಣ್ಣೀರು ಒಣಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಮುಂದಿನ ಸಾರಿ ನೀವು ಯಾವುದೇ ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ “ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ” ಚಪ್ಪಲಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನೆನಪಿರಲಿ—ಅದು ಕೊಲ್ಹಾಪುರದ ಸೇಟ್‌ಗಳ ಚಪ್ಪಲಿಯಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಅಥಣಿಯ ಕನ್ನಡಿಗನ ಬೆವರ ಹನಿ! ಈ ಸತ್ಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನಿಗೂ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿಗೂ ತಲುಪುವವರೆಗೂ ಈ ಧ್ವನಿ ನಿಲ್ಲಬಾರದು. ಎಚ್ಚರ ಕನ್ನಡಿಗ, ಎಚ್ಚರ!

Works cited

ಕೊಲ್ಹಾಪುರಿ ಜೋಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಜೋರು – ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, accessed on March 7, 2026, https://www.prajavani.net/art-culture/article-features/kolhapuri-footwear-belagavi-origin-traditional-indian-chappals-3331689
Priyank Kharge highlights Karnataka’s role in Kolhapuri chappals amid Prada controversy, accessed on March 7, 2026, https://www.deccanherald.com/india/karnataka/priyank-kharge-highlights-karnatakas-role-in-kolhapuri-chappals-amid-prada-controversy-3608483
Athani’s artisans make ‘Kolhapuri’ chappals, but aren’t even a footnote in branding, accessed on March 7, 2026, https://www.deccanherald.com/india/karnataka/athani-s-artisans-make-kolhapuri-chappals-but-aren-t-even-a-footnote-in-branding-2785800
Karnataka: Madabhavi’s Kolhapuri slippers face neglect – Organiser, accessed on March 7, 2026, https://organiser.org/2025/06/28/299825/bharat/karnataka-centuries-old-kolhapuri-slipper-craft-of-madabhavi-struggles-for-recognition-amid-high-demand/
GI Tag: Kolhapuri chappals – GKToday, accessed on March 7, 2026, https://www.gktoday.in/gi-tag-namma-kolhapuri-chappals/
After a decade long wait, finally The Classic KohlapuriChappal successfully granted a GI, accessed on March 7, 2026, https://www.iiprd.com/after-a-decade-long-wait-finally-the-classic-kohlapurichappal-successfully-granted-a-gi/
Kolhapuri | Future Footwear Foun, accessed on March 7, 2026, https://www.futurefootwearfoundation.com/toehold
Cultural Appropriation: Piercing the Façade of Harmless Borrowing – Reflections.live, accessed on March 7, 2026, https://reflections.live/articles/7863/cultural-appropriation-piercing-the-facade-of-harmless-borrowing-by-farhana-manzoor-25059-mf2zj0wg.html
Global fashion giant Prada acknowledges Kolhapuri inspiration – The Hindu, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/life-and-style/fashion/prada-finally-acknowledges-kolhapuri-chappals-inspiration-for-footwear-in-fashion-show/article69747610.ece
Prada Acknowledges Kolhapuri Chappal Inspiration: A Cultural Turning Point or Just a PR Move? | Unleash Fashion, accessed on March 7, 2026, https://www.unleashfashion.in/prada-acknowledges-kolhapuri-chappal-inspiration-a-cultural-turning-point-or-just-a-pr-move
Kolhapuri chappals are having a global moment with Prada on board – watsupptoday.com, accessed on March 7, 2026, https://m.watsupptoday.com/view/32439
Prada turns Kolhapuri sandals controversy into collaboration, plans India-made luxury footwear for ₹84000 each – Hindustan Times, accessed on March 7, 2026, https://www.hindustantimes.com/india-news/prada-turns-kolhapuri-sandals-controversy-into-collaboration-plans-india-made-luxury-footwear-for-rs-84-000-each-101765506549377.html
Prada to source Kolhapuri-inspired sandals from Indian artisans for new collection, accessed on March 7, 2026, https://thefederal.com/category/business/prada-source-kolhapuri-inspired-sandals-from-indian-artisans-new-collection-220283
Prada partners with LIDCOM, LIDKAR to co-create Kolhapuri-inspired sandals | Industry News – Business Standard, accessed on March 7, 2026, https://www.business-standard.com/industry/news/prada-lidcom-lidkar-kolhapuri-collaboration-125121100894_1.html
Prada collaborates with LIDCOM and LIDKAR artisans for a limited-edition collection of sandals, inspired by Kolhapuri Chappals – Fortune India, accessed on March 7, 2026, https://www.fortuneindia.com/lifestyle/prada-collaborates-with-lidcom-and-lidkar-artisans-for-a-limited-edition-collection-of-sandals-inspired-by-kolhapuri-chappals/128728
Karnataka Kolhapuri footwear makers seek PRADA’s support – The Hindu, accessed on March 7, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-kolhapuri-chappal-makers-seek-pradas-support/article69941319.ece
Prada Kolhapuris: No profit sharing for artisans yet | Bengaluru News – The Times of India, accessed on March 7, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/prada-kolhapuris-no-profit-sharing-for-artisans-yet/articleshow/125937447.cms
Prada partners with Indian corporations for Kolhapuri chappal project – Fashion United, accessed on March 7, 2026, https://fashionunited.uk/news/retail/prada-partners-with-indian-corporations-for-kolhapuri-chappal-project/2025121185303
When Tradition Meets High Fashion: The Kolhapuri vs. Prada Debate – Jus Scriptum Law, accessed on March 7, 2026, https://www.jusscriptumlaw.com/post/when-tradition-meets-high-fashion-the-kolhapuri-vs-prada-debate
Kolhapuris, the famous leather chappal, get Geographical Indication tag | Textile Value Chain, accessed on March 7, 2026, https://textilevaluechain.in/kolhapuris-the-famous-leather-chappal-get-geographical-indication-tag
Contact Us – Lidkar, accessed on March 7, 2026, https://shop.lidkar.com/contact-us
About Us – Lidkar, accessed on March 7, 2026, https://lidkar.com/?page_id=107
Lidkar – Dr. Babu Jagjivanram Leather Industries Development Corporation Ltd, accessed on March 7, 2026, https://lidkar.com/
(PDF) CHANGES AND CONSEQUENCES IN THE SAMAGAR COMMUNITY – ResearchGate, accessed on March 7, 2026, https://www.researchgate.net/publication/394405366_CHANGES_AND_CONSEQUENCES_IN_THE_SAMAGAR_COMMUNITY
Case Study: Leather Industry Parks, accessed on March 7, 2026, https://leatherpanel.org/sites/default/files/publications-attachments/case_study_leather_industrial_parks_p.pdf
Bangladesh cuts power to leather district after years of environmental violations | PBS News, accessed on March 7, 2026, https://www.pbs.org/newshour/world/bangladesh-cuts-power-leather-district-years-health-violations
The Risks Of Keeping The World’s Oldest Leather Tannery Alive | Still Standing – YouTube, accessed on March 7, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=S4E465h9CAc
Hubballi Leather Cluster: Growth Potential | PDF – Scribd, accessed on March 7, 2026, https://www.scribd.com/document/919835107/2
ToeHold Artisans Collaborative: Building Entrepreneurial Capabilities to Tackle Poverty | Asian Case Research Journal – World Scientific Publishing, accessed on March 7, 2026, https://www.worldscientific.com/doi/10.1142/S0218927508001114
Artisan Turned Entrepreneurs: A Case Study of Kolhapuri Chappals, accessed on March 7, 2026, https://imertatva.com/pdf/A9-V10-Artisan%20-Turned.pdf
Top Kolhapuri Chappal Brands in India 2025 (VHAAN #1), accessed on March 7, 2026, https://vhaan.in/blogs/news/top-kolhapuri-chappal-brands-india