🔥 ಎಫ್ ಅಂಡ್ ಓ (F&O) ಎಂಬ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜೂಜಾಟ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯುವಕರನ್ನು ಬರ್ಬಾದ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಮಟ್ಕಾ!

ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾನು ನಿಮ್ಮ ‘ದಿ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ’ ಬ್ಲಾಗರ್. ಇವತ್ತು ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ, ಸ್ವಲ್ಪ ಕಹಿಯಾದ, ಆದರೆ ಅಷ್ಟೇ ನೈಜವಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನ ಎಂದರೆ ಕಠಿಣ ಶ್ರಮ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಜೊತೆಗಿನ ನಂಟಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವರು. ಬಿಸಿಲ ಬೇಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆವರೊರೆಸಿ ದುಡಿಯುವ ನಮ್ಮ ರೈತರು, ರುಚಿಯಾದ ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ, ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ ತಿಂದು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಜನ ನಮ್ಮವರು.¹ ಆದರೆ, ಕಳೆದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿಯಂತಹ ಊರುಗಳ ಯುವಕರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ರೋಗ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅದೇ ಎಫ್ ಅಂಡ್ ಓ (F&O – Futures and Options) ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಎಂಬ ಕೆಟ್ಟ ಚಟ.⁴

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯುವಕರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಐಟಿ (IT) ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಹಿಡಿಯಬೇಕು, ಅಥವಾ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಓದಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.⁵ ನಮ್ಮವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದು, ರೂಮ್ ಬಾಡಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ, ಊರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾಸು ಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂದು ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಗೊತ್ತಾ? ಕಾಲೇಜು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಟೀ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಖಾನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ (Smartphone) ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಅಂಬಾನಿ ಆಗುವ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ದುಡ್ಡನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ನಾನು ಇವತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ, ನೇರಾನೇರವಾಗಿ ಈ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ (Stock Market) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಆಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಸಿನೋಗಳ ಭಯಾನಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಬಿಚ್ಚಿಡಲಿದ್ದೇನೆ. ಪೋಷಕರೇ, ಯುವಕರೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಕಥೆಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು.

ಸೆಬಿ (SEBI) ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವ ಕರಾಳ ಸತ್ಯ: ಇದು ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲ, ಹಣದ ಕಗ್ಗೊಲೆ!

ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ತಲೆಮಾರಿನ ಜನರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದು ಇಷ್ಟೇ: ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಂಪನಿಯ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು, ಐದತ್ತು ವರ್ಷ ಕಾಯ್ದು ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದು. ಆದರೆ ಇಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದೇ ಬೇರೆ. ಇಂದಿನ ಯುವಕರು ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ‘ಆಪ್ಷನ್ಸ್’ (Options) ಎಂಬ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಮ್ಮ ಯುವಕರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಬೇಕಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ಷೇರುಪೇಟೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸೆಬಿ (SEBI) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.

ನೀವು ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ. ೧.೮೧ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಎಂದರೆ ತಮಾಷೆಯಲ್ಲ! ಇದು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ದೊಡ್ಡ ಬಜೆಟ್ (Budget) ಗಾತ್ರ! ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ದುಡ್ಡು ಕೇವಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೇಬಿನಿಂದ, ಮುಂಬೈ ಅಥವಾ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ (FPIs) ಮತ್ತು ಅಲ್ಗೋ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ (Algo Trading) ಮಾಡುವ ಪ್ರೊಪ್ರೈಟರಿ ಬ್ರೋಕರ್‌ಗಳ ಜೇಬಿಗೆ ಹೋಗಿದೆ.¹⁰ ನಾವು ನಮ್ಮ ದುಡ್ಡನ್ನೇ ಅವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಭಿಕ್ಷುಕರಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ, ಈ ಎಫ್ ಅಂಡ್ ಓ (F&O) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದುಡ್ಡು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೫ ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಬಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರು.⁴ ಅಂದರೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ (Startup) ಅಥವಾ ಐಟಿ (IT) ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಟೆಕ್ಕಿಗಳಿಗಿಂತ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಕಲಬುರಗಿಯಂತಹ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಹದಿನೈದೋ, ಇಪ್ಪತ್ತೋ ಸಾವಿರ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹುಡುಗರು, ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್‌ಗಳು, ಆಟೋ ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಪಾಕೆಟ್ ಮನಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಬರ್ಬಾದ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.⁴ ತಂದೆ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹೊಲ ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ ತಂದ ದುಡ್ಡನ್ನು, ಮಗ ಎಸಿ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಐದೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಆಪ್ಷನ್ ಬೈಯಿಂಗ್ (Option Buying) ಮಾಡಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಹಳೆಯ ಮಟ್ಕಾ (Matka) ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಮೊಬೈಲ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್: ರೂಪ ಬದಲಾದ ಜೂಜಾಟ

ನಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಎಂಭತ್ತು ಮತ್ತು ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ‘ಮಟ್ಕಾ’ (Matka) ಎಂಬ ಜೂಜಾಟ ಎಷ್ಟು ಭೀಕರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ನೆನಪಿರಬಹುದು.¹³ ಆಟೋ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು, ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಾವು ದಿನವಿಡೀ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಕಾಸನ್ನು ಸಂಜೆ ಯಾವುದೋ ಮಟ್ಕಾ ಅಡ್ಡೆಗೆ ಹೋಗಿ ನಂಬರ್ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿ ಬರ್ಬಾದ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಟ್ಕಾ ಆಡುವವರನ್ನು ಸಮಾಜ ಬಹಳ ಕೀಳಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿತ್ತು, ಪೊಲೀಸರು ರೇಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.¹⁵ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ-ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಊಟಕ್ಕೂ ಗತಿಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ, ಕುಡಿದು ರಂಪಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಥೆಗಳು ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ಇವೆ.

ಇಂದು ಅದೇ ಮಟ್ಕಾ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪ ತಾಳಿದೆ. ಅದೇ ಈ ಎಫ್ ಅಂಡ್ ಓ (F&O).

ಇಂದು ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಫ್ಯಾಶನ್ (Fashion) ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಕೈಯಲ್ಲೊಂದು ದುಬಾರಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್, ಕಣ್ಣಿಗೊಂದು ಕೂಲಿಂಗ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಕಾಲರ್ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಆಡುವ “ಲೀಗಲ್ ಮಟ್ಕಾ” (Legal Matka) ಇದಾಗಿದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇಷ್ಟೇ: ಅಂದು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕದ್ದುಮುಚ್ಚಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಇಂದು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಡಿಗ್ರಿ ಓದಿದ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಹುಡುಗರು ಕೆಫೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮ ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ: ಮನೆ ಮಠ ಮಾರಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಳಿ ಸಾಲ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಲದ ಶೂಲಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವುದು ಮತ್ತು ಕಡೆಗೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾಗುವುದು.

ಆಪ್‌ಗಳು (Trading Apps): ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಸಿನೋಗಳು

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದುಡ್ಡು ಹಾಕಬೇಕಾದರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇತ್ತು. ಬ್ರೋಕರ್ ಆಫೀಸ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ, ಹತ್ತಾರು ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿ, ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಅಕೌಂಟ್ ತೆರೆಯಲು ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು, ಜಿಯೋ (Jio) ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ (UPI) ಕ್ರಾಂತಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಹಿಡಿದಿರುವ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹುಡುಗನೂ ಕೇವಲ ಐದೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಆಪ್ (App) ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ, ಅಕೌಂಟ್ ಓಪನ್ ಮಾಡಿ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಶುರು ಮಾಡಬಹುದು.¹⁶ ನಮ್ಮ ಯುವಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲೆಂದೇ ಝೀರೋ ಬ್ರೋಕರೇಜ್ (Zero Brokerage) ಅಂತ ಜಾಹೀರಾತು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.¹⁸

ಆದರೆ, ಈ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಆಪ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳಲ್ಲ; ಇವು ಮನುಷ್ಯನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ (Psychology) ಜೊತೆ ಆಟವಾಡುವ, ತಲೆಕೆಡಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಸಿನೋಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿರುವ ರೀತಿಯೇ ಒಂದು ಭಯಾನಕತೆ. ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ‘ಗ್ಯಾಮಿಫಿಕೇಶನ್’ (Gamification) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.¹⁹

ಈ ಆಪ್‌ಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ನಿಮಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಐ/ಯುಎಕ್ಸ್ (UI/UX) ಡಿಸೈನ್ ಮಾಡುವಾಗಲೇ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಆಪ್‌ಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.¹⁹

• ಬಣ್ಣಗಳ ಆಟ: ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಬಣ್ಣಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಬೇಗ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ (ಲಾಭ) ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಖುಷಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ (ನಷ್ಟ) ಕಂಡರೆ, ಭಯ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಇಂದೇ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬೇಕು (Revenge Trading) ಎಂಬ ಹುಚ್ಚು ಹಠ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.²¹
• ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ಗಳು (Push Notifications): ದಿನವಿಡೀ ಮೊಬೈಲ್‌ಗೆ “ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ, ಈಗಲೇ ಪುಟ್ (Put) ಆಪ್ಷನ್ ತಗೊಳ್ಳಿ”, “ನಿಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಶೇರು ಶೇಕಡಾ ೫ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ” ಎಂಬ ಮೆಸೇಜ್‌ಗಳು ಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಓದು ಅಥವಾ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೊಡಲಾಗದೆ, ಪದೇ ಪದೇ ಆಪ್ ಓಪನ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.¹⁹
• ಡೋಪಮೈನ್ ಹಿಟ್ (Dopamine Hit): ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಟ್ರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೫೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಲಾಭವಾದರೂ ಸಾಕು, ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಪೇಪರ್ ಚೂರುಗಳು ಹಾರುವ ಅನಿಮೇಷನ್ (Confetti) ಬರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ (Badge) ಸಿಗುತ್ತದೆ.¹⁹ ಇದು ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ‘ಡೋಪಮೈನ್’ (Dopamine) ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ಜೂಜಾಟ ಆಡಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಅಮಲು. ದುಡ್ಡಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ನಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಚಟಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಹುಡುಗರು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯುವಕರು ದಿನಕ್ಕೆ ೨೦ ರಿಂದ ೩೦ ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಆಪ್ ಓಪನ್ ಮಾಡಿ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವ, ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವಾಗಲೂ ನಾಳೆಯ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದಾರೆ.²¹ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲೇ ಇರುವ ಕ್ಯಾಸಿನೋ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ.

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡದ ಗ್ರೌಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ: ವಿದ್ಯಾಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲದ ಕೂಗು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ, ವಿದ್ಯಾಕಾಶಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಮ್ಮ ಅವಳಿ ನಗರಗಳಾದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ, ಇತಿಹಾಸದಿಂದಲೂ ವ್ಯಾಪಾರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಊರುಗಳು.²³ ರುಚಿಯಾದ ಧಾರವಾಡ ಪೇಡಾ, ಗಿರ್ಮಿಟ್, ಖಾನಾವಳಿ ಊಟ ಮತ್ತು ಎಪಿಎಂಸಿ (APMC) ಯಾರ್ಡ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರ ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಊರುಗಳ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಯೇ ಬೇರೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಎಪಿಎಂಸಿ (APMC) ಬಳಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಇಡೀ ಸಮಾಜ ತಲೆತಗ್ಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಆಪ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ದುಡ್ಡು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಯುವಕನೊಬ್ಬ, ತನ್ನ ಸಾಲ ತೀರಿಸಲು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ನೇರವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದರೋಡೆ (Bank Robbery) ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಕೇವಲ ಐದೇ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರ ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.²⁵ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ಓದಿದ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಮನೆತನದ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದರೋಡೆ ಮಾಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ, ಆತನ ತಲೆಗೆ ಈ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಆಪ್‌ಗಳು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹುಳ ಬಿಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು!

ಇದಲ್ಲದೆ, ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಯಸಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಮನಸ್ತಾಪ ಹಾಗೂ ದುಡ್ಡಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಯುವಕನೊಬ್ಬ ಆಕೆಯ ಖಾಸಗಿ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹರಿಬಿಟ್ಟು, ತಾನು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ (Suicide) ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಘಟನೆಗಳೂ ವರದಿಯಾಗಿವೆ.²⁶

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡದ ಯುವಕರು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮುಗಿಸಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.⁵ ಅಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಒಂದು ಜೀವನ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ, ಓದು ಮುಗಿಸಿದ ಹುಡುಗರು ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುವ ಬದಲು, ಅಪ್ಪನ ಪಿಂಚಣಿ ದುಡ್ಡನ್ನೋ ಅಥವಾ ತಾಯಿಯ ಒಡವೆಯನ್ನೋ ಅಡವಿಟ್ಟು, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ (Laptop) ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು “ಆಪ್ಷನ್ ಬೈಯಿಂಗ್” (Option Buying) ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಎಪಿಎಂಸಿ ಯಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ದುಡಿಯುವ ಹಮಾಲಿಗಳನ್ನು, ರೈತರನ್ನು ನೋಡಿ ಕಲಿಯಬೇಕಿದ್ದ ಯುವಕರು, ಸುಲಭವಾಗಿ ದುಡ್ಡು ಮಾಡುವ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್ ಹುಡುಕಿ ಬದುಕನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಬೆಳಗಾವಿ: ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಕಠಿಣ ಶ್ರಮದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸುಲಭದ ದುಡ್ಡಿನ ಭ್ರಮೆ

ನಮ್ಮ ಬೆಳಗಾವಿ ಎಂದರೆ ಥಟ್ಟನೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನ, ಮೈಕೊರೆಯುವ ಚಳಿ ಮತ್ತು ಬಾಯಲ್ಲಿ ನೀರೂರಿಸುವ ಕುಂದಾ (Kunda) ಹಾಗೂ ಗೋಕಾಕ್ ಕರದಂಟು (Kardant).²⁷ ಇಲ್ಲಿನ ಮರಾಠ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕಠಿಣ ದುಡಿಮೆಗೆ, ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ.²⁹ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುವ ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ²⁷, ಯುವಜನತೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಈ ‘ಸುಲಭದ ದುಡ್ಡು’ (Easy Money) ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಬೇಸರದ ಸಂಗತಿ.

ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಹುಡುಗರು ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವುದು ಪಾಠದ ಬಗ್ಗೆಯಲ್ಲ, ನಿಫ್ಟಿ (Nifty) ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಫ್ಟಿ (Bank Nifty) ಬಗ್ಗೆ. ಒಂದು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಬಂಡವಾಳ ಹಾಕಿ, ಕೇವಲ ಐದು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಎರಡು ಸಾವಿರ ಮಾಡುವ ದುರಾಸೆಯಲ್ಲಿ, ಆಪ್ಷನ್ಸ್ (Options) ನಲ್ಲಿ ‘ಕಾಲ್’ (Call) ಅಥವಾ ‘ಪುಟ್’ (Put) ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೋದರೆ, ಹಾಕಿದ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಕೇವಲ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಳಿ ಸಾಲ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಲ ತೀರಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವಿದ್ದಂತೆ. ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ದಾರಿಯಿದೆ, ಆದರೆ ಹೊರಬರಲು ದಾರಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಯುವ ರೈತನ ಮಗ, ಆ ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಬರುವ ಲಾಭವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಮುನ್ನವೇ, ಆಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಂಗಾಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಕಲಬುರಗಿ: ಬಿಸಿಲಿನ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಮರುತ್ತಿರುವ ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸದ ಹತಾಶೆ

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರರ ನೆಲೆಬೀಡಾದ ಕಲಬುರಗಿ (ಹಳೆಯ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ), ತನ್ನ ಸುಡು ಬಿಸಿಲು, ತೊಗರಿಬೇಳೆ (Toor Dal) ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.³⁰ ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ನಮ್ಮ ಕಲಬುರಗಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಲ್ಲ, ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಕೊಡುವ ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಯುವಕರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸವೇ (Government Jobs) ಜೀವನಾಧಾರ.⁶

ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಕರು ದಿನವಿಡೀ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಎಫ್‌ಡಿಎ (FDA), ಪೊಲೀಸ್, ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಓದಿದರೂ ಕೆಲಸ ಸಿಗದೆ ಹೋದಾಗ, ವಯಸ್ಸು ಮೂವತ್ತು ದಾಟಿದಾಗ, ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹೆಣ್ಣು ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿಪರೀತ ಹತಾಶೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಕೃಷಿ ಮಾಡೋಣ ಎಂದರೆ ಮಳೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಮಳೆಯಿಂದ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ (Crop Loss) ಆಗಿ ರೈತರು ಸಾಲದ ಬಾಧೆ ತಾಳಲಾರದೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರುಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದಿದೆ.³²

ಇದೇ ಹತಾಶೆಯ, ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಎಫ್ ಅಂಡ್ ಓ (F&O) ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ಕೆಲಸ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಕೃಷಿಯಲ್ಲೂ ಲಾಭವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನೋವಿನಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್ (YouTube) ತೆರೆದರೆ ಸಾಕು, ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು “ಬನ್ನಿ, ದಿನಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿ, ಐದು ಸಾವಿರ ಸಂಪಾದಿಸಿ” ಎಂದು ಆಮಿಷ ಒಡ್ಡುತ್ತಾನೆ.³⁴

ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ, ಏನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಬೇಕು, ಮನೆಯವರ ಕಷ್ಟ ತೀರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಂಬಲ ಇರುವ ಯುವಕರು ಈ ಮೋಸದ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ ಮಾಡಿದ ಕೃಷಿ ಸಾಲವನ್ನೋ, ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ತಾಯಿಯ ಚಿನ್ನವನ್ನೋ ಅಡವಿಟ್ಟು, ಆ ದುಡ್ಡನ್ನು ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಆಪ್‌ಗೆ ಹಾಕಿ ಕೇವಲ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕಲಬುರಗಿಯ ಪ್ರತಿ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲೂ ಇಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಥೆ.

ಫಿನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್‌ಗಳು (Finfluencers): ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಕುತ್ತು ತರುತ್ತಿರುವ ನಕಲಿ ಗುರುಗಳು

ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿ ಬರುವವರಿಗೆ, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ ಎಂಬಂತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ (Instagram) ಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು “ಕನ್ನಡ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಚಾನೆಲ್” ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ.³⁵ ಇವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಫಿನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್‌ಗಳು’ (Financial Influencers) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಮ್ಮ ಯುವಕರು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಿಗಿಂತ, ತಮ್ಮದೇ ಭಾಷೆಯಾದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಈ ಯೂಟ್ಯೂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ನಕಲಿ ಗುರುಗಳು ಮಾಡುವ ಮೋಸ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ.

• ನಕಲಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಶಾಟ್‌ಗಳು: ಇವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಲಾಭ ಮಾಡಿರುವಂತೆ ನಕಲಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಶಾಟ್‌ಗಳನ್ನು (Fake Screenshots) ವಿಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇವರು ಆಪ್ಷನ್ ಬೈಯಿಂಗ್ (Option Buying) ಮಾಡಿ ಹಿಂದೆ ಎಷ್ಟು ಲಕ್ಷ ನಷ್ಟ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು, ಅಥವಾ ಆ ಲಾಭದ ಹಿಂದಿರುವ ಅಸಲಿ ಬಂಡವಾಳವೆಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.³⁴
• ಕೋರ್ಸ್ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ (Telegram) ಟಿಪ್ಸ್: “ನನ್ನ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರೂಪ್‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಿ, ನಾನು ಹೇಳಿದ ಶೇರನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಿ, ತಿಂಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷ ಸಂಪಾದಿಸಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಬಡ ಹುಡುಗರಿಂದ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಐದರಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಫೀಸ್ (Fee) ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.³⁹
• ಅಲ್ಗೋ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ (Algo Trading) ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್: “ನೀವು ಏನೂ ಮಾಡಬೇಡಿ, ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ನಮ್ಮ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ತಾನಾಗಿಯೇ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾಡಿ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿಗೆ ನಕಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾರೆ.⁴⁰

ಇಂತಹವರ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಬಿ (SEBI) ಈಗ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಯಾರು ರಿಜಿಸ್ಟರ್ಡ್ (SEBI Registered RA) ಆಗಿಲ್ಲವೋ, ಅಂಥವರು ಟಿಪ್ಸ್ ಕೊಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಯಮ ತಂದಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ನೂರಾರು ನಕಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬರ್‌ಗಳ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ದಂಡ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.³⁴ ಆದರೂ, ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಅಮಾಯಕ ಯುವಕರು ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರಲ್ಲ, ನಮ್ಮವರೇ ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ನಂಬಿ ಮೋಸ ಹೋಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ.³⁵ ಇವರ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್‌ಗೆ ಇಳಿಯುವುದು, ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಬಾವಿಗೆ ಹಾರಿದಷ್ಟೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ.

ಡೆಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ (Debt Trap): ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ

ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಆಪ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಿಡುಗು ಎಂದರೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಲೋನ್ ಆಪ್‌ಗಳು (Instant Loan Apps), ಬೈ ನೌ ಪೇ ಲೇಟರ್ (BNPL) ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು (Credit Cards). ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ನಷ್ಟವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಲದ ಭಯಾನಕ ಸುಳಿಗೆ (Debt Trap) ದೂಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.

ಯಾವುದೋ ಹಳ್ಳಿಯ ಯುವಕ, ತನ್ನ ಅಪ್ಪ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಕಾಲೇಜು ಫೀಸ್ ೨೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಎಫ್ ಅಂಡ್ ಓ ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಆತನಿಗೆ ಆ ದುಡ್ಡನ್ನು ವಾಪಸ್ ತರಲೇಬೇಕು (Revenge Trading) ಎಂಬ ಹಠ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಭಯ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.²¹ ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಲೋನ್ ಆಪ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ ೫೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಪರ್ಸನಲ್ ಲೋನ್ (Personal Loan) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ದುಡ್ಡನ್ನು ಮತ್ತೆ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್‌ಗೆ ಹಾಕಿ, ಅದನ್ನೂ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಈಗ ಅಸಲು ಹೋಯಿತು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಭಾರೀ ಬಡ್ಡಿಯ ಇಎಂಐ (EMI) ಕಟ್ಟುವ ಹೊರೆ ಶುರುವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಶೇಕಡಾ ೩೩ರಷ್ಟು ಸಂಬಳ ಕೇವಲ ಇಎಂಐ ಕಟ್ಟುವುದಕ್ಕೇ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.⁴³ ೪೫% ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಆದಾಯದ ೪೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಲ ತೀರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.⁴³ ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಇಡೀ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನೇ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವ ಭಯಾನಕ ಸಮಸ್ಯೆ.⁴⁴

ಸಾಲ ತೀರಿಸಲಾಗದೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮನಿಗೆ ವಿಷಯ ಹೇಳಲಾಗದೆ ಎಷ್ಟೋ ಯುವಕರು ತೀವ್ರವಾದ ಖಿನ್ನತೆಗೆ (Depression) ಜಾರಿ, ಕೊನೆಗೆ ರೈಲಿಗೆ ತಲೆಕೊಡುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.²² ನಮ್ಮ ರೈತರ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಬೀದಿಗೆ ಇಳಿದು ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವ ನಾವು ³², ನಮ್ಮದೇ ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕವೇ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲದ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ವಿಪರ್ಯಾಸ.

ವ್ಯಸನದ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಎಂಬುದು ಈಗ ಒಂದು ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ

ನಾನು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿ (Stock Trading Addiction) ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತಿದೆ.⁴⁷ ಡ್ರಗ್ಸ್ (Drugs) ಅಥವಾ ಮದ್ಯಪಾನದ ಚಟಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ. ಮನೋವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ ²¹:

• ಅತಿಯಾದ ಫೋನ್ ಬಳಕೆ: ದಿನವಿಡೀ, ಊಟ ಮಾಡುವಾಗ, ಬೈಕ್ ಓಡಿಸುವಾಗಲೂ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಆಪ್ ಓಪನ್ ಮಾಡಿ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು. ದಿನಕ್ಕೆ ೨೦-೩೦ ಬಾರಿ ಆಪ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವುದು.²¹
• ನಿದ್ದೆಯಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಗಳು (Insomnia): ಭಾರತದ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೩:೩೦ಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚಿದರೂ ಇವರ ತಲೆ ಶಾಂತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾತ್ರಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಾರ್ಕೆಟ್ (US Market) ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ, ನಾಳೆ ನಮ್ಮ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗ್ಯಾಪ್ ಅಪ್ (Gap up) ಆಗುತ್ತಾ, ಗ್ಯಾಪ್ ಡೌನ್ ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ನಿದ್ದೆ ಕೆಡುವುದು.²¹
• ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದು: ಮನೆಯವರ ಬಳಿ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಳಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಪದೇ ಪದೇ ದುಡ್ಡು ಕೇಳುವುದು. “ಬಿಸಿನೆಸ್ (Business) ಶುರು ಮಾಡಬೇಕು”, “ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ತಗೋಬೇಕು”, “ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಇದೆ” ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಆ ದುಡ್ಡನ್ನು ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಅಕೌಂಟ್‌ಗೆ ಹಾಕುವುದು.⁴⁸
• ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹತಾಶೆ: ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಟ್ರೇಡ್ ಲಾಸ್ ಆದಾಗ ಅತಿಯಾದ ಕೋಪ ಬರುವುದು, ಮನೆಯವರ ಮೇಲೆ ರೇಗಾಡುವುದು, ಎಲ್ಲರಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒಂಟಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು.²²
• ಮಾರ್ಜಿನ್ (Margin) ಬಳಕೆ: ತನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವ ದುಡ್ಡು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಬ್ರೋಕರ್ ನೀಡುವ ಮಾರ್ಜಿನ್ (ಸಾಲ) ಬಳಸಿ ಅತಿರೇಕದ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ (Over-leveraging) ಮಾಡುವುದು. ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದುಡ್ಡನ್ನು ಇಂದೇ ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆವೇಶ.²¹

ಪೋಷಕರೇ, ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಆತನನ್ನು ಬೈದು, ಹೊಡೆದು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ. ಆತನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ (Counseling) ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ಮೊದಲು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.²² ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಸನ ಅವನ ಮೆದುಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ನಿಜವಾದ ಹೂಡಿಕೆಗೂ (Investing) ಮತ್ತು ಜೂಜಾಟಕ್ಕೂ (Trading) ಇರುವ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗರು, ಅದರಲ್ಲೂ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ, ದುಡ್ಡು ಕೂಡಿಡುವಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂದಿಲ್ಲ. ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದ ದುಡ್ಡನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಫ್‌ಡಿ (Fixed Deposit), ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿ (Post Office), ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಾದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಚಿನ್ನದ (Gold) ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ.

ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಒಂದು ವಿಚಾರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ (Stock Market) ಮೂಲತಃ ಕೆಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ (HDFC), ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ (Infosys), ಟಾಟಾ (Tata) ದಂತಹ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು, ಐದತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುಮ್ಮನೆ ಬಿಟ್ಟರೆ (Long-term Investing), ಆ ದುಡ್ಡು ಖಂಡಿತಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ನಮಗೆ ಶೇರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್ (Mutual Fund) ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಎಸ್‌ಐಪಿ (SIP) ಮಾಡುವುದು ನಿಜವಾದ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಹೂಡಿಕೆ.⁴⁹

ಆದರೆ, ಈ ಎಫ್ ಅಂಡ್ ಓ (F&O), ಇಂಟ್ರಾಡೇ (Intraday), ಆಪ್ಷನ್ ಬೈಯಿಂಗ್ (Option Buying) ಎಂಬುದು ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ‘ಜೀರೋ-ಸಮ್ ಗೇಮ್’ (Zero-Sum Game). ಅಂದರೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ದುಡ್ಡು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ದುಡ್ಡು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಒಬ್ಬರ ಜೇಬಿನಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೇಬಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೇ.

ಇಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವರು ಯಾರು? ನಮ್ಮ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಕಲಬುರಗಿಯ ಅಮಾಯಕ, ಅರ್ಧಂಬರ್ಧ ಜ್ಞಾನವಿರುವ ಹುಡುಗರು.⁴ ಈ ದುಡ್ಡನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿರುವವರು ಯಾರು? ಅತಿ ವೇಗದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು (Algo Trading) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮೈಕ್ರೋ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾಡುವ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೊಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು (FPIs) ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೊಪ್ರೈಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.¹⁰ ಇದು ಬಕಾಸುರನ ಜೊತೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಗು ಕುಸ್ತಿ ಆಡಿದಂತೆ! ಇದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಿಟೇಲ್ ಟ್ರೇಡರ್ ಸೋಲುವುದು, ಬರ್ಬಾದ್ ಆಗುವುದು ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಗ್ಯಾರಂಟಿ.

ನನ್ನ ಕಡೇ ಮಾತು: ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಕಾದಿದೆ ಕಂಟಕ

ನನ್ನ ಈ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಬರಹದ ಉದ್ದೇಶ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸುಖಾಸುಮ್ಮನೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, “ಸುಲಭವಾಗಿ ದುಡ್ಡು ಮಾಡಬಹುದು” ಎಂಬ ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಯುವಜನತೆ ಹೇಗೆ ತಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು, ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಠೋರ ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುವುದಾಗಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಮತ್ತು ಕಲಬುರಗಿಯಂತಹ ಊರುಗಳು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ. ಈ ಭಾಗದ ಯುವಕರು ಹೊಸ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ (Startup) ಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕು, ನಮ್ಮ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (Technology) ತರಬೇಕು, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಇಡೀ ಸಮಾಜವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಅವರು ಇಂದು ಏನಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಆರು ಇಂಚಿನ ಮೊಬೈಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಒಳಗೆ ಬಂಧಿಯಾಗಿ, ಬ್ರೋಕರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಟ್ಟುವ ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.⁷

ಯುವಕರಲ್ಲಿ ನನ್ನದೊಂದು ನೇರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರುವ ದುಡ್ಡು ಎಂದಿಗೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದ ಕಾಸು ಮಾತ್ರ ಬದುಕಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಮಾತನ್ನು ನೀವೇಕೆ ಮರೆತಿದ್ದೀರಿ? ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ಹಸಿರು-ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳ ಆಟ ನಿಮ್ಮ ನಿಜ ಜೀವನವನ್ನು ಕತ್ತಲು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.

ಪೋಷಕರೇ, ನೀವು ಕೂಡ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಿ. ನಿಮ್ಮ ಮಗ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನೋ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ದೊಡ್ಡ ಐಟಿ (IT) ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಆತ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಕೌಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಗಾಗ ಗಮನಿಸಿ.

ಎಫ್ ಅಂಡ್ ಓ (F&O) ಎಂಬ ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜೂಜಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆ-ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ, ಟೀ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗುವುದು ಖಚಿತ. ಕನ್ನಡಿಗರಾದ ನಾವು, ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಾವೇ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈಗಲಾದರೂ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡು, ನಮ್ಮ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಈ ಕೃತಕ ಜೂಜಾಟದ ಬಲೆಯಿಂದ ಹೊರತರೋಣ. ಜೈ ಭುವನೇಶ್ವರಿ!

Works cited

1. Exploring the Rich Tradition of Jolada Rotti in North Karnataka, accessed on March 10, 2026, https://kalaburagirotti.com/exploring-the-rich-tradition-of-jolada-rotti-in-north-karnataka/
2. Shenga Hindi / Uttara Karnataka Kadalebeeja Chutney Pudi – Veggie Platter, accessed on March 10, 2026, https://veggieplatter.blogspot.com/2020/01/shenga-hindi-uttara-karnataka.html
3. Jolada Rotti, Tumbida Badanekayi Palya, Shenga Hindi and Mosaranna – Taste of Mysore, accessed on March 10, 2026, http://www.tasteofmysore.com/2008/08/jolada-rotti-tumbida-badanekayi-palya.html
4. The Alarming Rise of Retail Losses in F&O Trading – Dezerv, accessed on March 10, 2026, https://www.dezerv.in/blog/fno-trading-india/
5. A circular loop: Rural-urban-rural migration in a north Karnataka district, accessed on March 10, 2026, https://themigrationstory.com/post/byinvitation/
6. Why youth of North Karnataka rely heavily on government jobs – The Hindu, accessed on March 10, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/why-youth-of-north-karnataka-rely-heavily-on-govt-jobs/article70679944.ece
7. F&O traders lost ₹1.81 lakh crore in 3 years: SEBI study – The Hindu, accessed on March 10, 2026, https://www.thehindu.com/incoming/fo-traders-lost-181-lakh-crore-in-3-years-sebi-study/article68674781.ece
8. Securities and Exchange Board of India Press Release No. 22/2024 Updated SEBI Study Reveals 93% of Individual Traders Incurred L – ptrlibrary, accessed on March 10, 2026, https://ptrlibrary.com/public/statutes/sebi-study-shows-93-individual-fo-traders-incur-losses.pdf
9. Updated SEBI Study Reveals 93% of Individual Traders Incurred Losses in Equity F&O between FY22 and FY24, accessed on March 10, 2026, https://www.sebi.gov.in/media-and-notifications/press-releases/sep-2024/updated-sebi-study-reveals-93-of-individual-traders-incurred-losses-in-equity-fando-between-fy22-and-fy24-aggregate-losses-exceed-1-8-lakh-crores-over-three-years_86906.html
10. SEBI: ₹1.8 Lakh Cr Lost by F&O Traders Over 3 Years in India – Wright Research, accessed on March 10, 2026, https://www.wrightresearch.in/blog/sebi-futures-and-option-report-individual-traders-in-fandos-incur-rs-18-lakh-crore-loss-over-3-years/
11. Sebi’s F&O report: Gains for few, losses for many – The Times of India, accessed on March 10, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/sebis-fo-report-gains-for-few-losses-for-many/articleshow/113845462.cms
12. Excessive Debt and the Illusion of Wealth – Marcellus, accessed on March 10, 2026, https://marcellus.in/blogs/excessive-debt-and-the-illusion-of-wealth/
13. Online Gambling’s Deadly Spiral in Karnataka |NEWS9 – YouTube, accessed on March 10, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=4FPz7NTr-dA
14. Prevalence of substance use among adolescents in urban slums of Belagavi, accessed on March 10, 2026, https://kleijhsbr.researchcommons.org/journal/vol10/iss1/6/
15. Gambling Laws and Regulations Report 2026 India – ICLG.com, accessed on March 10, 2026, https://iclg.com/practice-areas/gambling-laws-and-regulations/india
16. Industry Report – Groww, accessed on March 10, 2026, https://resources.groww.in/web-assets/media-library/2025/9/Industry%20Report%20-%20Website.pdf
17. Groww Marketing Campaign: How a Digital-First Brand Won India’s Young Investors – Entri, accessed on March 10, 2026, https://entri.app/blog/groww-marketing-campaign-case-study/
18. Cryptocurrency: 66l Users: Groww Goes Past Zerodha | Mumbai News – The Times of India, accessed on March 10, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/66l-users-groww-goes-past-zerodha/articleshow/104385734.cms
19. Edison explains: Dopamine trap – The gamification of investing apps, accessed on March 10, 2026, https://www.edisongroup.com/thematic/edison-explains-dopamine-trap-the-gamification-of-investing-apps/BM-2828/
20. Digital Engagement Practices in Retail Investing: Gamifcation & Other Behavioural Techniques – Research Report – OSC, accessed on March 10, 2026, https://www.osc.ca/sites/default/files/2022-11/inv_research_20221117_gamification-of-retail-investing_EN.pdf
21. Youth Trading Addiction — A New Financial Risk – BillCut, accessed on March 10, 2026, https://www.billcut.com/blogs/youth-trading-addiction/
22. Overcoming Trading Addiction: Recovery Guide for Traders, accessed on March 10, 2026, https://www.cadabamshospitals.com/understanding-trading-addiction/
23. A culinary sojourn in Hubli – Rashminotes, accessed on March 10, 2026, https://rashminotes.com/2016/04/12/a-culinary-sojourn-in-hubli/
24. Savour the local flavours and cuisine of North Karnataka in Hubli – The Times of India, accessed on March 10, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/savour-the-local-flavours-and-cuisine-of-north-karnataka-in-hubli/articleshow/53318874.cms
25. Share Market: Youth attempts to loot bank in Hubballi after losing …, accessed on March 10, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/youth-attempts-to-loot-bank-in-hubballi-after-losing-money-in-share-market-held/articleshow/113139981.cms
26. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ: ಪ್ರೇಯಸಿಯ ಖಾಸಗಿ ವಿಡಿಯೋ, ಫೋಟೋ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ ಪ್ರಿಯಕರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, accessed on March 10, 2026, https://tv9kannada.com/karnataka/dharwad/a-hubballi-youth-commits-suicide-after-sharing-his-lover-private-video-and-photos-news-in-kannada-rbj-964010.html
27. Winter session spurs record sales of kunda and kardant in Belagavi – The Times of India, accessed on March 10, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/winter-session-spurs-record-sales-of-kunda-and-kardant-in-belagavi/articleshow/126126177.cms
28. Belagavi and the sweet story of Kunda becoming a part of life in the whole region – MY Articles, accessed on March 10, 2026, https://www.myarticle.in/2024/05/belagavi-and-sweet-story-of-kunda.html
29. Kunda – the accidental sweet legacy of Belgaum – Gulf News, accessed on March 10, 2026, https://gulfnews.com/world/asia/india/kunda—the-accidental-sweet-legacy-of-belgaum-1.92863887
30. Kalaburagi | Incredible India, accessed on March 10, 2026, https://www.incredibleindia.gov.in/en/karnataka/kalaburagi
31. Discover Kalaburagi – Historic City of Karnataka, accessed on March 10, 2026, https://explore-4iow.onrender.com/
32. Crops lost, relief delayed: Karnataka farmers reel under double whammy | Bengaluru News, accessed on March 10, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/crops-lost-relief-delayed-karnataka-farmers-reel-under-double-whammy/articleshow/123905017.cms
33. Farmer ends life due to crop loss, debt in Kalaburagi | Hubballi News – The Times of India, accessed on March 10, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/farmer-ends-life-due-to-crop-loss-debt-in-kalaburagi/articleshow/123415865.cms
34. SEBI’s Big Crackdown On Financial Influencers Explained | Is Realty Of ‘Finfluencers’ Now Exposed? – YouTube, accessed on March 10, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=CGuJ2pYd9rs
35. 3 Most Useful Websites For Trading in Kannada – YouTube, accessed on March 10, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=Vr0fZ42yghA
36. Why should you NOT trust finance influencers blindly | Stock Market Kannada – YouTube, accessed on March 10, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=m3c-McARKJE
37. Open High Open Low Intraday Strategy | Trading for beginners Kannada – YouTube, accessed on March 10, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=czY_rkBuUOg
38. YouTube Videos of Finfluencers getting BLOCKED by Govt Entity? | Has it just Started?, accessed on March 10, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=e3Q9M4ASytc
39. Red Flags To Watch Out For Before Taking Advice From Finfluencers | SEBI’s Social Media Crackdown, accessed on March 10, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=0GMBZAeWTZE
40. New Batch Reviews” watch full video on our channel #stockmarketkannada – YouTube, accessed on March 10, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=DHSBZ3ii9ZE
41. Don’t Fall For Finfluencers, Here Are Reasons Why… | Instagram | The Breakfast Club, accessed on March 10, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=tArq_vSBpho
42. How NOT to Lose Money in Options! (In Kannada) | Real Talk with KR Mallikarjuna | Tradejini – YouTube, accessed on March 10, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=dJPtn4CqO1U
43. The EMI trap: how easy credit is silently crushing India’s middle class – Investing.com, accessed on March 10, 2026, https://in.investing.com/news/stock-market-news/the-emi-trap-how-easy-credit-is-silently-crushing-indias-middle-class-4997225
44. How India’s middle-class debt crisis is threatening growth – SingleDebt, accessed on March 10, 2026, https://singledebt.in/wp-content/uploads/2025/05/How-Indias-middle-class-debt-crisis-is-threatening-growth.pdf
45. COMMENTARY: India’s Growing Debt Trap: How Rising Credit Card Defaults Reflect a Deeper Crisis – Stanford Economic Review, accessed on March 10, 2026, https://stanfordeconreview.com/2025/06/13/commentary-indias-growing-debt-trap-how-rising-credit-card-defaults-reflect-a-deeper-crisis/
46. ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ : ರೈಲಿಗೆ ತಲೆಕೊಟ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ – Eesanje, accessed on March 10, 2026, https://eesanje.com/bengaluru-news/loss-in-stock-market-man-commits-suicide-by-jumping-in-front-of-a-train/
47. A Multimodal Approach to Addictive-Like Behavior in Stock Trading: A Case Report, accessed on March 10, 2026, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41694999/
48. A Multimodal Approach to Addictive-Like Behavior in Stock Trading: A Case Report – PMC, accessed on March 10, 2026, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12902185/
49. SIP boom vs debt surge: Is India’s middle class getting richer or over-leveraged?, accessed on March 10, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/business/financial-literacy/investing/sip-boom-vs-debt-surge-is-indias-middle-class-getting-rich-or-over-leveraged/articleshow/125867992.cms