ಫ್ರೀಬೀಸ್ ಎಫೆಕ್ಟ್: ಕರ್ನಾಟಕ ದಿವಾಳಿ ಆಗ್ತಿದೆಯಾ? ವಾಸ್ತವ ರಿಪೋರ್ಟ್!

ಫ್ರೀಬೀಸ್ ಫೀವರ್: ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಕಾನಮಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ರಪ್ಟ್ ಆಗ್ತಿದೆಯಾ? ಕನ್ನಡಿಗನ ಅನ್‌ಫಿಲ್ಟರ್ಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್!

ನಮಸ್ಕಾರ ಗುರು. ನಾನು ನಿಮ್ಮ “ದಿ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ”. ಇವತ್ತು ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆ ಒಂದು ಕಹಿಯಾದ, ಆದರೆ ಅಷ್ಟೇ ರಿಯಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಆದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡೋಕೆ ಬಂದಿದ್ದೀನಿ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಸಿಲ್ಕ್ ಬೋರ್ಡ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು, ರಸ್ತೆಯ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಬೈದುಕೊಂಡು, ಆಫೀಸ್ ತಲುಪಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಓಪನ್ ಮಾಡುವಾಗ ನನಗೊಂದು ಯೋಚನೆ ಬಂತು. ನಾನು ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪೇಸ್ಲಿಪ್ (Payslip) ನೋಡಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಟಿಡಿಎಸ್ (TDS), ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಂತ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಕಟ್ ಆಗಿರುತ್ತೆ. ನಾನು ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಟ್ಟೋದು ಯಾಕೆ? ಒಳ್ಳೆ ರಸ್ತೆ ಸಿಗಲಿ, ಒಳ್ಳೆ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಇರಲಿ, ನಮ್ಮ ಊರು ಡೆವಲಪ್ ಆಗಲಿ ಅಂತ ತಾನೇ? ಆದರೆ, ನಮ್ಮ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ದುಡ್ಡು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗ್ತಿದೆ ಅಂತ ನೀವು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದೀರಾ?

ನೋಡಿ ಬಾಸ್, ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕರ್ನಾಟಕ, ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಟ್ಟುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರು ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ, ಐಟಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಹಬ್. ಆದರೆ, ಇವತ್ತು ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಎಕಾನಮಿ (Economy) ಒಂದು ಭೀಕರವಾದ ‘ಡೆತ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ (Debt Trap) ಅಥವಾ ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ: ‘ಫ್ರೀಬೀಸ್’ (Freebies) ಅಥವಾ ನಾವು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆಯುವ ‘ಗ್ಯಾರಂಟಿ’ ಯೋಜನೆಗಳು.

ಒಬ್ಬ ಫಿಸ್ಕಲಿ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ (Fiscally Conservative) ಕನ್ನಡಿಗನಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ನಂಬರ್‌ಗಳು, ಸಿಎಜಿ (CAG) ರಿಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ರೋ-ಎಕನಾಮಿಕ್ ಡೇಟಾವಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಇಡೀ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಇವತ್ತು ನಾನು ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಟಮ್ ಮಾಡ್ತೀನಿ. ಬನ್ನಿ, ಈ “ಉಚಿತ” ಎನ್ನುವ ಭ್ರಮೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಅಸಲಿ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕೋಣ.

ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಇಲ್ಯೂಷನ್: 52,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬಿಲ್

ನಾವು ಕನ್ನಡಿಗರು ಯಾವತ್ತೂ ಪುಕ್ಕಟೆಯಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಿದವರಲ್ಲ. ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾವು ದುಡಿದು ಉಣ್ಣುವ ವರ್ಗ. ಆದರೆ 2023ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್ ಶುರುವಾಯಿತು. ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಬಡವರ ಉದ್ಧಾರ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗ ನಿವಾರಣೆ ಅಂತ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತದೆ.¹ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆ ಕೆಲಸ ಅಂತ ಅನ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತಿದೆ: “There is no such thing as a free lunch”. ಅಂದರೆ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಫ್ರೀ ಅಲ್ಲ. ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು, ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ತೆರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಆ ‘ಯಾರೋ’ ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಮತ್ತು ನಾನು!

ಈ ಐದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಜೆಟ್ ಎಷ್ಟು ಗೊತ್ತಾ? 2024-25ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 52,009 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಟ್ಟಿತ್ತು.² ಇನ್ನು 2025-26ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಒಟ್ಟು 3.71 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಈ ಐದು ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿಯೇ 51,034 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.¹

ನೀವು ಕೇಳಬಹುದು, “ಬಾಸ್, ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಈ ವರ್ಷ ಸ್ವಲ್ಪ ದುಡ್ಡು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆಯಲ್ಲ, 975 ಕೋಟಿ ಉಳಿಸಿದರಲ್ಲ” ಅಂತ. ಹೌದು, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತಲ್ಲ. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್‌ನ ಎಫ್‌ಸಿಐ (FCI) ಅಕ್ಕಿಯ ಬೆಲೆ ಕೆಜಿಗೆ 34 ರೂಪಾಯಿಯಿಂದ 22.5 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಅನ್ನ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದುಡ್ಡು ಉಳಿತಾಯವಾಯಿತು ಅಷ್ಟೇ.² ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ.

ಬನ್ನಿ, ಈ 51,034 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು ಹೇಗೆ ಹಂಚಿಹೋಗುತ್ತಿವೆ ಅಂತ ಡೇಟಾ ಮೂಲಕ ನೋಡೋಣ:

ಒಟ್ಟು 3.71 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 5 ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳಿಗೆ 51 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ಅಂದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್‌ನ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಕೇವಲ ‘ಕನ್ಸಂಪ್ಷನ್’ (Consumption) ಅಂದರೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಖರ್ಚಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಮ್ಯಾಕ್ರೋ-ಎಕನಾಮಿಕ್ ಲೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಇದು ಲಾಂಗ್-ಟರ್ಮ್ ಬಂಡವಾಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ (Capital Formation) ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಶಾರ್ಟ್-ಟರ್ಮ್ ರಿಲೀಫ್ ಮಾತ್ರ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಡಿಬಿಟಿ (DBT) ಸ್ಕೀಮ್‌ಗಳು ಅನ್-ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ (Unsustainable) ಫಿಸ್ಕಲ್ ಬರ್ಡನ್ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಅಂತ.⁶ ನಾವು ಈಗ ಅದೇ ಬರ್ಡನ್ ಅನ್ನು ಹೊರುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ಬಜೆಟ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ: ಖಜಾನೆ ಖಾಲಿ, ಸಾಲದ ಸುಳಿ (The Macroeconomic Reality)

ನಮ್ಮ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೇಟ್-ಕಾರ್ಡ್ ಇರುತ್ತೆ, ಇಷ್ಟು ರೆವೆನ್ಯೂ ಬಂದ್ರೆ, ಇಷ್ಟು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮಾಡಬಹುದು ಅಂತ. ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಅದೇ ಲಾಜಿಕ್ ಅಪ್ಲೈ ಆಗುತ್ತೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶೀಟ್ ನೋಡಿದ್ರೆ ಯಾರಿಗಾದರೂ ತಲೆ ತಿರುಗುತ್ತೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಅಂಡ್ ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ (CAG) ಒಂದು ರಿಪೋರ್ಟ್ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಆ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಓದಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಎಕಾನಮಿ ಎಷ್ಟು ಡೀಪ್ ಆದ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದೆ ಅಂತ ಅರ್ಥ ಆಗುತ್ತೆ.⁷

ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ರೆವೆನ್ಯೂ ಡೆಫಿಸಿಟ್ (Revenue Deficit) ಕಥೆ ಕೇಳಿ. 2023-24ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಆದಾಯದ ಗ್ರೋತ್ (Revenue Growth) ಕೇವಲ 1.86% ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಖರ್ಚಿನ ಗ್ರೋತ್ (Expenditure Growth) ಬರೋಬ್ಬರಿ 12.54% ಗೆ ಜಿಗಿದಿದೆ! ⁷ ನೀವು ತಿಂಗಳಿಗೆ 1 ಲಕ್ಷ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿ, 1.12 ಲಕ್ಷ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತೆ? ಅದೇ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಿರೋದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯವು ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 29,271 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಭಾರಿ ರೆವೆನ್ಯೂ ಡೆಫಿಸಿಟ್ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.⁷ ಅಂದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ದಿನನಿತ್ಯದ ಖರ್ಚು 29 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಫಿಸ್ಕಲ್ ಡೆಫಿಸಿಟ್: 3% ರೇಡ್ ಲೈನ್ ಕ್ರಾಸ್!

ಇನ್ನು ಫಿಸ್ಕಲ್ ಡೆಫಿಸಿಟ್ (Fiscal Deficit) ಕಡೆ ಬರೋಣ. ಫಿಸ್ಕಲ್ ಡೆಫಿಸಿಟ್ ಅಂದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಿರುವ ಒಟ್ಟು ಸಾಲ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. 2022-23ರಲ್ಲಿ 46,623 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿದ್ದ ಫಿಸ್ಕಲ್ ಡೆಫಿಸಿಟ್, ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 65,522 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಬಲೂನ್‌ನಂತೆ ಉಬ್ಬಿದೆ.⁷ ಇದು 2025-26ರ ಬಜೆಟ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ 90,428 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಆಗಿದೆ (ಅಂದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಜಿಎಸ್‌ಡಿಪಿಯ 2.9%).³

ನಮ್ಮ ಫಿಸ್ಕಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ ಆಕ್ಟ್ (FRBM Act) ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಫಿಸ್ಕಲ್ ಡೆಫಿಸಿಟ್ 3% ಮೀರುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ಈಗಾಗಲೇ ಆ 3% ಸೀಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಟಚ್ ಮಾಡಿ ಡೇಂಜರ್ ಝೋನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.¹⁰ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸರ್ಕಾರ ಎಗ್ಗಿಲ್ಲದೆ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಿಂದ ಸಾಲ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.¹⁰

ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್ ಮೀರಿಸಿದ ಸಾಲ: ಆರ್ಥಿಕ ದಿವಾಳಿತನದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ

ನಾನು ನಿಮಗೆ ಒಂದು ಸಿಂಪಲ್ ಎಕ್ಸಾಂಪಲ್ ಕೊಡ್ತೀನಿ. ನೀವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಹೋಮ್ ಲೋನ್ (Home Loan) ತಗೊಂಡು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಅದು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್. ಆ ಮನೆ ನಾಳೆ ನಿಮಗೆ ಆಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತೆ. ಆದರೆ, ಅದೇ ನೀವು ಪರ್ಸನಲ್ ಲೋನ್ ತಗೊಂಡು ಮಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಬಿರಿಯಾನಿ ತಿಂದರೆ, ಆ ದುಡ್ಡು ವಾಪಸ್ ಬರುತ್ತಾ? ಇಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡ್ತಿರೋದು ಇದನ್ನೇ!

ಸಿಎಜಿ (CAG) ರಿಪೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ: ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ನೆಟ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಬಾರೋಯಿಂಗ್ (Market Borrowing) ಮುಖಾಂತರ 63,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 37,000 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚು.⁷ ಇಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೆಡ್-ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ (Red Flag) ಎಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಾಲದ ಮೊತ್ತವು, ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್ (ಆಸ್ತಿ ಸೃಷ್ಟಿ) ಗಿಂತ 38,160 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.⁷

ಅಂದರೆ, ನಾವು ಸಾಲ ಮಾಡಿ ತಂದ ದುಡ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ, ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್, ಅಥವಾ ಹೈವೇ ಕಟ್ಟುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಆ ಸಾಲದ ಹಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ 5 ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳ ದಿನನಿತ್ಯದ ಖರ್ಚಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.⁷ ಸಿಎಜಿ ವಾರ್ನಿಂಗ್ ಕೊಟ್ಟಿದೆ, ಈ ರೀತಿ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ತಬ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಂತ.⁷

ದಿ ಡೆಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್: ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟೋದಕ್ಕೇ ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯ ಬಲಿ!

ನಾವು ಕನ್ನಡಿಗರು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಸಾಲಗಾರರಾಗಿ ಬದುಕಲು ಇಷ್ಟಪಡಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಹೊರಿಸಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ (Economic Survey) ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವಾರ್ನಿಂಗ್ ಕೇಳಿದರೆ ನೀವು ಶಾಕ್ ಆಗ್ತೀರಾ. 2025-26ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಟ್ಟು ಸಾಲ (Total Liabilities) 7.64 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ! ¹² ಇದು ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಜಿಎಸ್‌ಡಿಪಿಯ (GSDP) 27% ಆಗಲಿದೆ.¹²

ಹೀಗೆ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಸಾಲ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನೂ ಕಟ್ಟಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಇಲ್ಲೇ ಇರೋದು ಅಸಲಿ ಟ್ವಿಸ್ಟ್. 2025-26ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಕೇವಲ ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ (Interest Payment) ಬರೋಬ್ಬರಿ 45,600 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಟ್ಟಿದೆ! ³

ಇದರ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಏನು ಅಂತ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ: ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಒಟ್ಟು ಸ್ವಂತ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯದಲ್ಲಿ (Revenue Receipts), ಶೇಕಡಾ 15.6% ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟಲು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ (2020-21ರಲ್ಲಿ ಇದು 13% ಇತ್ತು).¹² ಅಂದರೆ, ನೀವು ಕಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿ 100 ರೂಪಾಯಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16 ರೂಪಾಯಿ ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟೋಕೆ ಹೋಗ್ತಿದೆ, 29 ರೂಪಾಯಿ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ, 13 ರೂಪಾಯಿ ಪೆನ್ಶನ್‌ಗೆ ಹೋಗ್ತಿದೆ.³ ಇನ್ನು ಉಳಿದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಕಾಸಿನಲ್ಲಿ 52,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಗ್ಯಾರಂಟಿಗೆ ಹೋದರೆ, ನಮ್ಮ ರಸ್ತೆ, ಡ್ರೈನೇಜ್, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ದುಡ್ಡು ತರೋದು? ನೀವೇ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ.

ಇದು ಪಕ್ಕಾ ಡೆಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ (Debt Trap). ಸಾಲ ತೀರಿಸೋಕೆ, ಮತ್ತೆ ಸಾಲ ಮಾಡೋ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.

ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಬಲಿ: ರಸ್ತೆಗಳ ಬದಲು ಬರೀ ಗುಂಡಿಗಳು!

ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದುಡ್ಡಿಲ್ಲ ಅಂದಾಗ, ಯಾವ ಸರ್ಕಾರವೂ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಸಂಬಳ ಕಟ್ ಮಾಡಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರು ಕತ್ತರಿ ಹಾಕುವುದು ನಮ್ಮ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ. ಸಿಎಜಿ (CAG) ರಿಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳಿಗೆ ಫಂಡ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ 2023-24ರಲ್ಲಿ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಮೇಲಿನ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು (Capital Expenditure) ಬರೋಬ್ಬರಿ 5,229 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ! ⁷ ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 68% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.⁷

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಕಥೆ: ಟೆಕ್ಕಿಗಳ ಆಕ್ರೋಶ

ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟೆಕ್ ಹಬ್ ಅಂತ ನಾವು ಬಿಲ್ಡಪ್ ಕೊಡ್ತೀವಿ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವ ಏನು? ಒಂದು ದಿನ ಜೋರಾಗಿ ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಮಾನ್ಯತಾ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್ (Manyata Tech Park), ಔಟರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ (ORR), ಮತ್ತು ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ (Whitefield) ರಸ್ತೆಗಳು ಕೆರೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ರಸ್ತೆಗಳ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ ಗುಂಡಿಗಳು. ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜೆಂನಲ್ಲಿ (Traffic Jam) ಟೆಕ್ಕಿಗಳು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಕೊಲ್ಯಾಪ್ಸ್ ನೋಡಿ ಬೇಸತ್ತ ಟೆಕ್ಕಿಯೊಬ್ಬರು ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಪೋಸ್ಟ್ ವೈರಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು ಇಷ್ಟೇ: “ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು ಐಟಿ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ಲೋಸ್ ಮಾಡಿ, ಸರ್ಕಾರ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕಂಟಿನ್ಯೂಟಿ ಪ್ಲಾನ್ (BCP) ಆಕ್ಟಿವೇಟ್ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ರಿಮೋಟ್ ವರ್ಕ್ (Work from Home) ಕೊಡಲಿ. ಆ ಗ್ಯಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಎಂಪಿ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಡ್ರೈನೇಜ್ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲಿ. ನಮ್ಮ ಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಟೈಮ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಸ್ಟ್ ಆಗ್ತಿದೆ”.¹⁴

ಇದು ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ರಿಯಾಲಿಟಿ! ಕೋವಿಡ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಕ್ ಫ್ರಮ್ ಹೋಮ್ ಮಾಡಿದ್ದೆವು, ಈಗ ರಸ್ತೆ ಸರಿಪಡಿಸೋಕೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡಿ ಅಂತ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿದೆ. ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು, “ನಾವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ 13,000 ಗುಂಡಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದೇವೆ, 1100 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ಲಾನ್ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ, 750 ಕೋಟಿ ರಿಪೇರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ” ಅಂತ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಕೊಡ್ತಾರೆ.¹⁶ ಆದರೆ ಗ್ರೌಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ನೋಡಿದರೆ, ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಡಾಂಬರೀಕರಣ (Cold mix asphalt) ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಮುಂದಿನ ಮಳೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಿತ್ತುಬರುತ್ತದೆ. ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ “ನಾವು ಕೂಡ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇನ್ಸ್ಟಾಲ್ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾ?” ಅಂತ ಸಾರ್ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಗಿ ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡ್ತಿದ್ದಾರೆ.¹⁹

ಟನಲ್ ರೋಡ್ ಮತ್ತು ಪೆರಿಫೆರಲ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ ಕಥೆ

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಮಾಡಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 16.7 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಹೆಬ್ಬಾಳ – ಸಿಲ್ಕ್ ಬೋರ್ಡ್ ಟನಲ್ ರೋಡ್ (Tunnel Road) ಅನ್ನು 15,000 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾನ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.²⁰ ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಂದ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಪೆರಿಫೆರಲ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ (Peripheral Ring Road), ಈಗ “ಬೆಂಗಳೂರು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕಾರಿಡಾರ್” ಆಗಿ ರೀಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದೆ.²⁰

ಆದರೆ ಈ ಮೆಗಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ದುಡ್ಡೆಲ್ಲಿದೆ? ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2025-26 ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ 75,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಪ್ರಪೋಸಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಫಂಡ್ಸ್ ಅಲೋಕೇಟ್ ಆಗಿಲ್ಲ ಅಂತ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ ಮಾಡ್ತಿದೆ.²³ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಸ್ವಂತ ಫಂಡ್ಸ್ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಟನಲ್ ರೋಡ್ ಅನ್ನು ಬಿಲ್ಡ್-ಓನ್-ಆಪರೇಟ್-ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್ (BOOT) ಮಾಡೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟೆಂಡರ್ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.²⁰

ಇನ್ನು ಪೆರಿಫೆರಲ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್‌ಗೆ ಬಂದರೆ, 1900 ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಜಮೀನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.²⁴ ಸರ್ಕಾರ ಅವರ ಕೈಗೆ ಕ್ಯಾಶ್ ಕಾಂಪೆನ್ಸೇಷನ್ ಕೊಡಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಬದಲು ಟಿಡಿಆರ್ (TDR – Transferable Development Rights) ಅಥವಾ 65 ಮೀಟರ್ ರಸ್ತೆಗೆ 35 ಮೀಟರ್ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಜಾಗ ನೀಡುವ ಸ್ಕೀಮ್ ತಂದಿದೆ.²⁴ ಆದರೆ ರೈತರು 2013ರ ಎಲ್ಎ (LARR) ಕಾಯ್ದೆಯಂತೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.²² ಫಂಡ್ಸ್ ಇಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಲಾಕ್ ಆಗಿದೆ.

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡದ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಡಿಲೇ

ಇದು ಕೇವಲ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಅಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಕಥೆ. ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಲ್‌ನಿಂದ ಹೊಸೂರು ಕ್ರಾಸ್‌ವರೆಗಿನ ಫ್ಲೈಓವರ್ (Flyover) ಕಾಮಗಾರಿ ಡೆಡ್‌ಲೈನ್ ಮೀರಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಡಿಲೇ ಆಗಿದೆ ಅಂತ ಡಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.²⁵ 2020ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ 24/7 ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಇವತ್ತಿಗೂ ಕೇವಲ 55% ಮುಗಿದಿದ್ದು, ಅದರ ಡೆಡ್‌ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಜೂನ್ 2027 ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ! ²⁷ ನವನಗರದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಪೈನ್ (Central Spine) ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕೂಡ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.²⁸ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೈಯಾರಿಟಿ ಈಗ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಟೆರರಿಸಂ: “ಫ್ರೀ” ಊಟದ ಅಸಲಿ ಬಿಲ್!

ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಉಚಿತ’ ಎಂದರೆ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಅದಕ್ಕೆ ಪೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರ್ಥ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆ ‘ಯಾರೋ’ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಿಡಲ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್-ವರ್ಕಿಂಗ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಪೇಯರ್. 52,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬಜೆಟ್ ಹೋಲ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು, ಸರ್ಕಾರ ಜನರ ಮೇಲೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನೇ ನಾನು “ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಟೆರರಿಸಂ” ಅಂತ ಕರೆಯೋದು. ನೀವು ಒಂದು ಕಡೆ 2000 ರೂಪಾಯಿ ಫ್ರೀ ಅಂತ ಇಸ್ಕೋತೀರಾ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ 4000 ರೂಪಾಯಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಟ್ತೀರಾ. ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ನೋಡಿ:

ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ

ಜೂನ್ 2024 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಫಂಡ್ ಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣ ಕೊಟ್ಟು, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮೇಲಿನ ಸೇಲ್ಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು 25.92% ರಿಂದ 29.84% ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು.³⁰ ಇದರಿಂದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ₹3 ರಷ್ಟು ದುಬಾರಿಯಾಯಿತು.³⁰ ಇದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2025 ರಿಂದ ಡೀಸೆಲ್ ಮೇಲಿನ ಸೇಲ್ಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ 14.34% ರಿಂದ 21.17% ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿ, ಬೆಲೆಯನ್ನು ಲೀಟರ್‌ಗೆ ₹2 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.³⁰

ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಗಿ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (Logistics) ಕಾಸ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತೆ. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ, ದಿನಸಿ, ಹಣ್ಣು-ಹಂಪಲು ಎಲ್ಲದರ ಬೆಲೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತೆ. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಇನ್ಫ್ಲೇಷನ್ (Inflation) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಶುಲ್ಕ ಡಬಲ್ (Stamp Duty & Registration)

ಇದು ಮಿಡಲ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಜನರಿಗೆ ಹೊಡೆದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು. ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಮತ್ತು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ತನ್ನ ರೆವೆನ್ಯೂ ಟಾರ್ಗೆಟ್ (2024-25ರಲ್ಲಿ 26,000 ಕೋಟಿ) ತಲುಪಲು 35% ರಷ್ಟು ಶಾರ್ಟ್-ಫಾಲ್ (Shortfall) ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ.³⁴ ಈ ಗ್ಯಾಪ್ ಫಿಲ್ ಮಾಡಲು, ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಿಂದ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಶುಲ್ಕವನ್ನು 1% ರಿಂದ 2% ಕ್ಕೆ ಡಬಲ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ! ³⁵

• ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆಯ ಫ್ಲಾಟ್ ಅಥವಾ ಸೈಟ್ ಖರೀದಿಸುವ ಫಸ್ಟ್-ಟೈಮ್ ಹೋಮ್-ಬೈಯರ್, ಈಗ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಫೀ ಕಟ್ಟಬೇಕು.³⁶
• ಒಟ್ಟು ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್ ಕಾಸ್ಟ್ (Stamp Duty + Registration + Cess) ಈಗ 6.6% ರಿಂದ 7.6% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.³⁵ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಹೋಮ್ ಲೋನ್ (Home Loan) ನಲ್ಲಿ ಕವರ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಖರೀದಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್‌ನಿಂದ ಕ್ಯಾಶ್ ಕಟ್ಟಬೇಕು.³⁶ ಕನಸಿನ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಂದುಕೊಂಡವನ ಕನಸಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವೇ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕೊಳ್ಳಿ ಇಡುತ್ತಿದೆ.

ಲಿಕ್ಕರ್ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಸೇಲ್ಸ್

ಎಕ್ಸೈಸ್ (Excise) ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾಶ್ ಕೌ (Cash Cow). ಫ್ರೀಬೀಸ್‌ಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಅಡಿಷನಲ್ ಎಕ್ಸೈಸ್ ಡ್ಯೂಟಿ (AED) ಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ 6 ಬಾರಿ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ.³⁹ 2025-26 ಕ್ಕೆ 40,000 ಕೋಟಿ ಇದ್ದ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ 3,000 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.⁴⁰ ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೆವೆಲ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆದ ಮೇಲೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಆದಾಯ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ (Laffer Curve effect).

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈಗ ಅದೇ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ಸ್ ಬಜೆಟ್ ಬುಡಮೇಲಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಮೇಡ್ ಲಿಕ್ಕರ್ (IML) ಸೇಲ್ಸ್ 4.02% ರಷ್ಟು ಕುಸಿದಿದ್ದರೆ, ಬಿಯರ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಬರೋಬ್ಬರಿ 54.92% ರಷ್ಟು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ! ⁴⁰ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ರೀಚ್ ಆಗದ ಕಾರಣ, ಎಕ್ಸೈಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ 2000 ಕೋಟಿ ಶಾರ್ಟ್-ಫಾಲ್ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.³⁴ ಮತ್ತೆ 12% ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿದೆ.³⁹ ಕುಡಿಯುವವನ ಮೇಲೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಾಕಿ ಫ್ರೀಬೀಸ್ ಓಡಿಸುವ ಲಾಜಿಕ್ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿ?

ಹಾಲಿನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಗತ್ಯವಾದ ನಂದಿನಿ ಹಾಲಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ₹3, ಜೂನ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ₹2 (ಹೆಚ್ಚುವರಿ 50ml ಜೊತೆ), ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ₹5 (ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಗಾತ್ರವನ್ನು 1050ml ನಿಂದ 1000ml ಗೆ ಇಳಿಸಿ) ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ.³¹ ಟೋಟಲ್ ಆಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಲೀಟರ್ ಹಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಕನ್ನ.

ದಿ ಸೈಲೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್: ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್ಕಾಂಗಳ ಸಂಕಷ್ಟ

ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೇವಲ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಪೇಯರ್ಸ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೂಡ ದಿವಾಳಿಯಾಗುವ ಹಂತ ತಲುಪಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಕೇಸ್-ಸ್ಟಡಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.

ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆ: ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ (KSRTC) ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತಿದೆ

ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಯು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಡೇಟಾ ಪ್ರಕಾರ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಎಂಪ್ಲಾಯ್ಮೆಂಟ್ 23% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪಾಸಿಟಿವ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಿವೆ.⁴¹ ಆದರೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗಳ (KSRTC/BMTC) ಗ್ರೌಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಗೂ ಮುನ್ನ ಪ್ರತಿದಿನ 84.5 ಲಕ್ಷ ಜನ ಬಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಈಗ ಆ ಸಂಖ್ಯೆ 1.06 ಕೋಟಿಗೆ ಜಿಗಿದಿದೆ (ಬರೋಬ್ಬರಿ 30% ಹೆಚ್ಚಳ).⁴² ಇದರಲ್ಲಿ 55% ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು 45% ಪುರುಷರು. ಆದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಬಸ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ 22,017.⁴² ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ 3,000 ಬಸ್‌ಗಳ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಸ್‌ಗಳು ವಿಪರೀತ ರಶ್ ಆಗುತ್ತಿವೆ. ಮಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಬಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಾಗಲಿ, ಜನ ಹತ್ತಲು ಜಾಗವಿಲ್ಲದೆ ಪರದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. “ಪುರುಷರಿಗೆ ಸೀಟ್ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಬಸ್ ತುಂಬಿಹೋಗಿವೆ” ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಶಾಸಕರೇ ಓಪನ್ ಆಗಿ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.⁴³

ರಶ್ ತಡೆಯಲಾರದೆ ವಯಸ್ಸಾದವರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ಮಂತ್ಲಿ ಪಾಸ್ (Monthly Pass) ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್, ಆಫೀಸ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಬೇರೆ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮೊರೆಹೋಗುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.⁴² ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಆಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ (KSRTC) ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಕೇವಲ 3 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 295 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಭಾರಿ ನಷ್ಟ (Loss) ಅನುಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅದರ ಚೇರ್ಮನ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.⁴⁵ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ, ಹೊಸ ಬಸ್ ಖರೀದಿಸಲು ದುಡ್ಡಿಲ್ಲ. ಇದು ಲಾಂಗ್-ಟರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಕೊಲ್ಯಾಪ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಭೀಕರ ರಿಸ್ಕ್ ಹೊಂದಿದೆ.

ಕರೆಂಟ್ ಬಿಲ್ ಶಾಕ್: ಎಸ್ಕಾಂಗಳ ದಿವಾಳಿತನ (ESCOMs Bankruptcy)

‘ಗೃಹ ಜ್ಯೋತಿ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ 200 ಯೂನಿಟ್ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.⁴ ಇದು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಫ್ರೀ ಆಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಎಸ್ಕಾಂಗಳ (ESCOMs – BESCOM, MESCOM, etc.) ಕಥೆ ಶೋಚನೀಯವಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯದ ಐದು ಪವರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ ಕಂಪನಿಗಳು 2024-25ರಲ್ಲಿ 8,863 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಾಲ ಬರೋಬ್ಬರಿ 49,500 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ! ⁴⁶ ಬೆಸ್ಕಾಂ (BESCOM) ಒಂದೇ 2025ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 2,802 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಡೆಫಿಸಿಟ್ ತೋರಿಸಿದೆ.⁴⁷

ಈ ನಷ್ಟವನ್ನು ಯಾರು ಭರಿಸಬೇಕು? ಸರ್ಕಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಹಣವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದಿದ್ದಾಗ, ಎಸ್ಕಾಂಗಳು ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಯೂಸರ್ಸ್ (Industrial and Commercial Consumers) ಕಡೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಕ್ರಾಸ್-ಸಬ್ಸಿಡೈಸೇಷನ್ (Cross-subsidisation) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಕಾಂ ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್‌ಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ 67 ಪೈಸೆ, 74 ಪೈಸೆ, ಮತ್ತು 91 ಪೈಸೆ ಟಾರಿಫ್ ಹೈಕ್ (Tariff Hike) ಮಾಡಲು KERC ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.⁴⁸ ಜೊತೆಗೆ ಐಪಿ ಸೆಟ್ (ಇರಿಗೇಷನ್ ಪಂಪ್ ಸೆಟ್) ಸಬ್ಸಿಡಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಯೂನಿಟ್‌ಗೆ 10 ಪೈಸೆಯಿಂದ 1 ರೂಪಾಯಿವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ ಹಾಕಲು ಎಸ್ಕಾಂಗಳು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿವೆ.⁴⁹

ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಏನಾಗುತ್ತೆ ಗೊತ್ತಾ? ಎಫ್‌ಕೆಸಿಸಿಐ (FKCCI – Federation of Karnataka Chambers of Commerce and Industry) ಈ ಟಾರಿಫ್ ಹೈಕ್ ಅನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದೆ. ಕರೆಂಟ್ ರೇಟ್ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಗಳು ಮುಚ್ಚುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಬಂದ್ ಕೂಡ ಮಾಡಿತ್ತು.⁴⁷ ಗುಜರಾತ್, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಬಿಲ್ ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್‌ಗೆ ₹10 ರಿಂದ ₹12 ತಲುಪಿದೆ.⁵² ಟಾರಿಫ್ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಹೈ-ಟೆನ್ಷನ್ (HT) ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಗ್ರಾಹಕರು ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪವರ್ ಪರ್ಚೇಸ್ ಅಥವಾ ಓಪನ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಕಡೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ (Grid Defection). ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು KERC 2024-25ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಟಾರಿಫ್ ಅನ್ನು 6.8% ಇಳಿಸಿತ್ತು ⁵³, ಆದರೆ ಈಗ ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಳದ ತೂಗುಗತ್ತಿ ನೇತಾಡುತ್ತಿದೆ.⁴⁹ ನೀವು ಪೀಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದೀರಾ ಅಂದುಕೊಳ್ಳಿ, ನಿಮ್ಮ ಕರೆಂಟ್ ಬಿಲ್ ಡಬಲ್ ಆದರೆ ನೀವು ಹೇಗೆ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮಾಡ್ತೀರಾ? ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಗಳಿಗೆ ಕರೆಂಟ್ ರೇಟ್ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಅವರು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇನ್ಫ್ಲೇಷನ್ (Inflation) ಮೂಲಕ ಅದರ ಬಿಸಿ ತಟ್ಟುವುದು ನಮ್ಮಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೇ.

ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೇ-ಆಫ್ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಲಂಪ್: ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ರಿಸ್ಕ್!

ಕರ್ನಾಟಕದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜಿಎಸ್‌ಡಿಪಿ (GSDP) ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್, ಐಟಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ (Startup) ಇಕೋಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಿಂದ. ಆದರೆ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಕಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹೈಕ್‌ಗಳು ಈ ಇಕೋಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಒಂದೆಡೆ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೆವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನಂತಹ (Microsoft) ದೈತ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೇ-ಆಫ್ (Layoffs) ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 305 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ, ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ 6000 ಜನರನ್ನು ತೆಗೆದಿತ್ತು.⁵⁴ ಐಟಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಬ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ (Job Security) ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇ-ಆಫ್ ಟ್ರೆಂಡ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸೆಂಟಿಮೆಂಟ್ ಕುಸಿದಿದೆ.

ಮನೆ ಖರೀದಿಸಲು ಪ್ಲಾನ್ ಮಾಡಿದ್ದ ಟೆಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹೋಲ್ಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸುರೇಶ್ ಗೌಡ ಎನ್ನುವವರು ಜಾಬ್ ಹೋದ ಕಾರಣ ಮನೆ ಖರೀದಿಸುವ ಪ್ಲಾನ್ ಡ್ರಾಪ್ ಮಾಡಿ ಬೇರೆ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.⁵⁴ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಲಾರ್ಡ್ಸ್ (Landlords) ಕೂಡ ಐಟಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ 11 ತಿಂಗಳ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ರಿನ್ಯೂ ಮಾಡಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಟೆನಾಂಟ್ ಜಾಬ್ ಹೋದರೆ ರೆಂಟ್ ಯಾರು ಕೊಡ್ತಾರೆ ಅನ್ನೋ ಭಯ.⁵⁴

ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಂತಹ (Whitefield) ಏರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ/ರೆಂಟ್ ರೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಮೊದಲು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಅಡಿಗೆ ₹5,200-6,800 ಇದ್ದ ರೇಟ್, ಈಗ ₹4,400-5,950 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ರಿಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.⁵⁵

ನೀವೇ ಲಾಜಿಕಲ್ ಆಗಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ: ರಸ್ತೆಗಳಿಲ್ಲ, ಕುಡಿಯೋಕೆ ನೀರಿಲ್ಲ, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಇಲ್ಲ, ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಫೀ ಡಬಲ್ ಆಗಿದೆ (2%), ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಾಬ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಡಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಟೆಕ್ಕಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಇದು ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬ್ರಾಂಡ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ (Brand Value) ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಗ್ರೋತ್‌ಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು. ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೈದರಾಬಾದ್, ಚೆನ್ನೈ ಅಥವಾ ಪುಣೆಯಂತಹ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮೂವ್ ಆಗುವ ರಿಸ್ಕ್ ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ರೆವೆನ್ಯೂ ಎಂಜಿನ್ (Revenue Engine) ಆಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನೇ ನಾವು ಕಡೆಗಣಿಸಿದರೆ, ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಎಕಾನಮಿ ಕೊಲ್ಯಾಪ್ಸ್ ಆಗುವುದು ಗ್ಯಾರಂಟಿ.

ದಿ ಫೈನಲ್ ವರ್ಡಿಕ್ಟ್: ಎಚ್ಚರ ಕನ್ನಡಿಗ, ಎಚ್ಚರ! (The Macroeconomic Conclusion)

ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಫಿಸ್ಕಲಿ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ (Fiscally conservative) ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಈ ಇಡೀ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದಾಗ, ಒಂದು ಕಟು ಸತ್ಯ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುತ್ತದೆ. ವೆಲ್ಫೇರ್ ಸ್ಟೇಟ್ (Welfare State) ಎಂಬ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಹೌದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ.⁵⁶ ಬಡವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಆದರೆ ಆ ಸಹಾಯವು ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ (Fiscal Discipline) ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಬೇಕು.⁶

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವುದು ಏನು? ಯಾರಿಗೋಸ್ಕರ ಸ್ಕೀಮ್ ಬೇಕೋ ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವುದರ ಬದಲು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಫ್ರೀ (Universal Freebies) ಅಂತ ಕೊಟ್ಟು ಅನ್-ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಫಿಸ್ಕಲ್ ಬರ್ಡನ್ (Unsustainable fiscal burden) ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.⁶ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್ (ರಸ್ತೆ, ಸೇತುವೆ, ಐಟಿ ಪಾರ್ಕ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್) ಅನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು, ಆ ಹಣವನ್ನು ಡಿಬಿಟಿ (DBT – Direct Benefit Transfer) ಸ್ಕೀಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ನಾನು ಈ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಹೇಳಬಯಸುವ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ಕ್ಲೂಷನ್‌ಗಳು ಇವು:

1. ದಿ ಇಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ತ್ (The Illusion of Wealth): ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ 2000 ರೂಪಾಯಿ ಕ್ಯಾಶ್ ಇದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ರಿಲೀಫ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಅನ್ನೋದು ಭ್ರಮೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದೇ ಜನರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಖರ್ಚು ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಬಸ್ ಚಾರ್ಜ್, ಹಾಲು, ಮದ್ಯ, ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಮತ್ತು ಕರೆಂಟ್ ಬಿಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ 3000-4000 ರೂಪಾಯಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟು, ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಟೆರರಿಸಂ ಇದು.
2. ಗ್ರೋತ್ ಸ್ಟ್ಯಾಗ್ನೇಷನ್ ಮತ್ತು ಡೆಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್: ಸಾಲ ಮಾಡಿ ತುಪ್ಪ ತಿನ್ನುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. 63,000 ಕೋಟಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸಾಲ ತಂದು, ಅದರಲ್ಲಿ 38,000 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ದಿವಾಳಿತನದ (Economic Bankruptcy) ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲು.⁷ 27% GSDP ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ 45,600 ಕೋಟಿ ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಯು, ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಜನರೇಷನ್‌ಗೆ ನಾವು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಶಾಪ.¹² ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಾವೇ ಅಡಮಾನ ಇಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
3. ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೊಲ್ಯಾಪ್ಸ್: ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು, “ದಯವಿಟ್ಟು ನಮಗೆ ರಿಮೋಟ್ ವರ್ಕ್ ಕೊಡಿ, ನಿಮ್ಮ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ” ಅಂತ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಹಾಳಾಗಿರುವುದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಅವಮಾನ.¹⁴ 5,229 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್ ಕಟ್ ಮಾಡಿರುವ ಪರಿಣಾಮ, ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.⁷

ಕೊನೆಯ ಮಾತು ಬಾಸ್: ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ತಂದ ‘ಫ್ರೀಬೀಸ್’ ಯೋಜನೆಗಳು ಇವತ್ತು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಕಾನಮಿಯನ್ನು ಕತ್ತು ಹಿಸುಕುತ್ತಿವೆ. ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ನಿಂತುಹೋಗಿದೆ. ನೀವು ಕಟ್ಟುವ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕೇವಲ ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಫ್ರೀಬೀಸ್ ಹಂಚಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇಲ್ಲದ, ಕೇವಲ ಸಾಲದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ, ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಕೊಲ್ಯಾಪ್ಸ್ ಆದ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಓಡಿಹೋಗುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಿಎಜಿ (CAG) ರಿಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ರೋ-ಎಕನಾಮಿಕ್ ಡೇಟಾಗಳು ಘಂಟಾಘೋಷವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿವೆ.⁷

ಫ್ರೀಬೀಸ್ ಫೀವರ್ ಕೇವಲ ಜ್ವರವಲ್ಲ, ಇದು ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ತಿನ್ನುತ್ತಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್. ಕನ್ನಡಿಗರು, ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಪೇಯರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಯುವಜನತೆ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಮಯವಿದು. ಜೈ ಕರ್ನಾಟಕ!

Works cited

1. Karnataka’s 5 guarantees boost health, empower families, grow economies: Ramesh, accessed on March 4, 2026, https://www.nationalheraldindia.com/politics/karnatakas-5-guarantees-boost-health-empower-families-grow-economies-jairam-ramesh
2. Why welfare guarantees will pinch Siddaramaiah govt a tad less in 2025-26 – India Today, accessed on March 4, 2026, https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/why-welfare-guarantees-will-pinch-siddaramaiah-govt-a-tad-less-in-2025-26-2689870-2025-03-10
3. Karnataka Budget Analysis 2025-26 – PRS India, accessed on March 4, 2026, https://prsindia.org/files/budget/budget_state/karnataka/2025/Karnataka_State_Budget_Analysis_2025-26.pdf
4. Karnataka Budget 2025: Key takeaways – Deccan Herald, accessed on March 4, 2026, https://www.deccanherald.com/india/karnataka/karnataka-budget-2025-key-takeaways-3436976
5. Karnataka Budget Analysis 2024-25 – PRS India, accessed on March 4, 2026, https://prsindia.org/budgets/states/karnataka-budget-analysis-2024-25
6. The growing burden of state subsidies – Ideas for India, accessed on March 4, 2026, https://www.ideasforindia.in/topics/macroeconomics/the-growing-burden-of-state-subsidies
7. CAG flags strain due to Congress’ Karnataka guarantees: Rs 5,229 …, accessed on March 4, 2026, https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/cag-strain-congress-karnataka-guarantees-rs-5229-crore-cut-infrastructure-spend-10200782/
8. CAG Warns Karnataka: Guarantee Schemes Strain State Finances | News9 – YouTube, accessed on March 4, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=iLxo627J3MM
9. Karnataka Budget Analysis 2025-26 – PRS Legislative Research, accessed on March 4, 2026, https://prsindia.org/budgets/states/karnataka-budget-analysis-2025-26
10. Under guarantee schemes strain, Karnataka’s fiscal deficit hits 3% ceiling | Bengaluru News, accessed on March 4, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/under-guarantee-schemes-strain-karnatakas-fiscal-deficit-hits-3-ceiling/articleshow/126399223.cms
11. Karnataka’s Five Guarantee Schemes Accounted For 15 Per Cent Of Revenue Spend, May Strain State Finances: CAG Report – Swarajya, accessed on March 4, 2026, https://swarajyamag.com/news-brief/karnatakas-five-guarantee-schemes-accounted-for-15-per-cent-of-revenue-spend-may-strain-state-finances-cag-report
12. Karnataka’s rising public debt cause for concern: Economic Survey – The Hindu, accessed on March 4, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnatakas-rising-public-debt-cause-for-concern-economic-survey/article69306803.ece
13. OFFICE OF THE ACCOUNTANT GENERAL (A&E), KARNATAKA, BENGALURU – CAG, accessed on March 4, 2026, https://cag.gov.in/uploads/state_accounts_report/account-report-MKI-May-2025-0684c05cd77b4a9-32362495.pdf
14. ‘Shut down IT parks to fix the city’: Bengaluru techie’s viral plea to government sparks heated debate online – The Indian Express, accessed on March 4, 2026, https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/shut-down-it-parks-to-fix-the-city-bengaluru-techie-viral-plea-to-government-10308039/
15. Bengaluru Techie’s Viral Plea: Shut Down IT Parks, Go Remote To Fix City’s Infrastructure, accessed on March 4, 2026, https://www.ndtv.com/offbeat/bengaluru-techies-viral-plea-shut-down-it-parks-go-remote-to-fix-citys-infrastructure-9450220
16. 13,000 potholes filled in Bengaluru so far, says DK Shivakumar; plans Rs 1,100 cr road upgrade – The Economic Times, accessed on March 4, 2026, https://m.economictimes.com/news/bengaluru-news/13000-potholes-filled-in-bengaluru-so-far-says-dk-shivakumar-plans-rs-1100-cr-road-upgrade/articleshow/124247082.cms
17. Bengaluru Pothole Repair: Shivakumar Sanctions Rs 750 Crore, Slams Centre, accessed on March 4, 2026, https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/dycm-shivakumar-announces-rs-750-crore-for-pothole-repair-says-centre-gave-zero-3743072
18. ‘Pothole-free’: Bengaluru gets Rs 1100 crore to fix its roads – The Times of India, accessed on March 4, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/pothole-free-bengaluru-gets-rs-1100-crore-to-fix-its-roads/articleshow/123880188.cms
19. Bengaluru pothole ‘patchwork’ sparks citizen backlash: ‘Let’s pay taxes in installments, accessed on March 4, 2026, https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/bengaluru-pothole-patchwork-sparks-citizen-backlash-let-s-pay-taxes-in-installments-101758780224331.html
20. Though none took off the ground, Bengaluru’s infrastructure projects saw fast developments, accessed on March 4, 2026, https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/though-none-took-off-the-ground-bengalurus-infrastructure-projects-saw-fast-developments/article70426124.ece
21. Budget 2025: DK Shivakumar requests funds for Bengaluru’s mega infrastructure projects, accessed on March 4, 2026, https://m.economictimes.com/industry/indl-goods/svs/construction/budget-2025-dk-shivakumar-requests-funds-for-bengalurus-mega-infrastructure-projects/articleshow/117573124.cms
22. Peripheral Ring Road: Bengaluru farmers allege unfair payouts threaten their future, accessed on March 4, 2026, https://citizenmatters.in/peripheral-ring-road-bengaluru-farmers-land-compensation/
23. Bengaluru’s infrastructure proposals find no mention in Union Budget 2025, accessed on March 4, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/bengalurus-infrastructure-proposals-find-no-mention-in-union-budget-2025/articleshow/117839569.cms
24. Karnataka Cabinet clears development rights for land losers under Bengaluru Business Corridor project | Bangalore News – The Indian Express, accessed on March 4, 2026, https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnataka-cabinet-clears-development-rights-for-land-losers-under-bengaluru-business-corridor-project-10310716/
25. Karnataka: Hubballi flyover deadline extended by six months – Deccan Herald, accessed on March 4, 2026, https://www.deccanherald.com/india/karnataka/karnataka-hubballi-flyover-deadline-extended-by-six-months-3904375
26. Hubballi Flyover Works Put on Fast Track with Strict Deadline – SSMB, accessed on March 4, 2026, https://ssmb.in/2026/02/21/hubballi-flyover-works-put-on-fast-track-with-strict-deadline/
27. Hubballi-Dharwad 24/7 water supply project gets two-year extension, new deadline set for June 2027, accessed on March 4, 2026, https://www.projectstoday.com/News/Hubballi-Dharwad-247-water-supply-project-gets-two-year-extension-new-deadline-set-for-June-2027
28. Central spine project work commenced and expected to be complete in 11 months | Hubballi News – The Times of India, accessed on March 4, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/central-spine-project-work-commenced-and-expected-to-be-complete-in-11-months/articleshow/127915712.cms
29. Karnataka’s Central Spine project expected to be complete in 11 months – ET Infra, accessed on March 4, 2026, https://infra.economictimes.indiatimes.com/news/urban-infrastructure/karnatakas-central-spine-project-expected-to-be-complete-in-11-months/127927027
30. ‘Need money for guarantees…’: Karnataka government defends petrol, diesel price hike – BusinessToday, accessed on March 4, 2026, https://www.businesstoday.in/india/story/need-money-for-guarantees-karnataka-government-defends-petrol-diesel-price-hike-433473-2024-06-16
31. Short list of price hikes since guarantee mania in Karnataka : r/india – Reddit, accessed on March 4, 2026, https://www.reddit.com/r/india/comments/1joys95/short_list_of_price_hikes_since_guarantee_mania/
32. Fuel price hiked to mobilise funds for guarantee schemes: Karnataka CM – The Hindu, accessed on March 4, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/siddaramaiah-justifies-fuel-price-hike-saying-he-needs-to-mobilise-funds-for-guarantee-schemes/article68313101.ece
33. Karnataka govt increases sales tax on diesel, prices rise by Rs 2 per litre, accessed on March 4, 2026, https://m.economictimes.com/bangalore-news/bangalore-news-karnataka-govt-increases-sales-tax-on-diesel-prices-rise-by-rs-2-per-litre/articleshow/119873557.cms
34. Karnataka Budget: State to miss revenue target by around ₹6000 crore for 2024-25, accessed on March 4, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-budget-state-to-miss-revenue-target-by-around-6000-crore-for-2024-25/article69304004.ece
35. Property registration fee doubled in Karnataka from 1% to 2% – The Hindu, accessed on March 4, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/property-registration-fee-doubled-in-karnataka-from-1-to-2/article69990594.ece
36. Karnataka Doubles Property Registration Fee: What It Means for Homebuyers and the Real Estate Market – Address Advisors, accessed on March 4, 2026, https://addressadvisors.com/blog/karnataka-doubles-property-registration-fee-what-it-means-for-homebuyers-and-the-real-estate-market
37. Property Registration Fee Doubled in Karnataka from 1% to 2% – Propsoch, accessed on March 4, 2026, https://www.propsoch.com/blogs/property-registration-fee-doubled-in-karnataka-from-1-to-2/
38. Karnataka doubles property registration fee with effect from tomorrow – The Indian Express, accessed on March 4, 2026, https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnataka-doubles-property-registration-fee-with-effect-from-tomorrow-10220647/
39. Guarantee schemes fuel liquor price surge – Bangalore Mirror, accessed on March 4, 2026, https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/guarantee-schemes-fuel-liquor-price-surge/articleshow/128954898.cms
40. State eyes 12 % hike in excise revenue target, accessed on March 4, 2026, https://www.thehansindia.com/karnataka/state-eyes-12-hike-in-excise-revenue-target-1053180
41. 23% rise in women’s employment in Bengaluru after Shakti scheme: Study – The Hindu, accessed on March 4, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/23-rise-in-womens-employment-in-bengaluru-after-shakti-scheme-study/article69855632.ece
42. Karnataka: Commuters demand more buses as Shakti scheme strains KSRTC – Siasat.com, accessed on March 4, 2026, https://www.siasat.com/karnataka-women-demand-more-buses-as-shakti-scheme-strains-ksrtc-2896663/
43. Buses crowded by women due to Shakti scheme: Karnataka Congress MLA, accessed on March 4, 2026, https://www.deccanherald.com/india/karnataka/buses-crowded-by-women-due-to-shakti-scheme-karnataka-congress-mla-3890641
44. Karnataka’s Shakti scheme completes one year; women avail of 229 crore free bus rides, accessed on March 4, 2026, https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnatakas-shakti-scheme-completes-one-year-women-avail-of-229-crore-free-bus-rides-9385785/
45. Karnataka proposes bus fare hike after free rides costs state Rs 295 crore loss – Reddit, accessed on March 4, 2026, https://www.reddit.com/r/bangalore/comments/1e3lpkb/karnataka_proposes_bus_fare_hike_after_free_rides/
46. ₹8,863 crore loss, ₹49,500 crore debt: Is Gruha Jyothi scheme pushing Karnataka’s power companies into crisis? – NewsFirst Prime, accessed on March 4, 2026, https://newsfirstprime.com/karnataka/8863-crore-loss-49500-crore-debt-is-gruha-jyothi-scheme-pushing-karnatakas-power-companies-into-crisis-11161272
47. FKCCI opposes power tariff hike as ESCOMs in Karnataka seek truing-up of revenue gap, accessed on March 4, 2026, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/fkcci-opposes-power-tariff-hike-as-escoms-in-karnataka-seek-truing-up-of-revenue-gap/article70515968.ece
48. Bescom Proposes Significant 67-91 Paise per Unit Tariff Hike for Next Three Years | Bengaluru News – Times of India, accessed on March 4, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/bescom-proposes-significant-67-91-paise-per-unit-tariff-hike-for-next-three-years/articleshow/115983985.cms
49. Electricity supply companies seek revision in tariff; Karnataka Electricity Regulatory Commission reserves orders | Bengaluru News – The Times of India, accessed on March 4, 2026, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/electricity-supply-companies-seek-revision-in-tariff-karnataka-electricity-regulatory-commission-reserves-orders/articleshow/128793620.cms
50. Bescom Seeks Power Tariff Revision: Hike for Industries Proposed – Deccan Herald, accessed on March 4, 2026, https://www.deccanherald.com/india/karnataka/escoms-want-changes-in-2025-tariff-order-across-karnataka-3895358
51. Power tariff Archives – Star of Mysore, accessed on March 4, 2026, https://starofmysore.com/tag/power-tariff/
52. Electricity Rate Increases: Challenges for Solar Adoption in High-Demand Areas, accessed on March 4, 2026, https://arka360.com/ros/why-electricity-prices-are-increasing
53. Karnataka Lowers Retail Electricity Tariff for C&I Consumers – Mercom India, accessed on March 4, 2026, https://www.mercomindia.com/karnataka-lowers-retail-electricity-tariff
54. Will Bengaluru real estate market be impacted as tech layoffs impact tenants and buyers? Experts weigh in – Hindustan Times, accessed on March 4, 2026, https://www.hindustantimes.com/real-estate/will-tech-job-losses-dent-bengaluru-s-real-estate-momentum-experts-weigh-in-101749207036790.html
55. How Tech Job Cuts Are Changing Bengaluru Property Market 2025 | Complete Guide – Ghar, accessed on March 4, 2026, https://www.ghar.tv/blog/how-tech-job-cuts-are-changing-bengaluru-property-market-2025-complete-guide/artid3151
56. CASI Deep Dive: Louise Tillin on “Freebie Politics” and the History of India’s Distinctive Welfare State, accessed on March 4, 2026, https://casi.sas.upenn.edu/iit/casi-deep-dive-rohan-venkat-louise-tillin
57. Election Freebies In India: Impact, Fiscal Concerns And Responsible Governance, accessed on March 4, 2026, https://pwonlyias.com/upsc-notes/election-freebies-in-india-2/
58. International Journal of Social Science and Economic Research – IJSSER, accessed on March 4, 2026, https://ijsser.org/2024files/ijsser_09__241.pdf