ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಕಾನೂನುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿನಾಶ : RSS ವಕೀಲ ಜಾಲ ಹೇಗೆ PIL ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ 6.5 ಕೋಟಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಕನ್ನಡ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬಹುಶಃ ಇನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ: ಅವರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟವಲ್ಲ—ಇದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧಿವಕ್ತ ಪರಿಷತ್‌ನ (ABAP) 50,000+ ವಕೀಲರ ಜಾಲ, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಬಿಗಳು ಮತ್ತು RSS-BJP ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಯಂತ್ರದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಆಕ್ರಮಣ. 2020ರಿಂದ 2025ರವರೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ತಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ-ಭಾಷಾ ಕಾನೂನು—NLSIU ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ 25% ಮೀಸಲಾತಿ, BBMP 60% ಕನ್ನಡ ನಾಮಫಲಕ, ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ 70-75% ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗ, SSLC ಮೂರನೇ ಭಾಷೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಅಥವಾ ರದ್ದತಿಯ ಆಯುಧದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲಾಗಿದೆ. ಕಾಕತಾಳೀಯವೇ? 168 ಪುಟಗಳ ಈ ತನಿಖಾ ವರದಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಇಲ್ಲ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ-ಪರ ಶಾಸನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗಳ (PIL) ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದುರ್ಬಳಕೆ: ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ತನಿಖಾ ವರದಿ

೧. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗಳ (PIL) ಬದಲಾದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ‘ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ’ (Public Interest Litigation – PIL) ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು. ಶೋಷಿತ, ಧ್ವನಿರಹಿತ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವ ಏಕೈಕ ಮಹೋನ್ನತ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಪಿ.ಎನ್. ಭಗವತಿ ಮತ್ತು ವಿ.ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಯ್ಯರ್ ಅವರು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಸ್ತ್ರವು ತನ್ನ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಗುಪ್ತ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗಳು ಕನ್ನಡಿಗರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆ, ಭಾಷಾ-ಪರ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿವೆ.

ಭಾರತವು ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಳೀಯರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಕಾಯಲು ತರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಸನ, ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಆದೇಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಟಕಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ತರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಾಮಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು, ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಒದಗಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ನೀತಿಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಅರ್ಜಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಕಾಳಜಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆಳವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಅಡಗಿವೆ.

ಈ ವರದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೂಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ಹಿಂದಿನ ‘ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ’ (Modus Operandi), ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿಗಳ ಚಾಣಾಕ್ಷ ದುರ್ಬಳಕೆ, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (BJP) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ (RSS) ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನು ಲೋಪಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ (NLSIU) ಮೀಸಲಾತಿ, ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ (BBMP) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಾಮಫಲಕ ಕಾಯ್ದೆ, ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಸಿ (SSLC) ದ್ವಿಭಾಷಾ ನೀತಿಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಈ ವರದಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಕಾನೂನು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬರಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ತುರ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಸಹ ಈ ವರದಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

Slide1

೨. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದುರ್ಬಳಕೆ: ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (Modus Operandi)

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರ ಪರವಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂರನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ (Part III) ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ (Fundamental Rights) ವಿಭಾಗವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಚಾಣಾಕ್ಷತನದಿಂದ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ವಾದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲು, ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು ಕೆಳಕಂಡ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅ) ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೪ (Article 14): ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ‘ತಾರ್ಕಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ’ದ (Reasonable Classification) ಸವಾಲು

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ೧೪ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಭೂಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಕಾನೂನಿನ ಸಮಾನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು’ ಎಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಸಮಾನತೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜನರನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ರೀತಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ‘ತಾರ್ಕಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ’ (Reasonable Classification) ಎಂಬ ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಬೇಕು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ‘ಚಿರಂಜಿತ್ ಲಾಲ್ ಚೌಧರಿ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಮತ್ತು ‘ದವೀಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಪಂಜಾಬ್’ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವರ್ಗೀಕರಣವು ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು (Intelligible Differentia) ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಆ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೂ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ‘ತಾರ್ಕಿಕ ಸಂಬಂಧ’ (Rational Nexus) ಇರಬೇಕು.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವಾಗ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಈ ೧೪ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎನ್‌ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಐಯು (NLSIU) ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ೨೫% ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದಾಗ, ಇದು “ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ, ತಾರತಮ್ಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿತವಾದ ಶಾಸನ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. “ವಾಸಸ್ಥಾನ” (Domicile) ಆಧಾರಿತ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹೊರಗಿಡುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ೧೪ ಮತ್ತು ೧೫(೧)ನೇ ವಿಧಿಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ತಾರ್ಕಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಶಾಸನಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಜಾಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.

ಆ) ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೯(೧)(ಎ) ಮತ್ತು ೧೯(೧)(ಜಿ): ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಕ್-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಗುರಾಣಿ

ಸಂವಿಧಾನದ ೧೯ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ವಾಕ್-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಾಮಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. ೬೦ರಷ್ಟು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯವು ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೯(೧)(ಎ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ವನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ‘ಟಾಟಾ ಪ್ರೆಸ್ ವರ್ಸಸ್ ಎಂಟಿಎನ್‌ಎಲ್’ (Tata Press v. MTNL) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, “ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ನಾಮಫಲಕಗಳು ವಾಕ್-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ” ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಲವಂತವಾಗಿ ೬೦% ಕನ್ನಡವನ್ನು ನಾಮಫಲಕದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇರುವುದು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಕ್-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಗುವ ಅನಗತ್ಯ ನಿರ್ಬಂಧ ಎಂದು ರಿಟೇಲರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ವಾದಿಸಿದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ (ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿ ಆಧಾರಿತ) ಶಾಸನವನ್ನು ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೯(೧)(ಜಿ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ವ್ಯಾಪಾರ, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ದ ನೇರ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನುರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಿಂದ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನೇ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸುವುದು ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಇದು ಉದ್ಯಮ-ಸ್ನೇಹಿ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇ) ಪರಿಚ್ಛೇದ ೨೧: ‘ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ‘ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹಕ್ಕು’ (Right to Livelihood)

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಿಚ್ಛೇದ ೨೧ “ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಹೊರತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ‘ಮೇನಕಾ ಗಾಂಧಿ’ ಪ್ರಕರಣದ ನಂತರ ಈ ವಿಧಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬೃಹತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ‘ಓಲ್ಗಾ ಟೆಲ್ಲಿಸ್ ವರ್ಸಸ್ ಮುಂಬೈ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್’ (Olga Tellis v. Bombay Municipal Corporation) ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಪರಿಚ್ಛೇದ ೨೧ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿ’ನಲ್ಲಿ ‘ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹಕ್ಕು’ (Right to Livelihood) ಕೂಡ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಶೇ. ೧೦೦ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಶೇ. ೭೦ರಷ್ಟು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟರೆ, ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರ ‘ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು’ ಸರ್ಕಾರವೇ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಾದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ರಾಜ್ಯವು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಯೊಳಗಿನ ಜನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಒತ್ತು ನೀಡಿ, ಹೊರಗಿನವರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಮಾನವೀಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಈ) ಲೋಕಸ್ ಸ್ಟಾಂಡೈ (Locus Standi) ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಾಕ್ಸಿ’ (Proxy) ಅರ್ಜಿದಾರರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸೃಷ್ಟಿ

ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ‘ಲೋಕಸ್ ಸ್ಟಾಂಡೈ’ ಅಂದರೆ ದಾವೆ ಹೂಡುವ ಅರ್ಹತೆ ಅಥವಾ ಹಕ್ಕು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಾಸನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಥವಾ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಮುಖವಾಡದ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು’, ‘ಪೋಷಕರು’, ‘ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು’ ಮತ್ತು ‘ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ’ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎನ್‌ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಐಯು (NLSIU) ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ‘ಮಾಸ್ಟರ್ ಬಾಲಚಂದರ್ ಕೃಷ್ಣನ್’ ಎಂಬ ಕೇವಲ ೧೭ ವರ್ಷದ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿ, ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಸಿ (SSLC) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ೩ನೇ ಭಾಷೆಯ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್.ಎನ್. ಚಂದನ ಮತ್ತು ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಈ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ “ಇದು ಅಮಾಯಕ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಪ್ರಕರಣ” ಎಂಬ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಬೃಹತ್ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ಮತ್ತು ತಜ್ಞ ಕಾನೂನು ತಂಡಗಳ ಬೆಂಬಲ ಇರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

೩. ರಾಜಕೀಯ ತನಿಖೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ (RSS) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (BJP) ಪಾತ್ರ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸರಣಿ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾಳಜಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಂಘರ್ಷವಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (BJP) ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ (RSS) ‘ಒಂದು ದೇಶ, ಒಂದು ಭಾಷೆ, ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ’ ಎಂಬ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ಕರ್ನಾಟಕದಂತಹ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ‘ಉಪ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ’ (Sub-national) ಅಥವಾ ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿರುವುದು ಈ ತನಿಖೆಯಿಂದ ದೃಢಪಡುತ್ತದೆ.

ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ದ್ವಂದ್ವ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಹೇರಿಕೆ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ RSS ಮತ್ತು BJP ನಾಯಕರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮಾತೃಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಆರೆಸ್ಸೆಸ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಚಾರ ಪ್ರಮುಖ್ ಸುನೀಲ್ ಅಂಬೇಕರ್ ಅವರು, “ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸಂಘದ ನಿಲುವು” ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದ ಹಿಂದಿ ಹೇರಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರೋಕ್ಷ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚೆನ್ನೇನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆರೆಸ್ಸೆಸ್‌ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಂಡಳಿಯಾದ ‘ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭಾ’ದ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕನ್ನಡ ನಾಮಫಲಕಗಳನ್ನು ಬಳಸದೆ, ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕನ್ನಡಿಗರ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ “ಬೆಂಗಳೂರು ಒಂದು ಹಿಂದಿ ವಸಾಹತು ಅಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಹಿಂದಿ ಹೇರುತ್ತಿರುವುದು ಆರೆಸ್ಸೆಸ್‌ನ ನಿಜವಾದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದೆ” ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಕಿಡಿಕಾರಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡಿಗರ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಐದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ನಂದಿನಿ ವರ್ಸಸ್ ಅಮುಲ್ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ನಾಡಧ್ವಜದಂತಹ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಳು ಲೋಕಸಭಾ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ BJPಗೆ ಭಾರೀ ಹಿನ್ನಡೆ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ, ಅದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ‘ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ’ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು PILಗಳ ಮೊರೆ ಹೋಗಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧಿವಕ್ತ ಪರಿಷತ್ (ABAP) ಮತ್ತು ವಕೀಲರ ಪ್ರಭಾವಿ ಜಾಲ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ (RSS) ಅಧಿಕೃತ ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ‘ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧಿವಕ್ತ ಪರಿಷತ್’ (Akhil Bharatiya Adhivakta Parishad – ABAP) ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದುತ್ವ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಈ ಸಂಘಟನೆಯು, ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಕೀಲರ ಪಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಸಂಸದೀಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ABAP ಯಂತಹ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಥವಾ ಅದರ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಒಲವು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಭಾವಿ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಕಣಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಚಿಂತನೆಯ ಪರವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೇಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಕೆ.ಜಿ. ರಾಘವನ್ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ-ಕಾನೂನು ಸಂಪರ್ಕಗಳು

ಎನ್‌ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಐಯು (NLSIU) ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಶೇ. ೨೫ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ೧೭ ವರ್ಷದ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಬಾಲಚಂದರ್ ಕೃಷ್ಣನ್ ಪರವಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದವರು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಹಾಗೂ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರಾದ ಕೆ.ಜಿ. ರಾಘವನ್ (K.G. Raghavan). ಇವರ ಕಾನೂನು ಶುಲ್ಕವು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನಿಲುಕದಷ್ಟು ಬೃಹತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೂಲಗಳೇನು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಕೆ.ಜಿ. ರಾಘವನ್ ಅವರು ಕೇವಲ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಕೀಲರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂದಿನ BJP ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ ನಳಿನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ (BJP) ನೀತಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ-ಕಾನೂನು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘X’ (ಹಿಂದಿನ ಟ್ವಿಟರ್) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಳುಹಿಸುವ ‘ಕಂಟೆಂಟ್ ಟೇಕ್‌ಡೌನ್’ (Content Takedown) ನೋಟಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅವರು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು. ಈ ವೇಳೆ ಅವರು ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು “ಟಾಮ್, ಡಿಕ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದು ಭಾರೀ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ತುಷಾರ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರಿಂದ ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಅರ್ಜಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಲಪಂಥೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಜಾಲವಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿರೇನ್ ಶಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್-ರಾಜಕೀಯ ಲಾಬಿಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೬೦% ಕನ್ನಡ ನಾಮಫಲಕ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ ‘ರಿಟೇಲರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ (RAI) ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ‘ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ರಿಟೇಲ್ ಟ್ರೇಡರ್ಸ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್’ (FRTWA) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿರೇನ್ ಶಾ (Viren Shah), BJP ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಭಾವಿ ಉದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮುಖಂಡ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ನಾಮಫಲಕ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದಾಗಲೂ ಇದೇ ವಿರೇನ್ ಶಾ ನೇತೃತ್ವದ ಸಂಘಟನೆಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಶಿವಸೇನೆಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ಹೇರಿಕೆಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿತ್ತು. ಸ್ವದೇಶಿ ಜಾಗರಣ ಮಂಚ್ (SJM) ಚೀನಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದಾಗಲೂ, ಅದನ್ನು “ಅವ್ಯವಹಾರಿಕ” ಎಂದು ವಿರೇನ್ ಶಾ ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಬಿಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ‘ವ್ಯಾಪಾರ-ವಿರೋಧಿ’ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಕ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ತರುವ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೇಂದ್ರದ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರ ಕಾನೂನು ಸಮರ ಸಾರುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.

೪. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Case Study Breakdown)

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ-ಪರ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬಳಸಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹೆಸರು	ವಿವಾದಿತ ಕಾಯ್ದೆ / ನೀತಿ	ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೂಡಲಾದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸವಾಲುಗಳು	ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ / ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಧಾರ	ಹಿಂದಿರುವ ಶಕ್ತಿಗಳು / ಅರ್ಜಿದಾರರು
NLSIU ಕನ್ನಡಿಗರ ಮೀಸಲಾತಿ	NLSIU (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ ೨೦೨೦ – ಸ್ಥಳೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ೨೫% ಸಮತಲ ಮೀಸಲಾತಿ	ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೪ (ಸಮಾನತೆ) ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ.	ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಯ್ದೆ ರದ್ದು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ನಕಾರ.	ಮಾಸ್ಟರ್ ಬಾಲಚಂದರ್ ಕೃಷ್ಣನ್ (ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದವರು: ವಕೀಲ ಕೆ.ಜಿ. ರಾಘವನ್)
BBMP ೬೦% ಕನ್ನಡ ನಾಮಫಲಕ	ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ ೨೦೨೪	ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೯(೧)(ಎ) ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಕ್-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸಂಘರ್ಷ.	ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ. ಕಾಯ್ದೆ “ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ.	ರಿಟೇಲರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಮೈಂಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್, ಇನ್‌ಆರ್ಬಿಟ್ ಮಾಲ್
ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿ ಜಾರಿ	ಖಾಸಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ೫೦% ನಿಂದ ೭೫% ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆ	ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೪, ೧೯(೧)(ಜಿ), ೧೫(೧) ವಾಸಸ್ಥಳದ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹರಣ.	ಹರಿಯಾಣದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ರದ್ದಾಗುವ ಭೀತಿ. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಬಳಿಕವೂ ತಡೆ.	ನಾಸ್ಕಾಂ (NASSCOM), ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಬಿಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು
SSLC ೩ನೇ ಭಾಷಾ (ಹಿಂದಿ) ನೀತಿ	SSLC ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ೩ನೇ ಭಾಷೆ (ಹಿಂದಿ/ಉರ್ದು) ಅಂಕಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಎ ದಿಂದ ಡಿ ಗ್ರೇಡ್ ನೀಡುವುದು	ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೪ (ಸಮಾನತೆ), ೨೧ಎ (ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು), ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಿರ್ಧಾರ.	ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ PIL ಸಲ್ಲಿಕೆ. ವಿಚಾರಣೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದೆ.	ಹೆಚ್.ಎನ್. ಚಂದನ, ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶ್, BJP ವಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ R. ಅಶೋಕ ಅವರಿಂದ ವಿರೋಧ

ಪ್ರಕರಣ ೧: ಎನ್.ಎಲ್.ಎಸ್.ಐ.ಯು (NLSIU) ೨೫% ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ

ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ (NLSIU) ಸ್ಥಳೀಯ ಕನ್ನಡಿಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶೇ. ೨೫ರಷ್ಟು ‘ಸಮತಲ ಮೀಸಲಾತಿ’ (Horizontal Reservation) ನೀಡುವ ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ NLSIU (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಭೂಮಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ೧೯ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಳದ (Domicile) ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಇರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು.

ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ: ಈ ಶಾಸನದ ವಿರುದ್ಧ ‘ಮಾಸ್ಟರ್ ಬಾಲಚಂದರ್ ಕೃಷ್ಣನ್’ ಎಂಬ ೧೭ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಕೆ.ಜಿ. ರಾಘವನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದರು. NLSIU ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಲ್ಲ, ಇದೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವುದು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೪ರ ‘ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕಿನ’ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಟ್ರೈಮಿಸ್ಟರ್’ (Trimester – ೯೦ ದಿನಗಳ ಮೂರು ಅವಧಿಗಳು) ಪದ್ಧತಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮೀಸಲಾತಿ ಗೊಂದಲದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಾತಿ ವಿಳಂಬವಾದರೆ ‘ಶೂನ್ಯ ವರ್ಷ’ (Zero Year) ಘೋಷಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎನ್‌ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಐಯು ಪರ ವಕೀಲರು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪು: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ವಿ. ನಾಗರತ್ನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರವಿ ವಿ. ಹೊಸಮನಿ ಅವರಿದ್ದ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಇರುವಾಗ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೂ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಲು ನಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒತ್ತಡದ ನಂತರ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ NLSIU ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು “ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆ ೨೦೨೧-೨೦೨೫” (Inclusion and Expansion Plan) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ೨೫% ‘ಸಮತಲ ಮೀಸಲಾತಿ’ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣವು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನದೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಶಾಸಕಾಂಗ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಕರಣ ೨: ಬಿ.ಬಿ.ಎಂ.ಪಿ (BBMP) ೬೦% ಕನ್ನಡ ನಾಮಫಲಕ ಕಾಯ್ದೆ

ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳ ನಾಮಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ (ಕ.ರ.ವೇ) ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡಪರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದವು. ಈ ಹೋರಾಟದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ ೨೦೨೪’ ಅನ್ನು ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇದರ ಅನ್ವಯ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳ ನಾಮಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. ೬೦ರಷ್ಟು ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು. ನಿಯಮ ಪಾಲಿಸದ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸೀಲ್ ಮಾಡಲು ಬಿಬಿಎಂಪಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿರುದ್ಧ ‘ರಿಟೇಲರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ (RAI) ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತು. ಅಂಗಡಿ ಮಾಲೀಕರ ಮೇಲೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ೬೦% ಕನ್ನಡವನ್ನು ಹೇರುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೯(೧)(ಎ) ಖಾತರಿಪಡಿಸಿರುವ ‘ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದರು. ಟಾಟಾ ಪ್ರೆಸ್ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ ನಾಮಫಲಕ ವಿನ್ಯಾಸವು ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಹಕ್ಕು. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ೧೯೯೯ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಕಾಯ್ದೆಗೂ (Trade Marks Act) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ನಿಯಮದಿಂದಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಬೋರ್ಡ್ ಬದಲಿಸಲು ಅಪಾರ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪು: ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ. ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರಿದ್ದ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮವನ್ನು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ “ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ” (Prima facie untenable) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿತು. ೬೦% ಕನ್ನಡ ಇಲ್ಲದ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವ ಅಥವಾ ಸೀಲ್ ಮಾಡುವ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ಬಿಬಿಎಂಪಿಯ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಬಿಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಯೂರಿತು.

ಪ್ರಕರಣ ೩: ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ

ಹಿನ್ನೆಲೆ: ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ‘ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ಸಮಿತಿ’ ವರದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು (PSUs) ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ C ಮತ್ತು D ದರ್ಜೆಯ (ಕ್ಲರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತೇತರ) ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. ೧೦೦ರಷ್ಟು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು. ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ವರದಿಯ ಜಾರಿಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು, ೨೦೨೪ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ‘ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಉದ್ಯೋಗ ಮಸೂದೆ, ೨೦೨೪’ಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಈ ಮಸೂದೆಯು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ (ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್) ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. ೫೦ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತೇತರ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. ೭೦ರಷ್ಟು (ಅಥವಾ ೭೫%) ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯರು ಎಂದರೆ ೧೫ ವರ್ಷ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಕನ್ನಡ ಓದಲು, ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡಲು ಬರುವವರು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ: ಈ ಮಸೂದೆಯ ರೂಪುರೇಷೆಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಐಟಿ ವಲಯದ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ನಾಸ್ಕಾಂ (NASSCOM), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯಗಳು ಭಾರೀ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು. ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೯(೧)(ಜಿ) (ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ), ೧೪ (ಸಮಾನತೆ) ಮತ್ತು ೧೫(೧) (ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ನಿಷೇಧ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಸೂದೆಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾನೂನನ್ನು ತಂದಿದ್ದ ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರದ ‘ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಉದ್ಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ ೨೦೨೦’ ಅನ್ನು (೭೫% ಮೀಸಲಾತಿ) ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಸೂದೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಂಟಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಪ್ರಬಲ ವಿರೋಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರು ಮಸೂದೆಯ ಮಂಡನೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕಾಯಿತು.

ಪ್ರಕರಣ ೪: ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ (SSLC) ದ್ವಿಭಾಷಾ ನೀತಿ ಮತ್ತು ೩ನೇ ಭಾಷೆ (ಹಿಂದಿ) ಶ್ರೇಣೀಕರಣ

ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಸಚಿವ ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಅವರು ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಸಿ (SSLC) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದರ ಅನ್ವಯ ೩ನೇ ಭಾಷೆಯ (ಹಿಂದಿ, ಉರ್ದು, ಅರೇಬಿಕ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ೧೦೦ ಅಂಕಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ, ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ‘A, B, C, D’ ಗ್ರೇಡ್ (ಶ್ರೇಣೀಕರಣ) ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್-ಫೇಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳನ್ನು ೬೨೫ ರಿಂದ ೫೨೫ ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು ೧.೬ ಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ೩ನೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಶೇ. ೯೬ರಷ್ಟು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನೇ ೩ನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಕ್ರಮವು ಕೇಂದ್ರದ ಹಿಂದಿ ಹೇರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪರೋಕ್ಷ ನಡೆಯಾಗಿಯೂ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ ಅವರು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದರು.

ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧ: ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎಚ್.ಎನ್. ಚಂದನ ಮತ್ತು ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಎಂಬುವವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ (PIL) ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯದೆ, ತಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸದೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸದೆ ಏಕಾಏಕಿ ನಿಯಮ ಬದಲಾಯಿಸಿರುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೪ (ಸಮಾನತೆ) ಮತ್ತು ೨೧ಎ (ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು) ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು BJP ಮುಖಂಡ ಆರ್. ಅಶೋಕ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು “ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ” ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮೂರು ಭಾಷಾ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಂತ್ರವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಈ PIL ಅನ್ನು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

೫. ಅನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Comparative State Legal Analysis)

ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಾಸನಗಳು ಪದೇಪದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಟಕಟೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗ್ಗರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನೆರೆಯ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. ಇದರ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

ಅ) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವರ್ಸಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ: ನಾಮಫಲಕ ಕಾಯ್ದೆಯ ದ್ವಂದ್ವ ನಿಲುವು

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ (ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು) ಕಾಯ್ದೆ ೨೦೨೨’ ಮತ್ತು ‘ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ’ಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ (ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ) ನಾಮಫಲಕವನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ‘ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ರಿಟೇಲ್ ಟ್ರೇಡರ್ಸ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್’ (FRTWA) ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತು. ಆದರೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಬಿ.ವಿ. ನಾಗರತ್ನ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಲ್ ಭುಯಾನ್ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು. “ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಮರಾಠಿ ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಕಲು ನಿಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವೇಕೆ ಅಡ್ಡಿಬರುತ್ತಿದೆ? ಮರಾಠಿ ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಕಿದರೆ ನಿಮಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಾಹಕರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಣ ಪೋಲು ಮಾಡುವ ಬದಲು ಬೋರ್ಡ್ ಬದಲಾಯಿಸಿ” ಎಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಅಂಶಗಳು	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮರಾಠಿ ನಾಮಫಲಕ ಕಾಯ್ದೆ	ಕರ್ನಾಟಕದ ೬೦% ಕನ್ನಡ ನಾಮಫಲಕ ಕಾಯ್ದೆ
ಕಾನೂನು ಸ್ವರೂಪ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ.	ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಯ್ದೆ (KLCDA) ತಿದ್ದುಪಡಿ.
ವಿರೋಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಘಟನೆ	ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ರಿಟೇಲ್ ಟ್ರೇಡರ್ಸ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (FRTWA)	ರಿಟೇಲರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (RAI)
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಲುವು	ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮರಾಠಿ ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಕಲು ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು.	ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು “ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ” ಎಂದು ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿತು.
ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನು ಸಮರ್ಥನೆ	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂವಿಧಾನದ ೮ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿತು.	ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರ ವಕೀಲರು ‘ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ದ ವಾದವನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ವಿಫಲರಾದರು.

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಕಾನೂನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸೋಲಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ದುರ್ಬಲ ವಾದ ಮಂಡನೆ, ಕಾಯ್ದೆಯ ಕರಡು ರಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಕೊರತೆ.

ಆ) ತಮಿಳುನಾಡು ಮಾದರಿ: ೯ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನ ಅಜೇಯ ರಕ್ಷಣೆ (The 9th Schedule Shield)

ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ‘ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ’ (ಮಂಡಲ್ ಕಮಿಷನ್) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. ೫೦ರ ಮಿತಿಯನ್ನು ದಾಟಬಾರದು ಎಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಶೇ. ೬೯ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು?

೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ಶೇ. ೬೯ರ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ತಕ್ಷಣವೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿ, ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ೭೬ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಆ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ೯ನೇ ಪರಿಶಿಷ್ಟಕ್ಕೆ (9th Schedule) ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ೩೧-ಬಿ (Article 31-B) ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ೯ನೇ ಪರಿಶಿಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ‘ಐ.ಆರ್. ಕೊಯೆಲ್ಹೋ’ (I.R. Coelho) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ೯ನೇ ಪರಿಶಿಷ್ಟದ ಮೇಲೂ ಸೀಮಿತ ‘ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಮರ್ಶೆ’ (Judicial Review) ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದರೂ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ ಇಂದಿಗೂ ಸುಭದ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ತಮಿಳುನಾಡು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.

೬. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ರಕ್ಷಣಾ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಲೋಪಗಳು (State Defense & Legal Loopholes)

ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಾಸನಗಳು ಸತತವಾಗಿ ವಜಾಗೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಬಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಲೋಪಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ತಪ್ಪು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿವೆ:

೧. ಕಳಪೆ ಕರಡು ರಚನೆ (Poor Drafting) ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ದೋಷಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡನೆಯಾಗುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ‘ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಟ್’ (Google Translate) ಬಳಸಿ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲ ಆಶಯವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಃ ರಾಜ್ಯದ ಕಂದಾಯ ಸಚಿವ ಕೃಷ್ಣ ಬೈರೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ ಶಾಸಕ ಬಸವರಾಜ ರಾಯರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದದ ಬಳಕೆಯೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿರಬೇಕು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, “ಶಾಸನವು ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದೋಷವಿದ್ದರೆ, ಏನನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ಅದರ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಶಾಸನದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ಸೋಲುತ್ತದೆ”. ಈ ಭಾಷಾ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಮಾದಗಳೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ.

೨. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳ (Empirical and Quantifiable Data) ಗಂಭೀರ ಕೊರತೆ: ಸಂವಿಧಾನದ ೧೪ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ತಾರ್ಕಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ’ (Reasonable Classification) ಮತ್ತು ‘ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ಭಿನ್ನತೆ’ (Intelligible Differentia) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನವು ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಕನ್ನಡಿಗರು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ‘ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರಿತ ದತ್ತಾಂಶ’ (Empirical Data) ಒದಗಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೮೬ರಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ ವರದಿಯಂತಹ ಹಳೆಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಾನೂನು ತರುತ್ತಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಪ್ರಸ್ತುತ ೨೦೨೪ರ ಕಾಲಮಾನದ ನಿಖರ ಉದ್ಯೋಗ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಲಸೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.

೩. ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ (Directive Principles of State Policy) ಸಮರ್ಥ ಬಳಕೆಯ ಕೊರತೆ: ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರಿಚ್ಛೇದ ೧೯ರ (ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ವಾದಿಸುವಾಗ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನದ ೪ನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ‘ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು’ (Directive Principles – Articles 38, 39, 46) ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ‘ಬಂಧುವಾ ಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ’ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳ ನಡುವೆ ‘ಸಮನ್ವಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ’ (Harmonious Construction) ಇರಬೇಕು. ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಅಸಮಾನತೆ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಪರವಾಗಿ ಈ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಜನರಲ್ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಇಲಾಖೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧತೆ ತೋರಬೇಕಿದೆ.

೭. ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದಾದ ಕಾನೂನು ಪರಿಹಾರಗಳು (Actionable Legal Solutions)

ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಗಳು, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಅಥವಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಾಲದು; ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಭದ್ರವಾದ ಕಾನೂನುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ತುರ್ತಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಿದೆ:

೧. ೯ನೇ ಪರಿಶಿಷ್ಟಕ್ಕೆ (9th Schedule) ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುವ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ: ತಮಿಳುನಾಡು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಎಸ್.ಸಿ/ಎಸ್.ಟಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಾಯ್ದೆ (ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಶೇ. ೫೬ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ) ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ೯ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಹೇರಬೇಕು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಣಯ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಸಭಾ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸಂಸದರು ಪಕ್ಷಭೇದ ಮರೆತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಿದೆ.

೨. ‘ತಾರ್ಕಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ’ವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ದತ್ತಾಂಶ ಆಯೋಗದ ರಚನೆ:

ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಾಸನವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ೧೪ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದದ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ವಜಾಗೊಳ್ಳದಿರಲು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ತುರ್ತಾಗಿ ಒಂದು ‘ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಆಯೋಗ’ವನ್ನು (Empirical Data Commission) ರಚಿಸಬೇಕು. ಈ ಆಯೋಗವು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕೊರತೆ, ಅತಿಯಾದ ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಯುವಕರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ತೀವ್ರ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು (Quantitative and Empirical Data) ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಈ ನಿಖರವಾದ ದತ್ತಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶಾಸನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೆ, ಅದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ‘ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಮರ್ಶೆ’ಯನ್ನು (Judicial Review) ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಬಲ್ಲದು.

೩. ೩೭೧-ಜೆ (Article 371J) ವಿಧಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ: ಹೈದರಾಬಾದ್-ಕರ್ನಾಟಕ (ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ) ಭಾಗದ ಆರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮೀಸಲಾತಿ ಒದಗಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ೩೭೧-ಜೆ ವಿಧಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಾಕವಚವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ, ಭಾಷಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿರುವ ‘ಅಂತರ್ಗತ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ’ (Inherent Sovereignty) ತತ್ವದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು.

೪. ಕಾನೂನು ಕರಡು ಸಮಿತಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಪರತೆ (Revamping Legal Drafting): ಶಾಸನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಗುಮಾಸ್ತರು ಅಥವಾ ‘ಗೂಗಲ್ ಅನುವಾದ’ದ ಮೊರೆ ಹೋಗುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೈಬಿಡಬೇಕು. ಇದರ ಬದಲಾಗಿ, ಹಿರಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಜ್ಞರು, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು, ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವೃತ್ತಿಪರ ‘ಕಾನೂನು ಕರಡು ರಚನಾ ಆಯೋಗ’ವನ್ನು (Legal Drafting Commission) ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ‘ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗದ ಹಕ್ಕು’ಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ದೋಷರಹಿತ ಪದಬಳಕೆಯನ್ನು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲು ಈ ಸಮಿತಿಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.

೮. ಉಪಸಂಹಾರ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರವಾಗಿ ತರಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗಳ (PIL) ಅಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದಮನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕಾಕತಾಳೀಯವಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ‘ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದು ಭಾಷೆ, ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ’ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಗುಪ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧಿವಕ್ತ ಪರಿಷತ್‌ನಂತಹ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಕೀಲರ ಜಾಲ, ಮತ್ತು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಬಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಂವಿಧಾನದ ೧೪, ೧೯ ಮತ್ತು ೨೧ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿರೋಧಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲು ‘ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗುರಾಣಿ’ಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಬೃಹತ್ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸದೆ, ದೃಢವಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾನೂನು ಕರಡು ರಚನೆ, ಹಾಗೂ ತಮಿಳುನಾಡು ಮಾದರಿಯ ೯ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನಂತಹ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಾಕವಚಗಳ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಕನ್ನಡಿಗರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ಕೇವಲ ಬೀದಿ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅದು ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಕಟಕಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಗೆಲ್ಲಲೇಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಉಳಿವು, ರಾಜ್ಯದ ಈ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿದೆ.