ರಿಯಾಲಿಟಿ ಚೆಕ್: ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಐಫೋನ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗುತ್ತಾ ಅಥವಾ ಬರೀ ನಾರ್ತ್ ಇಂಡಿಯಾ ವಲಸಿಗರಿಗಾ? ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಕರಾಳ ಸತ್ಯ!

ನಮಸ್ಕಾರ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಟೆಕ್ ಬ್ಲಾಗರ್, “The Voice of Kannadiga” ದಿಂದ. ಬನ್ನಿ, ಇವತ್ತು ಔಟರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್‌ನ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಐಟಿ ಪಾರ್ಕ್ ಹೊರಗಡೆ ನಿಂತು, ಒಂದ್ ಕಪ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಟೀ ಕುಡಿತಾ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ರಿಯಾಲಿಟಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾತಾಡೋಣ. ನೀವೆಲ್ಲ ನೋಡ್ತಾ ಇರಬಹುದು, ನಮ್ಮ ನ್ಯೂಸ್ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಪೇಪರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಒಂದೇ ದೊಡ್ಡ ಸದ್ದು. ಅದೇನು ಅಂದ್ರೆ, “ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದೇವನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ (Foxconn) ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ, ಆಪಲ್ ಐಫೋನ್‌ಗಳು (Apple iPhones) ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ತಯಾರಾಗ್ತಾ ಇವೆ, ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗ್ತಾ ಇವೆ!” ಅಂತ. ನಮ್ಮ ನಾಯಕರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಕೂಡ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳಿ ಬಿಲ್ಡಪ್ ಕೊಡ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ.

ಒಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನಾಗಿ, ಟೆಕ್ ಬ್ಲಾಗರ್ ಆಗಿ, ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಬರ್ತಾ ಇರೋದು ನೋಡಿ ನನಗೂ ಖುಷಿ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಹೊಳೆಯುವ ಐಫೋನ್ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಗ್ರೌಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಏನು ಅಂತ ನಾವು ಯಾವತ್ತಾದರೂ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದೀವಾ? ಈ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ (Manufacturing) ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಕನ್ನಡದ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಸಿಗ್ತಾ ಇದೆಯಾ? ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಿಂದ ಅಗ್ಗದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು (Cheap Labor) ಕರೆತಂದು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ಲಾನ್ ನಡೀತಾ ಇದೆಯಾ?

ಇವತ್ತು ನಾನು ಯಾವುದೇ ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ, ಯಾರ ಪರವಾಗಿಯೂ ನಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನ್ನಡಿಗನ ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಇದರ ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಟಮ್ ಮಾಡ್ತೀನಿ. ಬನ್ನಿ, ಈ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬೂಟಾಟಿಕೆಗಳನ್ನ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸ್ ಮಾಡೋಣ.

೧. ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್: ೫೦,೦೦೦ ಜಾಬ್ಸ್‌ನ ಅಸಲಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್

ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಕಥೆ ಏನು ಅಂತ ನೋಡೋಣ. ತೈವಾನ್ ಮೂಲದ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ (Contract Manufacturer). ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕರೋನಾ ಟೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆದ ಗಲಾಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಪ್ಲೈ ಚೈನ್ (Supply Chain) ರಿಸ್ಕ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡೋಕೆ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿ ‘ಚೀನಾ+೧’ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ ಶುರು ಮಾಡಿದೆ. ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿ ದೊಡ್ಡಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಚಪ್ಪರದಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ಹತ್ತಿರ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೩೦೦ ಎಕರೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ “ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್” (Project Elephant) ಅನ್ನೋ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಶುರುವಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ೨.೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ (ಸುಮಾರು ೨೦,೦೦೦ ಕೋಟಿ ರೂ.) ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಐಟಿ ಮಂತ್ರಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಖರ್ಗೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಚಿವ ಎಂ.ಬಿ. ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ೮-೯ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ೩೦,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ೨೦೨೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು ೫೦,೦೦೦ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊಡುತ್ತೆ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕೇಳೋಕೆ ಎಷ್ಟ್ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಅಲ್ವಾ? ಆದರೆ, ಆ ೩೦,೦೦೦ ಜನ ಯಾರು ಅನ್ನೋದನ್ನ ನಾವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವವರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ೮೦ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು, ಅದೂ ೧೯ ರಿಂದ ೨೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಫ್ರೆಶರ್ಸ್ (Freshers). ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ, ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಅಂತ ಕಾಣಿಸುತ್ತೆ. ಸ್ವತಃ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಕೂಡ “ಇದು ವುಮೆನ್-ಲೆಡ್ (Women-led) ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್” ಅಂತ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ಬಾಸ್, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಎಚ್‌ಆರ್ (HR) ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಿಂಪಲ್ ಆಗಿರಲ್ಲ. ಇದರ ಹಿಂದಿರೋದು ಪಕ್ಕಾ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟೆಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್. ಇವರಿಗೆ ಕೊಡ್ತಾ ಇರೋ ಸರಾಸರಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಬಳ ಎಷ್ಟು ಗೊತ್ತಾ? ಕೇವಲ ೧೮,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಗಳು. ಈಗ ನೀವೇ ಹೇಳಿ, ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ಗೆ (Cost of Living) ೧೮ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಲುತ್ತೆ?

೨. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್ ವರ್ಸಸ್ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಸ್ಯಾಲರಿ

ನಮ್ಮ ದೇವನಹಳ್ಳಿ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ, ಕೋಲಾರ, ತುಮಕೂರು ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ಈ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, ಅವರ ತಿಂಗಳ ಖರ್ಚು ಹೇಗಿರುತ್ತೆ ಅಂತ ಒಂದು ಸಿಂಪಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಚೆಕ್ ಮಾಡೋಣ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಲೂ-ಕಾಲರ್ (Blue-collar) ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಒಬ್ಬ ಸಿಂಗಲ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಖರ್ಚಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಖರ್ಚಿನ ವಿಭಾಗಗಳು (ಬೆಂಗಳೂರು)	ತಿಂಗಳ ಅಂದಾಜು ಖರ್ಚು (ರೂ. ಗಳಲ್ಲಿ)
೧ ಬಿಎಚ್‌ಕೆ (1 BHK) ಬಾಡಿಗೆ / ಪಿಜಿ (PG)	೧೦,೦೦೦ – ೧೮,೦೦೦ ರೂ. (ಅಥವಾ ೧೮,೦೦೦ – ೩೫,೦೦೦ ರೂ. ಏರಿಯಾ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ )
ದಿನಸಿ ಮತ್ತು ಊಟ (Food & Groceries)	೩,೦೦೦ – ೧೨,೦೦೦ ರೂ.
ಕರೆಂಟ್, ನೀರು, ಗ್ಯಾಸ್ (Utilities)	೧,೫೦೦ – ೪,೦೦೦ ರೂ.
ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ (Transport / BMTC / Auto)	೧,೫೦೦ – ೪,೦೦೦ ರೂ.
ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ (Internet)	೭೦೦ – ೧,೫೦೦ ರೂ.
ಒಟ್ಟು ಕನಿಷ್ಠ ಖರ್ಚು	ಕನಿಷ್ಠ ೨೦,೫೦೦ ರಿಂದ ೩೮,೫೦೦ ರೂ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಿಂಗಲ್ ಮನುಷ್ಯ ಬದುಕಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ೨೫,೦೦೦ ದಿಂದ ೪೫,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಬೇಕೇ ಬೇಕು. ಇನ್ನು ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಇದ್ರೆ ೬೦,೦೦೦ ದಿಂದ ೯೦,೦೦೦ ರೂ. ಬೇಕು. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರು ೧೮,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ದೇವನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡೋಕೆ ಸಾಧ್ಯನಾ? ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ, ಊಟ ಮಾಡಿ, ಮನೆಗೆ ಏನು ಕಳಿಸ್ತಾರೆ?

ಇದೇ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್. ೧೮,೦೦೦ ಸಂಬಳ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕನ್ನಡಿಗರು ಯಾರು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರಲ್ಲ ಅಂತ ಅವರಿಗೆ ಮುಂಚೆನೇ ಗೊತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ತಂದಿರೋ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ “ಡಾರ್ಮಿಟರಿ ಲೇಬರ್ ರೆಜಿಮ್” (Dormitory Labour Regime).

ಏನಿದು ಡಾರ್ಮಿಟರಿ ಲೇಬರ್ ರೆಜಿಮ್?

• ಮೆಗಾ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಸ್‌ (Mega Hostels): ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಒಳಗೆ ೩೦,೦೦೦ ಜನ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಬೃಹತ್ ಡಾರ್ಮಿಟರಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ: ಬಿಹಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಒಡಿಶಾ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬಡ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ಈ ಡಾರ್ಮಿಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಫ್ರೀ ಊಟ ಮತ್ತು ವಸತಿ: ಅವರಿಗೆ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಒಳಗೆ ಫ್ರೀ ರೂಮ್, ಸಬ್ಸಿಡಿ ಊಟ ಕೊಟ್ಟು ತಿಂಗಳಿಗೆ ೧೮,೦೦೦ ರೂ. ಕೈಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅದೇ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
• ಕಂಟ್ರೋಲ್ (Control): ಇವರು ಹೊರಗಡೆ ಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ, ಮೀಡಿಯಾ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಲೋಕಲ್ ಜನರ ಜೊತೆ ಬೆರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಇದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ೧೦೦% ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೊಡುತ್ತೆ.

ಈ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ಕಂಪನಿಗೆ ಲಾಭವೇ ಹೊರತು, ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಎಕಾನಮಿಗೆ ಆಗಲಿ, ನಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗಾಗಲಿ ಯಾವುದೇ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗ್ತಾ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನೋದು ನಗ್ನ ಸತ್ಯ. ನಮ್ಮ ನೆಲ, ನಮ್ಮ ನೀರು, ನಮ್ಮ ಕರೆಂಟ್, ನಮ್ಮ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ರಿಯಾಯಿತಿ… ಆದರೆ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಲಾಭ ಮಾತ್ರ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ!

೩. ಕನ್ನಡಿಗರ ಮೀಸಲಾತಿ ಬಿಲ್ ಫ್ಲಾಪ್ ಶೋ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೇಲ್

ಇದೇ ರೀತಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗ್ತಾ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಆಕ್ರೋಶ ಶುರುವಾದಾಗ, ನಮ್ಮ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡೋಕೆ ಮುಂದಾಗಿತ್ತು. ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿ ಗ್ರೂಪ್ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ (Group C & D) ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಶೇ. ೧೦೦ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. ೫೦ ಮತ್ತು ನಾನ್-ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. ೭೦-೭೫ ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ‘ಲೋಕಲ್ ಜಾಬ್ಸ್ ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ಬಿಲ್’ (Local Jobs Reservation Bill) ಅನ್ನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಸ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಈ ಬಿಲ್ ಪಾಸ್ ಆದ ಮರುಕ್ಷಣವೇ ಏನಾಯ್ತು ಅಂತ ನಿಮಗೆಲ್ಲಾ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಇಡೀ ಐಟಿ (IT) ಸೆಕ್ಟರ್, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ (Startup) ಓನರ್‌ಗಳು, ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಬೊಬ್ಬೆ ಹೊಡೆಯೋಕೆ ಶುರುಮಾಡಿದವು. “ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಇಲ್ಲ, ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬರಲ್ಲ, ನಮಗೆ ಸ್ಕಿಲ್ಡ್ ಲೇಬರ್ ಬೇಕು. ಈ ಬಿಲ್ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನ ಹೈದರಾಬಾದ್, ಪುಣೆಗೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಮಾಡ್ತೀವಿ” ಅಂತ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೇರ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೇಲ್ ಮಾಡಿದ್ರು. ಅಸೋಚಾಮ್ (ASSOCHAM) ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದನ್ನ “ಶಾರ್ಟ್ ಸೈಟೆಡ್” (Short sighted) ನಿರ್ಧಾರ ಅಂತ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದವು.

ಪರಿಣಾಮ? ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಯು-ಟರ್ನ್ ಹೊಡೆದು ಬಿಲ್ ಅನ್ನ ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು.

ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಅಸಹಾಯಕತೆ ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ ಈ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬು ಬಂದಿರಬಹುದು ನೀವೇ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜೆಪಿ ನಗರದ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯೊಂದು ಎಚ್‌ಆರ್ (HR) ಹುದ್ದೆಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡುವಾಗ, “ನಾನ್-ಕನ್ನಡಿಗರು (Non-Kannada) ಮಾತ್ರ ಅಪ್ಲೈ ಮಾಡಿ” ಅಂತ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಹಾಕಿತ್ತು!. ಇದು ನಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಮೇಲೆ, ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೀತಾ ಇರೋ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಅಲ್ವಾ? ಮೀಸಲಾತಿ ಬಿಲ್ ವಾಪಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದೇ ಇಂಥ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ, “ನಾವು ಯಾರನ್ನ ಬೇಕಾದರೂ ಕರೆತಂದು ಕೆಲಸ ಕೊಡಬಹುದು, ಲೋಕಲ್ಸ್ ನ ಕಡೆಗಣಿಸಬಹುದು” ಅನ್ನೋ ಧೈರ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.

ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವರು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡು “ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ೪೬,೩೯೩ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿದ್ದಾರೆ, ಸ್ಥಳೀಯರು ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ದೂರು ಬಂದಿಲ್ಲ” ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಅಷ್ಟೇ. ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ನಂತಹ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂಗೆ ಹೋದಾಗ, “ನಿನಗೆ ಸ್ಕಿಲ್ ಇಲ್ಲ” ಅಂತ ರಿಜೆಕ್ಟ್ ಮಾಡಿ, ನಾಜೂಕಾಗಿ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಕೊಡುವಾಗ ದೂರು ಯಾರು ಕೊಡ್ತಾರೆ?

೪. ದೇವನಹಳ್ಳಿ ರೈತರ ಕಣ್ಣೀರು ಮತ್ತು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮಾಫಿಯಾ

ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಹೈ-ಟೆಕ್ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಬಂದಾಗ, ಅದರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ ತೆರುವುದು ನಮ್ಮ ರೈತರು. ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಅಂದ್ರೆ ಮುಂಚೆ ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಚಕ್ಕೋತ, ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಫೇಮಸ್ ಆಗಿದ್ದ ಜಾಗ. ಆದರೀಗ ಅಲ್ಲಿ ಬರೀ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು.

ದೇವನಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಐಎಡಿಬಿ (KIADB) ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ೧,೭೭೭ ಎಕರೆ ಫಲವತ್ತಾದ ಜಮೀನನ್ನು ಅಕ್ವೈರ್ (Acquire) ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಸುಮಾರು ೧,೩೦೦ ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನು ಕೊಡಲ್ಲ ಅಂತ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೧,೧೯೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸತತ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಮೇಲೆ, ಕೊನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ ರಲ್ಲಿ ೪೯೯ ಎಕರೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡುವ ನಾಟಕವಾಡಿತು.

ಆದರೆ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್‌ನ “ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್” ಗಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ಭೂಮಿ ಕೊಟ್ಟ ರೈತರ ಕಥೆ ಏನಾಗಿದೆ? “ನಿಮಗೆ ಒಳ್ಳೆ ಪರಿಹಾರ ಕೊಡ್ತೀವಿ, ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಈ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊಡ್ತೀವಿ” ಅಂತ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಅಲ್ಲಿ ಏನಾಗ್ತಾ ಇದೆ ಗೊತ್ತಾ?

ಕೊಯಿರಾ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಲೀಗಲ್ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿದೆ. ಕಾರಣ:

• ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಟರ್ನೋವರ್ ಮಾಡುವ ಈ ಕಂಪನಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ (Property Tax) ಕಟ್ಟಿಲ್ಲ.
• ಬೃಹತ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಎದ್ದುನಿಂತಿದ್ದರೂ, ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ಲಾನ್ ಅಪ್ರೂವಲ್ (Building approval), ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ (Occupancy certificate) ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಪೇಪರ್ ಮೇಲೆ ಆ ಜಾಗ ಇನ್ನೂ ಖಾಲಿ ಸೈಟ್ ಅಂತಾನೇ ಇದೆ!.
• ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, “ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಕೊಡಿ ಅಂತ ಪತ್ರ ಬರೆದರೆ, ಮೀಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರೆ ಕೇರ್ ಮಾಡ್ತಾ ಇಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಇಂಟರ್ವ್ಯೂಗೆ ಕರೆದು ರಿಜೆಕ್ಟ್ ಮಾಡಿ, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದವರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಕೊಡ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ” ಅಂತ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ರೈತರು ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ್ವಿ, ಆದ್ರೆ ನಮಗೆ ಕೆಲಸಾನೂ ಇಲ್ಲ, ಪರಿಹಾರನೂ ಇಲ್ಲ” ಅಂತ ರಮೇಶ್ ಚೀಮಚನಹಳ್ಳಿ, ಶ್ರೀನು ಎಂಬ ರೈತರು ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ (Real Estate) ಮಾಫಿಯಾ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ನಡೀತಾ ಇದೆ. ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅನ್ನೋ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ರೇಟ್‌ಗಳು ಶೇ. ೩೦ ರಿಂದ ೩೫ ರಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಬಿಲ್ಡರ್‌ಗಳು “ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ೧೦ ನಿಮಿಷದ ದಾರಿ” ಅಂತ ಆಡ್ (Ad) ಕೊಟ್ಟು ಸೈಟ್ ಮಾರ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನ್ನಡಿಗನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೈಟ್ ತಗೊಳ್ಳೋದು ಕೂಡ ಕನಸಾಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತೆ.

೫. ವಿಸ್ಟ್ರಾನ್ (Wistron) ಗಲಾಟೆ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಮಿಟರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಕರಾಳ ಮುಖ

ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಮಾಡ್ತಾ ಇರೋ ಈ ಡಾರ್ಮಿಟರಿ ಮತ್ತು ಚೀಪ್ ಲೇಬರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆಯೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಕ್ಸಾಂಪಲ್ ಇದೆ. ಅದೇ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಕೋಲಾರದ ನರಸಾಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಸ್ಟ್ರಾನ್ (Wistron) ಐಫೋನ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಗಲಾಟೆ.

ವಿಸ್ಟ್ರಾನ್ ಕೂಡ ಆಪಲ್ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಸೆಂಬ್ಲ್ ಮಾಡಲು ೩,೦೦೦ ಕೋಟಿ ರೂ. ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆಗಲೂ “೧೦,೦೦೦ ಜಾಬ್ಸ್” ಅಂತ ಡಂಗುರ ಸಾರಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಒಳಗೆ ನಡೀತಿದ್ದ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಯ್ಟೇಶನ್ (Exploitation) ಹೇಗಿತ್ತು ನೋಡಿ:

• ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮುಗಿಸಿದ ಯುವಕರಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ೨೧,೦೦೦ ರೂ. ಸಂಬಳ ಅಂತ ಆಫರ್ ಲೆಟರ್ ಕೊಟ್ಟು, ನಂತರ ಅದನ್ನ ೧೬,೦೦೦ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿ, ಕೊನೆಗೆ ಕೈಗೆ ಬರೀ ೧೨,೦೦೦ ರೂ. ಕೊಡ್ತಾ ಇದ್ರು. ನಾನ್-ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಬರೀ ೮,೦೦೦ ರೂ. ಪೇಮೆಂಟ್!.
• ೮ ಗಂಟೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಬದಲು, ಬಲವಂತವಾಗಿ ೧೨-೧೪ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಓವರ್‌ಟೈಮ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದಕ್ಕೂ ಸರಿಯಾದ ಓವರ್‌ಟೈಮ್ ವೇಜ್ (Overtime wage) ಕೊಡ್ತಾ ಇರಲಿಲ್ಲ.
• ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಶೇ. ೯೦ರಷ್ಟು ಜನ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ (Contract) ಲೇಬರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಎಚ್‌ಆರ್ (HR) ಮತ್ತು ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಅಟೆಂಡೆನ್ಸ್ ಫೇಕ್ ಮಾಡಿ ಸಂಬಳ ಕದಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸಂಬಳ ಕೊಡದೆ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಸತಾಯಿಸಿದಾಗ, ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಕಾರ್ಮಿಕರು ನೈಟ್ ಶಿಫ್ಟ್ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಬರುವಾಗ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಕಚೇರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ವಿಸ್ಟ್ರಾನ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ೧.೭ ಬಿಲಿಯನ್ ಎನ್‌ಟಿ (NT) ನಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.

ಈಗ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಕಥೆ ಕೂಡ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ.

• ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶ್ರೀಪೆರಂಬದೂರ್ ಘಟನೆ: ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್‌ನ ಚೆನ್ನೈ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಡಾರ್ಮಿಟರಿಗಳು, ರೂಮ್‌ನಲ್ಲಿ ೫-೬ ಜನರನ್ನು ತುರುಕುವುದು, ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಊಟದಿಂದಾಗಿ ೨೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಫುಡ್ ಪಾಯಿಸನಿಂಗ್ (Food poisoning) ಆಗಿ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಬೆನ್ನು ನೋವು, ಕೂದಲು ಉದುರುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಬಾತ್ರೂಮ್ ಹೋಗೋಕೂ ಟೈಮ್ ಕೊಡದೆ ಎಚ್‌ಆರ್ ಗಳು ಟಾರ್ಚರ್ ಮಾಡ್ತಾ ಇದ್ರು ಅನ್ನೋ ವರದಿಗಳಿದ್ದವು.
• ಚೀನಾದ ಝೆಂಗ್‌ಝೌ (Zhengzhou) ಗಲಾಟೆ: ಚೀನಾದ ‘ಐಫೋನ್ ಸಿಟಿ’ಯಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕಳಪೆ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕಂಡೀಷನ್ ಮತ್ತು ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಬೇಸತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಪೊಲೀಸರ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದು ಗಲಾಟೆ ಮಾಡಿದ್ದರು.
• ಮದುವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ: ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಮತ್ತು ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಗೊಳ್ತಾ ಇರಲಿಲ್ಲ! ಕಾರಣ ಏನು ಗೊತ್ತಾ? ಮದುವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರುತ್ತೆ, ಅವರು ರಜೆ ಕೇಳ್ತಾರೆ, ಮಕ್ಳಾಗ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಿಂದೂ ಆಭರಣಗಳು (ತಾಳಿ, ಕಾಲುಂಗುರ) ಐಫೋನ್‌ಗೆ ಸ್ಕ್ರಾಚ್ ಮಾಡುತ್ತೆ ಅನ್ನೋ ಅಮಾನವೀಯ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಟರಿ (Discriminatory) ಕಾರಣ ಕೊಡ್ತಾ ಇದ್ರು.

ಇದೇ ಡಾರ್ಮಿಟರಿ ಲೇಬರ್ ಮಾಡೆಲ್ ಈಗ ನಮ್ಮ ದೇವನಹಳ್ಳಿಗೆ ಬರ್ತಾ ಇದೆ. ಇದು ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಲ್ಲ ಬಾಸ್, ಇದು ಮಾಡರ್ನ್ ಸ್ಲೇವರಿ (Modern Slavery) ಯ ಅಪ್‌ಡೇಟೆಡ್ (Updated) ವರ್ಷನ್ ಅಷ್ಟೇ.

೬. ವೈಟ್-ಕಾಲರ್ (White-Collar) ಟೆಕ್ಕಿಗಳ ನರಕ: ಎಐ (AI) ನೆಪ ಮತ್ತು ಲೇ-ಆಫ್ ದಂಧೆ

ಬ್ಲೂ-ಕಾಲರ್ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಹೀಗೆ ವಲಸಿಗರ ಪಾಲಾಗ್ತಾ ಇದ್ರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಔಟರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಸಿ ರೂಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂತು ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡೋ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡಿಗ ಟೆಕ್ಕಿಗಳ (Techies) ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನಾದ್ರೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆಯಾ? ಅಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಇನ್ನೂ ಘೋರವಾಗಿದೆ.

ಈಗ ಐಟಿ (IT) ಸೆಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಐ (AI – Artificial Intelligence) ಅನ್ನೋದು ಹೊಸ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ. ೨೦೨೬ರ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ೫೯ ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಬರೋಬ್ಬರಿ ೩೭,೦೪೫ ಜನರನ್ನು ಲೇ-ಆಫ್ (Lay-off) ಮಾಡಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ಕೊಡ್ತಾ ಇರೋ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ “ಎಐ ಅಡಾಪ್ಷನ್” (AI adoption). ಭಾರತದ ಐಟಿ ಸೆಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲೂ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ೫,೦೦೦ ದಿಂದ ೭,೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗ ಕಡಿತದ (Layoffs) ವರದಿಗಳಿವೆ.

ಕಂಪನಿಗಳ ಅಸಲಿ ಆಟ ಹೇಗಿದೆ ಅನ್ನೋದನ್ನ ರೆಡ್ಡಿಟ್ (Reddit) ನಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಕಿಯೊಬ್ಬರು ಹಾಕಿದ ಪೋಸ್ಟ್ ಬಯಲು ಮಾಡಿದೆ. ೨೦೨೧-೨೨ರ ಕೋವಿಡ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ೩-೪ ಲಕ್ಷ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಇದ್ದವರಿಗೆ ೨೦-೨೨ ಲಕ್ಷ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಕೊಟ್ಟು ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ಹೈರಿಂಗ್ (Hiring) ಮಾಡಿದ್ವು. ಈಗ ಕ್ಲೈಂಟ್ (Client) ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ಸುಲಭವಾಗಿ ಎಐ (AI) ನೆಪ ಹೇಳಿ ಫ್ರೆಶರ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಿಡ್-ಲೆವೆಲ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತಿವೆ.

ಎಐ (AI) ಅನ್ನೋದು ಬರೀ ಬ್ಲಫ್ (Bluff)!

ಎಐ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಏನು? (Complex Concept Breakdown)

• ಎಐ ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡಲ್ಲ: “ಎಐ ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಕದಿಯುತ್ತೆ” ಅನ್ನೋದು ಶುದ್ಧ ಸುಳ್ಳು. ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ (ChatGPT), ಕ್ಲಾಡ್ (Claude) ಅಥವಾ ಜೆಮಿನಿ (Gemini) ಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಕ್ಲೌಡ್ (Cloud / GCP) ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಸಾಲ್ವ್ ಮಾಡೋಕೆ ಹೇಳಿದ್ರೆ, ಅವು ಹ್ಯಾಲುಸಿನೇಟ್ (Hallucinate) ಮಾಡ್ತವೆ, ಅಂದ್ರೆ ತಪ್ಪು-ತಪ್ಪು ಕೋಡ್ ಬರೆದು ಕೊಡ್ತವೆ.
• ಸೀನಿಯರ್ ಡೆವಲಪರ್ಸ್ ಬೇಕೇ ಬೇಕು: ಎಐ ಬರೆದ ಬಗ್ (Bug) ತುಂಬಿದ ಕೋಡ್ ಅನ್ನ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡೋಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಂಟ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಲಾಜಿಕ್ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್ ಇರೋ ಸೀನಿಯರ್ ಡೆವಲಪರ್ ಅಥವಾ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ (Analytics) ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ ಬೇಕೇ ಬೇಕು.
• ಫ್ರೆಶರ್ಸ್ ಗೆ ಕುತ್ತು: ಆದರೆ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಗೆ ಈ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಅರ್ಥ ಆಗಲ್ಲ. ಅವರು ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶೀಟ್ ನೋಡ್ತಾರೆ. “ಎಐ ಬಂತಲ್ವಾ, ೧೦ ಜನ ಫ್ರೆಶರ್ಸ್ ಮಾಡೋ ಕೆಲಸ ೨ ಜನ ಮಾಡಬಹುದು” ಅಂತ ಹೇಳಿ ಟೀಮ್ ಸೈಜ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಾಡ್ತಾರೆ.

ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಯುವಕರಿಗೆ ಐಟಿ ಎಂಟ್ರಿ ಲೆವೆಲ್ ಜಾಬ್ಸ್ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನು ಕೆಲಸ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರೋರ ಕಥೆ ಕೇಳಿ. ರೆಡ್ಡಿಟ್ (Reddit) ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ (X) ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟೆಕ್ಕಿಯೊಬ್ಬರು ಹಾಕಿದ “ಐ ಕ್ವಿಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್” (I Quit Corporate) ಪೋಸ್ಟ್ ವೈರಲ್ ಆಗಿದ್ದು ಇಡೀ ಐಟಿ ಜಗತ್ತಿನ ರಿಯಾಲಿಟಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತೆ.

• ಬರ್ನ್‌ಔಟ್ (Burnout): ದಿನಕ್ಕೆ ೧೦-೧೨ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮುಂದೆ ಕೂತು, ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ವರ್ಕ್ ಕಲ್ಚರ್, ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳ ಕಿರುಕುಳ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ಫಿಸಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಹಾಳಾಗ್ತಾ ಇದೆ.
• ಟ್ರಾಫಿಕ್ ನರಕ: ಬೆಳ್ಳಂದೂರು, ಮಾರತಹಳ್ಳಿ ಕಡೆ ಆಫೀಸ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಬರಲು ದಿನಕ್ಕೆ ೩ ಗಂಟೆ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲೇ ವ್ಯರ್ಥ. ಮಳೆ ಬಂದರೆ ರಸ್ತೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಕೆರೆಗಳಾಗ್ತವೆ. ಪ್ರಾಪರ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಇಲ್ಲ.
• ಉಳಿತಾಯ ಶೂನ್ಯ: ವಿಪರೀತ ಇನ್‌ಫ್ಲೇಷನ್ (Inflation) ಮತ್ತು ನಿರ್ದಯಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ (Taxes) ಗಳಿಂದಾಗಿ ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ಸಂಬಳ ತಗೊಂಡ್ರೂ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ (Savings) ಮಾಡೋದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಬೇಸ್ಡ್ (Product-based) ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ೧೬-೨೬ ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ , ಆದರೆ ಟಿಸಿಎಸ್ (TCS), ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ನಂತಹ ಸರ್ವೀಸ್ ಸೆಕ್ಟರ್ (Service sector) ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನ್ನಡಿಗ ಟೆಕ್ಕಿ ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ೩.೫ ಲಕ್ಷದ ಹಳೇ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಯೌವನವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕರಗಿಸ್ತಾ ಇದ್ದಾನೆ.

೭. ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಗೆ ರೆಡ್ ಕಾರ್ಪೆಟ್, ಆದ್ರೆ ನಮ್ಮದೇ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಕ್ರಾಶ್! (The Irony)

ನಾವು ಒಂದು ಕಡೆ ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರು ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಇಲ್ಲಿ ಆಪಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಐಫೋನ್ ೧೭ ಪ್ರೊ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (iPhone 17 Pro Max) ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ತಯಾರಾಗ್ತಾ ಇವೆ ಅಂತ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ನಮ್ಮದೇ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ, ನಮ್ಮದೇ ಬಡ ಜನರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳ (Portals) ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ (Software) ಗಳ ಗತಿ ಏನಾಗಿದೆ ನೋಡಿ. ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಐರನಿ (Irony).

• ಕೆಸಿಇಟಿ (KCET) ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಸಿಂಧು ಅವಾಂತರ: ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೀಟ್ ತಗೊಳ್ಳೋಕೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕೆಸಿಇಟಿ ಆಪ್ಷನ್ ಎಂಟ್ರಿ (Option entry) ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (KEA) ಸರ್ವರ್ ಸತತವಾಗಿ ಕ್ರಾಶ್ ಆದ ಪರಿಣಾಮ, ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೈಬರ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೧೦ ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೧೦ ರವರೆಗೆ ೧೨-೧೫ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕಾಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂತು. ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಆಫೀಸ್‌ಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಹಾಕಿ, ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಕೂತು ಸರ್ವರ್ ಯಾವಾಗ ವರ್ಕ್ ಆಗುತ್ತೆ ಅಂತ ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕಿದ್ರು. ಡಾಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಅಂತ ಆಫೀಸರ್ಸ್ ಕಥೆ ಹೇಳ್ತಾರೆ.
• ಇ-ಸ್ವತ್ತು (e-Swathu) ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಗ್ಲಿಚ್: ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ೯೭ ಲಕ್ಷ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಮಗೊಳಿಸಲು, ರೈತರಿಗೆ ಹೆಲ್ಪ್ ಆಗಲಿ ಅಂತ ಸರ್ಕಾರ ಇ-ಸ್ವತ್ತು ಎಂಬ ಹೊಸ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಲಾಂಚ್ ಮಾಡ್ತು. ಆದರೆ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎನ್‌ಐಸಿ (NIC) ಸರ್ವರ್ ಕ್ರಾಶ್ ಆದ ಕಾರಣ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೪-೫ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ರೈತರ ಕೆಲಸಗಳೇ ನಿಂತುಹೋದವು. ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್‌ಗೆ ೪೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ ಕಾಲ್ಸ್ ಬಂದವು.
• ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಪಿ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ (SSP Scholarship) ಡಿಬಿಟಿ ಫೇಲ್ಯೂರ್: ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬರಬೇಕಾದ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ ಹಣ, ಆಧಾರ್ ಸೀಡಿಂಗ್ (Aadhaar seeding), ಎನ್‌ಪಿಸಿಐ (NPCI) ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸರ್ವರ್ ಎರರ್ (Server error) ಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಕೌಂಟ್‌ಗೆ ಬಾರದೆ ಡಿಬಿಟಿ (DBT) ಪೆಂಡಿಂಗ್ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
• ಬಿಬಿಎಂಪಿ (BBMP) ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಟ್ಟೋಣ ಅಂದ್ರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಡಬಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್, ಆಟೋ-ರಿಫಂಡ್ ಫೇಲ್ಯೂರ್‌ಗಳು ಕಾಮನ್.

ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳ ಹಾಕೋ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಗೆ ನಾವು ರೆಡ್ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಹಾಕಿ ಕರೆತರ್ತೀವಿ. ಆದರೆ ನಮ್ಮದೇ ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ರೈತರಿಗೆ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ, ಕ್ರಾಶ್ ಆಗದ ಸರ್ವರ್ (Server) ಡೆವಲಪ್ ಮಾಡೋಕೆ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗೆ ಆಗ್ತಾ ಇಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ, ನಾವು ಯಾವ ಪುರುಷಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಟೆಕ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಅಂತ ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು?

೮. ಟೈಯರ್-೨ ಸಿಟಿಗಳ ಕಡೆಗಣನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾಮ್‌ಗಳ (Scams) ಬಲೆ

ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಟೈಯರ್-೨ ಸಿಟಿಗಳಾದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಮಂಗಳೂರು, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾಗಳಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಹೇಗಿದೆ? ಶೂನ್ಯ!

ಸರ್ಕಾರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಎಐ (AI) ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ (CoE) ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿತು. ಒಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಜೊತೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಎಚ್‌ಪಿ (HP) ಜೊತೆ. ಆದರೆ ಆ ಎರಡೂ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಾಲೇಜು (SKSJTI) ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು!. ಅರೆ, ಆ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಟೈಯರ್-೨ ನಗರಗಳ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಓಪನ್ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಎಐ ಕಲಿಯುವ, ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್ (Internship) ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗ್ತಿತ್ತು ಅಲ್ವಾ? ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಹುಡುಗರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿ ಪಿಜಿ ಬಾಡಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಈ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬರೋಕೆ ಆಗುತ್ತಾ?.

ಹೀಗೆ ಸರಿಯಾದ ಟೆಕ್ ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ (Tech Skills) ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಸಿಗದೆ ಹತಾಶರಾಗಿರುವ ನಮ್ಮ ಟೈಯರ್-೨ ಸಿಟಿಯ ಯುವಕರು, ಈಗ ಈಸೀ ಮನಿ (Easy Money) ಆಸೆಗೆ ಬಿದ್ದು ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಮ್ (Cyber Crime) ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಕ್ಯಾಮ್‌ಗಳ (Scams) ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ:

• ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಆಪ್ ಸ್ಕ್ಯಾಮ್ (Trading App Scams): ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಲಾಭ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ, ಆಪ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಿ ಅಂತ ಹೇಳಿ ನಕಲಿ ಆಪ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾಡಿ ಅಮಾಯಕರನ್ನು ವಂಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಾಲಗಳು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಆಕ್ಟಿವ್ ಆಗಿವೆ. ೨೦೨೫ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೬,೧೫೬ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಫ್ರಾಡ್ (Investment fraud) ಕೇಸ್‌ಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಫೇಕ್ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಓಪನ್ ಮಾಡಿ, ಕಸ್ಟಮರ್ ಕೇರ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಗಳಾಗಿ ನಾರ್ತ್ ಇಂಡಿಯಾದವರನ್ನು ಕೂರಿಸಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಅರೆಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಮ್ಯೂಲ್ ಅಕೌಂಟ್ (Mule Account) ದಂಧೆ: ಇದೇನು ಗೊತ್ತಾ? ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ೫೦೦-೧೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಕಮಿಷನ್ ಆಸೆ ತೋರಿಸಿ, ಅವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಕೌಂಟ್, ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಒಟಿಪಿ (OTP) ಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ಸ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಅಕೌಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ತಾವು ಸ್ಕ್ಯಾಮ್ ಮಾಡಿದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಕಪ್ಪುಹಣವನ್ನು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಮಾಡ್ತಾರೆ. ಸಿಐಡಿ (CID) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೆಳಗಾವಿ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಕೊಪ್ಪಳ, ಮಂಗಳೂರು ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೪೨,೦೦೦ ಮ್ಯೂಲ್ ಅಕೌಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದೆ! ೧೩ ಜನ ಅರೆಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಪ ನಮ್ಮ ಹುಡುಗರು ೫೦೦ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಆಸೆ ಬಿದ್ದು ಕ್ರೈಮ್ ಚೈನ್ (Crime chain) ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು ಜೈಲು ಸೇರ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ.
• ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫ್ರಾಡ್: ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ರೈಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ (US Citizens) ವಂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ೩೩ ಜನರ (ಅದರಲ್ಲಿ ೫ ಮಹಿಳೆಯರು) ದೊಡ್ಡ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪೊಲೀಸರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸದ ಕಾರಣ ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಲ್ ಸಿಕ್ಕಿ ಎಸ್ಕೇಪ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. “ಡಿಜಿಟಲ್ ಲುಟೇರಾ” (Digital Lutera) ದಂತಹ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಮ್ಮ ಯುಪಿಐ (UPI) ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಯನ್ನು ಆರಾಮಾಗಿ ಬೈಪಾಸ್ ಮಾಡುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರೈಮ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.
• ಎಡ್‌ಟೆಕ್ (EdTech) ಮೋಸ: ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕ್ಲಾಸ್, ಫೇಕ್ ಪ್ರೈಸ್ ಮೆಸೇಜ್, ಫಿಶಿಂಗ್ (Phishing) ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಕೂಲ್/ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನೇ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಮಾಡುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ಕ್ಯಾಮ್‌ಗಳು ವಿಪರೀತವಾಗಿವೆ.

ಒಂದು ಕಡೆ ಎಐ (AI) ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣ ಬಿಗಿಯುವ ನಾಯಕರು, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ನಮ್ಮದೇ ಯುವಕರು ಮ್ಯೂಲ್ ಅಕೌಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ರಿಯಾಲಿಟಿ ಚೆಕ್ (Reality Check)

ಬಾಸ್, ಇವತ್ತು ನಾವು ಮಾತಾಡಿದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು, ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು, ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರೌಂಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಫಾಕ್ಸ್‌ಕಾನ್ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಈ ಐಟಿ ಬೂಮ್ (IT Boom) ನಿಂದ ಅಸಲಿಗೆ ಯಾರಿಗೆ ಲಾಭ ಆಗ್ತಾ ಇದೆ ಅನ್ನೋದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತೆ.

• ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ: ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ “ನೋಡಿ, ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ೨೦,೦೦೦ ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಬಂತು, ಟಿಮ್ ಕುಕ್ (Tim Cook) ಹೊಗಳಿದ್ರು, ಆಪಲ್ ಐಫೋನ್ ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದೆ” ಅಂತ ಬಿಲ್ಡಪ್ ಕೊಟ್ಟು, ಫೋಟೋ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಇಮೇಜ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಅಸ್ತ್ರ.
• ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕುಳಗಳಿಗೆ (Apple/Foxconn): ಚೀನಾ ಬಿಟ್ಟು ನಮ್ಮೂರಿಗೆ ಬಂದು, ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ (ತಿಂಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ೧೮,೦೦೦ ರೂ.) ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಂಡು , ಅವರಿಗೆ ಡಾರ್ಮಿಟರಿಗಳಲ್ಲೇ ಕೂಡಿಹಾಕಿ , ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಐಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿ , ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರ್ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇವರ ಟಾರ್ಗೆಟ್.
• ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ (Real Estate) ಮಾಫಿಯಾಕ್ಕೆ: ದೇವನಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ “ಐಫೋನ್ ಸಿಟಿ” ಅಂತ ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಕಿ, ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇ. ೩೦-೩೫ ರಷ್ಟು ಏರಿಸಿ , ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಸೈಟ್ ಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ದುಡ್ಡು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಈ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಬೇಕು.

ಆದರೆ, ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಏನು ಸಿಕ್ಕಿತು? ದೇವನಹಳ್ಳಿಯ ರೈತರು ತಮ್ಮ ತಾತ-ಮುತ್ತಾತನ ಕಾಲದ ಫಲವತ್ತಾದ ಜಮೀನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಕೆಲಸವೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಪರಿಹಾರವೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಕೊಡುವ ಬಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪ್ರೆಶರ್ ಗೆ ಬಿದ್ದು ಮೂಲೆಗುಂಪಾಯಿತು. ಸಿಗುವ ೧೮,೦೦೦ ರೂ. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಚ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ , ಹಾಗಾಗಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳು ವಲಸಿಗರ ಪಾಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೇ-ಆಫ್ (Lay-off) ಭೀತಿ, ಸರ್ವರ್ ಕ್ರಾಶ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಪರದಾಟ. ಅತ್ತ ಟೈಯರ್-೨ ಸಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದೆ ಯುವಕರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಕ್ಯಾಮ್‌ಗಳ (Scams) ಹಾವಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ.

ಬೃಹತ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು, ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ (Investment) ಆಗಬೇಕು, ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕು, ಸಾವಿರಾರು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬೇಕು ಅನ್ನೋದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ನಮ್ಮ ನೆಲದ ಯುವಕರಿಗೆ, ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ದಕ್ಕದಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ರೈತರು ಬೀದಿಗೆ ಬಿದ್ದರೆ, ಆ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಯಾವ ಪುರುಷಾರ್ಥ ಸಾಧಿಸಿದಂತೆ? ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (Global Technology) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಭದ ಈ ಓಟದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕನ್ನಡಿಗ ಕೇವಲ ಮೂಕಪ್ರೇಕ್ಷಕನಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೇಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಗ್ಗದೆ, ಪ್ರಬಲವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು (Labour Policy) ಜಾರಿಗೆ ತಂದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಹಿತ ಕಾಯದಿದ್ದರೆ, ಡಾರ್ಮಿಟರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾನ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮದೇ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕಾದ ಕಾಲ ದೂರವಿಲ್ಲ. ಇದು ಕಟು ಸತ್ಯ, ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾದರೂ… ಇದೇ ಅಸಲಿ ರಿಯಾಲಿಟಿ!

ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆ ಏನು ಅಂತ ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿ. ಮುಂದಿನ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಟೆಕ್ ಸ್ಕ್ಯಾಮ್ ನ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಟಮ್ ಮಾಡೋಣ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಟೇಕ್ ಕೇರ್. ಜೈ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತೆ.

ಮೂಲಗಳು / Sources

1. “Major boost for youth, women employment,” Karnataka Commerce Minister hails Foxconn factory in Bengaluru – The Tribune, https://www.tribuneindia.com/news/business/major-boost-for-youth-women-employment-karnataka-commerce-minister-hails-foxconn-factory-in-bengaluru/
2. Foxconn – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Foxconn
3. Foxconn building dorms at 300-acre iPhone campus in India: Report – India Today, https://www.indiatoday.in/business/story/foxconn-300-acre-plant-devanahalli-building-dorms-women-workers-iphone-production-india-report-2728554-2025-05-22
4. Foxconn’s Bengaluru iPhone plant hires 30,000 – Varindia, https://www.varindia.com/news/foxconn-bengaluru-iphone-plant-hires-30-000-in-record-scale-up
5. Foxconn faces tax and building norms row as Bengaluru Rural Gram Panchayat issues formal notice – Swarajya, https://swarajyamag.com/news-brief/foxconn-faces-tax-and-building-norms-row-as-bengaluru-rural-gram-panchayat-issues-formal-notice
6. Karnataka wants Foxconn to create 50000 jobs by 2026 at iPhone plant – Technology News, https://www.financialexpress.com/life/technology-karnataka-wants-foxconn-to-create-50000-jobs-by-2026-at-iphone-plant-4086251/
7. Foxconn hires 30,000 workers at its iPhone assembly plant in Karnataka: 5 key things to know – The Times of India, https://timesofindia.indiatimes.com/technology/tech-news/foxconn-hires-30000-workers-at-its-iphone-assembly-plant-in-karnataka-5-key-things-to-know/articleshow/126135749.cms
8. Foxconn Bengaluru Jobs: Foxconn Hires 30,000 at New Plant – Deccan Herald, https://www.deccanherald.com/business/companies/foxconn-hires-30000-workers-in-eight-months-at-devanahalli-plant-3839766
9. Rahul Gandhi Foxconn | ‘Transformative job creation’, Rahul Gandhi hails Foxconn’s women-led unit in Karnataka – Telegraph India, https://www.telegraphindia.com/india/transformative-job-creation-rahul-gandhi-hails-foxconns-women-led-unit-in-karnataka/cid/2139103
10. , https://m.economictimes.com/industry/cons-products/electronics/foxconn-hires-30000-staff-at-new-women-led-unit/articleshow/126109299.cms#:~:text=According%20to%20various%20estimates%2C%20in,workers%20in%20blue%2Dcollared%20jobs.
11. Cost of Living in Bangalore in 2025: A Complete Breakdown for Bachelors, Couples, and Families – SOBHA Limited, https://www.sobha.com/blog/cost-of-living-bangalore/
12. Cost of Living in Bangalore in 2025: A Complete Guide – KOTS, https://www.kots.world/blog/cost-of-living-in-bangalore-in-2025-a-complete-guide
13. Cost of Living in Bangalore 2025: Detailed Monthly Expenses & Insights – CirclePe, https://circlepe.club/blog/bangalore-cost-of-living
14. India: Foxconn’s ‘dormitory labour regime’ in iPhone factory creates abusive working & living conditions for women migrant workers – Business and Human Rights Centre, https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/india-foxconns-dormitory-labour-regime-in-apple-iphone-factory-creates-abusive-working-living-conditions-for-indian-women-migrant-workers-incl-co-non-response/
15. Bengaluru: Here’s how Foxconn’s iPhone plant is reshaping Devanahalli’s real estate market – Hindustan Times, https://www.hindustantimes.com/real-estate/bengaluru-real-estate-real-estate-prices-soar-in-devanahalli-as-foxconn-s-iphone-plant-takes-shape-101747932920833.html
16. Karnataka’s Local Jobs Reservation Bill UPSC Current Affairs – IAS Gyan, https://www.iasgyan.in/daily-current-affairs/karnatakas-local-jobs-reservation-bill
17. Karnataka State Employment of Local Candidates in the Industries, Factories and Other Establishments Bill, 2024 – Civilsdaily, https://www.civilsdaily.com/news/karnataka-state-employment-of-local-candidates-in-the-industries-factories-and-other-establishments-bill-2024/
18. Karnataka government puts job reservation bill on hold amid massive backlash | India News, https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-holds-job-reservation-bill-amid-massive-backlash/articleshow/111814898.cms
19. Karnataka job reservation bill for locals: Why is it controversial? – YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=o0h0v3nlVIk
20. Amid Huge Row, Karnataka Pauses Bill For Reservation In Private Sector Firms – NDTV, https://www.ndtv.com/india-news/amid-huge-row-karnataka-pauses-bill-for-reservation-in-private-sector-firms-6127272
21. , https://www.newsonair.gov.in/karnataka-govt-decided-to-put-on-hold-the-draft-bill-that-ensured-job-quotas-for-kannadigas-in-private-sector/#:~:text=The%20Karnataka%20government%20has%20decided,and%20experts%20expressed%20their%20reservations.
22. Bengaluru Firm Sparks Outrage With ‘Non-Kannada’ HR Job Advertisement | India Today News – YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=K9S5-kQjghw
23. Karnataka Labour Department says no complaints of locals losing jobs due to migrants, https://www.deccanherald.com/india/karnataka/karnataka-labour-department-says-no-complaints-of-locals-losing-jobs-due-to-migrants-3933013
24. ‘Drop land acquisition or we’ll bring govt down’: Devanahalli farmers to Karnataka govt, https://www.thenewsminute.com/karnataka/drop-land-acquisition-or-well-bring-govt-down-devanahalli-farmers-to-karnataka-govt
25. ‘We were promised jobs’: Foxconn’s arrival in Devanahalli leaves farmers behind, https://thesouthfirst.com/karnataka/we-were-promised-jobs-foxconns-arrival-in-devanahalli-leaves-farmers-behind/
26. Karnataka govt drops acquisition of 1777 acres of farm land in Devanahalli taluk for aerospace park – The Hindu, https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/heeding-to-farmers-demand-karnataka-government-drops-acquisition-of-1777-acres-of-agriculture-land-in-devanahalli-taluk-for-aerospace-park/article69814074.ece
27. Foxconn faces tax, norms row in Devanahalli; Gram Panchayat …, https://www.businesstoday.in/technology/news/story/foxconn-faces-tax-norms-row-in-devanahalli-gram-panchayat-issues-notice-locals-threaten-mass-protest-514161-2026-02-02
28. Trouble For Foxconn In Karnataka As Villagers Issue Ultimatum Over Jobs, Compliance, https://www.youtube.com/watch?v=PjwRRjRqu3I
29. Karnataka panchayat in dispute with Foxconn unit over taxes, jobs, violations, https://www.communicationstoday.co.in/karnataka-panchayat-in-dispute-with-foxconn-unit-over-taxes-jobs-violations/
30. Foxconn Faces Standoff With Devanahalli Villagers Over Jobs And Tax Compliance, https://www.youtube.com/watch?v=7-4xicHzls4
31. A recap of what really happened at Wistron – Finshots, https://finshots.in/archive/what-happened-at-apple-wistron/
32. Criminalising workers eruption of rage, the real story at Wistron, https://www.groundxero.in/2020/12/18/criminalising-workers-eruption-of-rage-the-real-story-at-wistron/
33. Reports cite violations of labour laws at Wistron factory in Kolar – The Hindu, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/reports-cite-violations-of-labour-laws-at-wistron-facility/article33349125.ece
34. Wistron Riot in India is Another Example of Labor Abuses at Taiwanese-Owned Factories, https://newbloommag.net/2020/12/16/wistron-riot-india/
35. India: Mass protests over food poisioning at Foxconn iPhone plant reveal poor living conditions in crowded dorms – Business and Human Rights Centre, https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/india-mass-protests-over-food-poisioning-at-foxconn-iphone-plant-reveal-poor-living-conditions-in-crowded-dorms/
36. Apple places Foxconn’s Tamil Nadu unit ‘on probation’ after protests – The Hindu, https://www.thehindu.com/business/Industry/foxconn-apple-say-worker-dorms-for-india-iphone-plant-dont-meet-required-standards/article38060609.ece
37. iPhone assembly is shifting to India, but Chinese workers still face long hours for low pay, https://appleinsider.com/articles/25/11/20/iphone-assembly-is-shifting-to-india-but-chinese-workers-still-face-long-hours-for-low-pay
38. Violent protests against lockdown, working conditions continue at Apple supplier Foxconn | DW News – YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=u6qGy7gD-UA
39. Foxconn’s New iPhone Factory Hires 30000, Mostly Women After Bias Allegations, https://www.outlookbusiness.com/corporate/foxconns-new-iphone-factory-hires-30000-mostly-women-after-bias-allegations
40. Apple Supplier Foxconn Rejects Married Women Seeking Jobs in India: Report | Firstpost America – YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=AV85zsJuoWk
41. India asks local government to investigate Foxconn hiring practices – digitimes, https://apps.digitimes.com/news/a20240627VL201/india-foxconn-ict-manufacturing-labor-personnel.html
42. Foxconn Company Chennai | Married Women Discriminated Against: Report Claims iPhone Producer Bias – YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=H0xuxzgvE6w
43. 37045 people have been laid off by 59 tech companies in 2026. The main reason given is AI adoption. – Reddit, https://www.reddit.com/r/floot/comments/1ro179n/37045_people_have_been_laid_off_by_59_tech/
44. How AI Layoffs will Impact Bangalore : r/indianrealestate – Reddit, https://www.reddit.com/r/indianrealestate/comments/1rrwzti/how_ai_layoffs_will_impact_bangalore/
45. Techie Jobs At Risk: Economic Survey 2026 Flags Threat To India’s IT Sector Model – Reddit, https://www.reddit.com/r/india/comments/1qqtyi5/techie_jobs_at_risk_economic_survey_2026_flags/
46. Tech Layoffs: The Cold, Hard Truth : r/IndiaCareers – Reddit, https://www.reddit.com/r/IndiaCareers/comments/1qmuky8/tech_layoffs_the_cold_hard_truth/
47. Bengaluru’s corporate dream falling apart? Viral ‘I quit’ post lists all the problems, https://m.economictimes.com/news/new-updates/bengalurus-corporate-dream-falling-apart-viral-i-quit-post-lists-all-the-problems/articleshow/128550704.cms
48. How are salaries really in Bangalore? And your expenses? – Reddit, https://www.reddit.com/r/bangalore/comments/1hkkkqp/how_are_salaries_really_in_bangalore_and_your/
49. Server crashes force students to spend over 12 hours at cyber centres for KCET option entry, https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2025/Jul/12/server-crashes-force-students-to-spend-over-12-hours-at-cyber-centres-for-kcet-option-entry
50. Server crash, glitches disrupt e-Swathu property regularisation | Bengaluru News, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/server-crash-glitches-disrupt-e-swathu-property-regularisation/articleshow/126258603.cms
51. SSP Scholarship Status Check 2025-26: Pre-Matric & Post-Matric – SSP Portal, https://ssp.net.in/ssp-scholarship-status-check/
52. BBMP Property Tax System, https://bbmptax.karnataka.gov.in/
53. Two AI centres in the same institute in Bengaluru leaves tier 2, tier 3 students with no opportunities – The New Indian Express, https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Feb/23/two-ai-centres-in-the-same-institute-in-bengaluru-leaves-tier-2-tier-3-students-with-no-opportunities
54. Investment fraud tops cybercrime cases in 2025 in Karnataka – The Hindu, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/investment-fraud-tops-cybercrime-cases-in-2025-in-karnataka/article70619482.ece
55. Fake stock market investment call centre uncovered in Bengaluru, two arrested – The Hindu, https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/fake-stock-market-investment-call-centre-uncovered-in-bengaluru-two-arrested/article70670864.ece
56. Belagavi police identify nearly 3,000 mule bank accounts linked to Cyberfraud | Hubballi News – The Times of India, https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/belagavi-police-identify-nearly-3000-mule-bank-accounts-linked-to-cyberfraud/articleshow/129560563.cms
57. Karnataka CID busts mule account distribution ring, 13 held| India News – Hindustan Times, https://www.hindustantimes.com/india-news/karnataka-cid-busts-mule-account-distribution-ring-13-held-101770406406774.html
58. International cyberfraud case hits roadblock due to police botch-up – The Times of India, https://timesofindia.indiatimes.com/city/hubballi/international-cyberfraud-case-hits-roadblock-due-to-police-botch-up/articleshow/126337770.cms
59. Cyber fraudsters using new tech to bypass UPI security for financial transactions: Report, https://m.economictimes.com/news/india/cyber-fraudsters-using-new-tech-to-bypass-upi-security-for-financial-transactions-report/articleshow/129446735.cms
60. Interactive session with students on digital scams in Bengaluru – The Times of India, https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/interactive-session-with-students-on-digital-scams-in-bengaluru/articleshow/127827009.cms