₹86ರ ಔಷಧಕ್ಕೆ ₹4,528 ಬಿಲ್? ಔಷಧ ಬೆಲೆ ವಂಚನೆ: ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ದರದ ಹೊರೆ!

ಕರುನಾಡಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜಾಲದ ಕರಾಳ ಮುಖ: ₹86ರ ಔಷಧಕ್ಕೆ ₹4,528 ಬಿಲ್, ರೋಗಿಗಳ ಬೆನ್ನೇರುತ್ತಿರುವ ಹಗಲು ದರೋಡೆ

ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾದಾಗ ರೋಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರ ಏಕೈಕ ಗುರಿ ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತುರ್ತು ನಿಗಾ ಘಟಕದ (ಐಸಿಯು) ಹೊರಗೆ ಆತಂಕದಿಂದ ನಿಂತಿರುವ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯವರು ನೀಡುವ ಉದ್ದುದ್ದ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ವ್ಯವಧಾನವಾಗಲಿ, ಶಕ್ತಿಯಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ರೋಗಿ ಗುಣಮುಖನಾದರೆ ಸಾಕು, ವೈದ್ಯರು ದೇವರು ಎಂದು ನಂಬಿ ಕೇಳಿದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸಾಲ ಮಾಡಿಯಾದರೂ ತಂದು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಇದೇ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳು ‘ಹಗಲು ದರೋಡೆ’ಗೆ ಇಳಿದಿವೆ. ಕೇವಲ ₹86ಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವ ಔಷಧವೊಂದಕ್ಕೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹4,528 ಗರಿಷ್ಠ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆ (MRP) ಮುದ್ರಿಸಿ ರೋಗಿಗಳಿಂದ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಆಘಾತಕಾರಿ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಆಡಳಿತ (FDA) ಇಲಾಖೆ ಬಯಲಿಗೆಳೆದಿದೆ.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಔಷಧ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳು ತಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಥವಾ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ 50 ರಿಂದ 90 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ತೆರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರದ ಲಾಭದ ವಿಚಾರವಲ್ಲ; ಇದು ಜೀವನ್ಮರಣದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿರುವ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೇ ಶರಣಾಗಿರುವ ‘ಬಂಧಿತ ರೋಗಿಗಳ’ (Captive Patients) ಮೇಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಶೋಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯದ 254 ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಈ ಅಕ್ರಮವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಫ್‌ಡಿಎ ಆಯುಕ್ತ ಕೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಈ ದರ ಲೂಟಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರದ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ಕ್ಕೆ (NPPA) ತುರ್ತು ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿರುವ ಈ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ಹಗರಣ, ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ತಂತ್ರ, ಮಾಹಿತಿ ಅಸಮಾನತೆ, ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಈ ಲೇಖನ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.

ದರ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಆಘಾತಕಾರಿ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು: ಲಾಭಕೋರತನದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ

ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಿನ ‘ರಿಯಾಯಿತಿ’ಯ (Discount) ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ರೋಗಿಗಳ ಜೇಬಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕತ್ತರಿ ಹಾಕುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಎಫ್‌ಡಿಎ ನಡೆಸಿದ ಬೆಲೆ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟು 256 ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬಳಕೆಯ ಉಪಕರಣಗಳ (Consumables) ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ವೆಚ್ಚ (ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಬೀಳುವ ನೈಜ ಖರೀದಿ ಬೆಲೆ) ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಮುದ್ರಿತ ಎಂಆರ್‌ಪಿಯನ್ನು (MRP) ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ತಲೆತಿರುಗುವಂತಹ ಸತ್ಯ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ.

ಈ 256 ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ, ನೈಜ ಬೆಲೆಗೂ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಬೆಲೆಗೂ ಇರುವ ಸರಾಸರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 9.23 ಪಟ್ಟು (ಗುಣಕ) ಆಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಮ ಬೆಲೆಯ (Median) ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ 7.58 ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 210 ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, 73 ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ 10 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು 15 ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 20 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಕ್ರಿಟಿಕೇರ್ (Criticare) ಸಂಸ್ಥೆ ತಯಾರಿಸುವ ‘ಗುಫಿಪೋಲ್’ (Gufipol) ಎಂಬ ಔಷಧ. ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಕೇವಲ ₹86ಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಔಷಧಾಲಯದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಬಿಲ್ ಮಾಡುವಾಗ ಇದರ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುವ ₹4,528 ಎಂಆರ್‌ಪಿಯನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ 52.65 ಪಟ್ಟು (5,165.1%) ಅಧಿಕ ಹಣವನ್ನು ರೋಗಿಯಿಂದ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಗುಫಿ (Gufi) ಕಂಪನಿಯ ‘ಗುಫಿಸೈಕ್ಲಿನ್ 50’ (Guficycline 50) ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ ಅನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ₹160ಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸಿ, ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಬಿಲ್ ಮಾಡುವಾಗ ₹7,110 ವಿಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಖರೀದಿ ಬೆಲೆಗಿಂತ 44.44 ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.

ಔಷಧ / ಉಪಕರಣದ ಹೆಸರು	ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ನೈಜ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚ (₹)	ಮುದ್ರಿತ ಎಂಆರ್‌ಪಿ (₹)	ಲಾಭದ ಅಂತರ / ಹೆಚ್ಚಳ
ಗುಫಿಪೋಲ್ (Gufipol)	86	4,528	52.65 ಪಟ್ಟು (5165%)
ಗುಫಿಸೈಕ್ಲಿನ್ 50 (Guficycline 50)	160	7,110	44.44 ಪಟ್ಟು
ಗುಫಿಕಾಂಡಿನ್ 50 (Guficandin)	850	21,230	24.98 ಪಟ್ಟು
ಹರ್ಟುಮ್ಯಾಬ್ 420mg (Hertumab)	16,200	94,951	5.86 ಪಟ್ಟು (₹78,751 ಲಾಭ)
ಸೈಟ್ಯಾಕ್ಸ್ 100mg (Cytax)	342	3,836	1021% ಲಾಭ
ನ್ಯೂಕೈನ್ 300mcg (Newcaine)	112	1,239	1006% ಲಾಭ
ಬಿವಾಟಾಸ್ 400mg (Bevatas)	5,850	62,690	971% ಲಾಭ
ಕಾನ್ಸೆಟ್ 3 MIU ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ (Cosate)	340	3,699	987% ಲಾಭ
ವೆಂಟೆಡ್ ಇನ್‌ಫ್ಯೂಷನ್ ಸೆಟ್ (IV Set)	8.35	248	~30 ಪಟ್ಟು ಲಾಭ
ವಯಸ್ಕರ ನೆಬ್ಯುಲೈಸರ್ ಮಾಸ್ಕ್	44.50	950	21.34 ಪಟ್ಟು ಲಾಭ
ಮೂತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಬ್ಯಾಗ್ (Urine Bag)	25.15	362	14.39 ಪಟ್ಟು ಲಾಭ
ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮಾನಿಟರ್ ಲೈನ್ (200-cm)	18.00	478	26.55 ಪಟ್ಟು ಲಾಭ

(ಮೂಲ: ಕರ್ನಾಟಕ ಎಫ್‌ಡಿಎ ವರದಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಪಿಪಿಎಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ)

ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ (Oncology) ಬಳಸುವ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಂತೂ ಈ ದರೋಡೆ ಮಿತಿಮೀರಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ‘ಹರ್ಟುಮ್ಯಾಬ್’ (Hertumab 420mg) ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ನ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ವೆಚ್ಚ ₹16,200 ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ₹94,951 ಇದೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ವಯಲ್ (vial) ಔಷಧದ ಮೇಲೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ₹78,751 ರಷ್ಟು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ‘ಕ್ಯಾನ್‌ಮ್ಯಾಬ್ 440mg’ (CANMAB) ಔಷಧವನ್ನು ₹6,600ಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸಿ ₹57,457ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

‘ಮಾಹಿತಿ ಅಸಮಾನತೆ’ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಬಂಧಿಯಾದ ರೋಗಿಯ ಶೋಷಣೆ

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸುಲಿಗೆ ಕೇವಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಿಯಾಯಿತಿಯ (Commercial Discount) ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಇದೊಂದು “ಮಾಹಿತಿ ಅಸಮಾನತೆ” (Information Asymmetry) ಮತ್ತು “ಬಂಧಿತ ರೋಗಿಯ” (Captive Patient) ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಎಫ್‌ಡಿಎ ಆಯುಕ್ತ ಕೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರು ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಿ ಖರೀದಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತೀವ್ರ ನಿಗಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಯ ಪರವಾಗಿ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಬೇರೊಂದು ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಚೌಕಾಸಿ ಮಾಡಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಮಾಸ್ಕ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾತಿಟರ್ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವೈದ್ಯರು ಬರೆದುಕೊಟ್ಟ ಔಷಧವನ್ನು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಫಾರ್ಮಸಿಯಲ್ಲೇ, ಅವರು ಕೇಳಿದಷ್ಟು ಪೂರ್ಣ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸುವುದು ರೋಗಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳು ತಾವೇ ನೇರವಾಗಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಔಷಧ ಮಾರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪೂರೈಕೆ (Institutional Supply) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ರಿಯಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಔಷಧ ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಿಯಾಯಿತಿಯ ನೈಜ ಲಾಭ ರೋಗಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮತ್ತ ಸೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಔಷಧದ ಪೊಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಈ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸಿ, ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಬಿಲ್ ಮಾಡುವಾಗ ಮುದ್ರಿತ ಎಂಆರ್‌ಪಿಯನ್ನೇ ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ರೋಗಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ನೈಜ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟೆಂಬುದರ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾಹಿತಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾಹಿತಿ ಅಸಮಾನತೆಯೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳ ಅಕ್ರಮ ಲಾಭದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಚಾಟಿ: “ಇದು ಹಗಲು ದರೋಡೆ” ಮತ್ತು ಶೇ. 16ರ ಲಾಭದ ಮಿತಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ

ಔಷಧ ಬೆಲೆಗಳ ಈ ಹಗಲು ದರೋಡೆ ಕೇವಲ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದದ್ದಲ್ಲ; ಇದು ಇಡೀ ದೇಶದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್ ಪಿಡುಗಾಗಿದೆ. 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ಕುರಿತು ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಫಾರ್ಮಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಲಾಭಕೋರತನವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ವಿಕ್ರಮ್ ನಾಥ್ ಮತ್ತು ಸಂದೀಪ್ ಮೆಹ್ತಾ ಹಾಗೂ ಎಸ್‌ವಿಎನ್ ಭಟ್ಟಿ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು, ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರೀ ಮಾರ್ಜಿನ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿತು. “ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧವೊಂದನ್ನು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕೇವಲ ₹2,700ಕ್ಕೆ ಪೂರೈಸಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹27,000 ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಮುದ್ರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ನ್ಯಾಯ? ರೋಗಿಗಳ ಜೊತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ವ್ಯವಹಾರ ‘ದಿನದಹಾಡೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಡರೋಡೆ’ (Daylight robbery) ಮತ್ತು ಸುಲಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ರೋಗಿಗಳ ಜೀವದ ಜೊತೆ ಚೆಲ್ಲಾಟವಾಡುವ ಇಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳು ತಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಬೇಕು,” ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ’ (NLEM) ಸೇರಿರುವ ಔಷಧಗಳಿಗೆ ಶೇ. 16ರಷ್ಟು ಚಿಲ್ಲರೆ ಲಾಭದ ಮಿತಿ (Retail Margin) ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. “ಹಾಗಾದರೆ, ಇದೇ ಶೇ. 16ರಷ್ಟು ಲಾಭದ ಮಿತಿಯನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೂ ಏಕೆ ಏಕರೂಪವಾಗಿ (Uniform Margin Cap) ಅನ್ವಯಿಸಬಾರದು?” ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ತುಷಾರ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, “ಈ ದರ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೇವಲ ಫಾರ್ಮಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಾಭವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ವಿತರಕರು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಜಾಲವೂ ಇದರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ರೋಗಿಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ,” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಈ ಕೃತ್ಯವು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತೆರಿಗೆದಾರರ ಹಣವನ್ನೂ ಪೋಲು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ‘ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್’ (Ayushman Bharat) ನಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವಾಗ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಇಂತಹ ಊದಿಕೊಂಡ ಎಂಆರ್‌ಪಿ (Inflated MRP) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹಣ ಮರುಪಾವತಿ (Reimbursement) ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ತೆರಿಗೆದಾರರ ಹಣದ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಂಚನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಡಿಪಿಸಿಒ 2013ರ (DPCO 2013) ಇತಿಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಕಣ್ಣಾಮುಚ್ಚಾಲೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಔಷಧ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ (National Pharmaceutical Pricing Authority – NPPA) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ‘ಔಷಧಗಳ (ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ) ಆದೇಶ, 2013’ (DPCO 2013) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಲೋಪದೋಷಗಳೇ (Loopholes) ಫಾರ್ಮಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಾಕವಚವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.

ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ‘ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ’ (NLEM – Scheduled Formulations) ಇರುವ ಸುಮಾರು 384 ಔಷಧಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ (Ceiling Price) ಮತ್ತು 16% ಚಿಲ್ಲರೆ ಲಾಭಾಂಶದ ಮಿತಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಒಟ್ಟು ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 15 ರಿಂದ 17ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿವೆ.

ಉಳಿದ ಶೇ. 85ರಷ್ಟು ಔಷಧಗಳು ‘ನಾನ್-ಶೆಡ್ಯೂಲ್ಡ್’ (Non-scheduled formulations) ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಈ ಔಷಧಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಕೇವಲ “ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶೇ. 10ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಬಹುದು” ಎಂಬ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೇರಿದೆ ವಿನಃ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಲೆಗೇ ಲಗಾಮು ಹಾಕಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾನೂನಿನ ಮಿತಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಫ್‌ಡಿಎ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವ 254 ಫಾರ್ಮಾ ಕಂಪನಿಗಳು, ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ 50 ರಿಂದ 90 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸುತ್ತಿವೆ.

ರೋಗಿಗಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎನ್‌ಪಿಪಿಎ ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ಕೆಲವು ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಡಿಪಿಸಿಒ-2013ರ ಪ್ಯಾರಾ 19 (Para 19) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿ, 2017ರಲ್ಲಿ ಹೃದಯದ ಸ್ಟೆಂಟ್‌ಗಳು (Coronary Stents) ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲು ಕಸಿ ಉಪಕರಣಗಳ (Knee Implants) ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತಂದಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ, ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಲ್ಸ್ ಆಕ್ಸಿಮೀಟರ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ‘ವ್ಯಾಪಾರ ಲಾಭಾಂಶ’ವನ್ನು (Trade Margin Rationalization – TMR) ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಇದೇ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ 42 ನಾನ್-ಶೆಡ್ಯೂಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಗಳ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನೂ ಶೇ. 30ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಇದೀಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಎಫ್‌ಡಿಎ, ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಉಪಕರಣಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಉನ್ನತ ಬೆಲೆಯ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳಿಗೂ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಜಿನ್ ಮಿತಿ ಹೇರಲು ಎನ್‌ಪಿಪಿಎಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಡದಿಯಲ್ಲಿ ಬಯಲಾದ ನಕಲಿ ಔಷಧ ಜಾಲ: ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆತಂಕ

ರೋಗಿಗಳು ಕೇವಲ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅವರು ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿರುವ ಔಷಧ ಅಸಲಿಯೋ ಅಥವಾ ನಕಲಿಯೋ ಎಂಬ ಭೀಕರ ಆತಂಕವೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ದುಬಾರಿ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಸುಲಿಗೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಯಲಾದ ನಕಲಿ ಔಷಧಾಲಯಗಳ ಜಾಲವು ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನೇ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡಿದೆ.

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಔಷಧಗಳ ಮಾರಾಟ ಜಾಲವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರೀ ಸದ್ದು ಮಾಡಿದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿತರಕರು ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕಳಪೆ ಹಾಗೂ ನಕಲಿ ಔಷಧಗಳು ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಘಾತಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಈ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡ (SIT) ತನ್ನ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಹೆಸರಾಂತ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಲೇಬಲ್ ಅಂಟಿಸಿ, ಒಳಗೆ ಕಳಪೆ ರಾಸಾಯನಿಕವಿರುವ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರೋಗ ಗುಣಮುಖವಾಗುವ ಬದಲು ಇದು ಜನರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಯಮಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣದ ಬಿಡದಿ ಬಳಿಯ ಫಾರ್ಮ್‌ಹೌಸ್ (ತೋಟದ ಮನೆ) ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಆಗಸ್ಟ್ 18ರಂದು ಎಫ್‌ಡಿಎ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದಿಢೀರ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯ ದಿನಾಂಕ (Expiry Date) ಮುಗಿದ ಔಷಧಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ದಿನಾಂಕದ ಲೇಬಲ್ ಅಂಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಮರುಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಮಾಡುವ (Repacking and Relabelling) ಬೃಹತ್ ಜಾಲವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ದಾಳಿಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ತನಿಖೆ ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ಔಷಧ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇಲಾಖೆಯು, ಹೆಸರಾಂತ ಫೈಜರ್ (Pfizer) டிப்போವೊಂದರ ಸಗಟು ವಿತರಣಾ ಪರವಾನಗಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 16 ಔಷಧ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು 8 ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕಳಪೆ ಔಷಧ ಪೂರೈಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕಪ್ಪುಪಟ್ಟಿಗೆ (Blacklist) ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

“ವೆಲ್‌ನೆಸ್ ಫಾರೆವರ್” (Wellness Forever) ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಚೈನ್ ಫಾರ್ಮಸಿಗಳಲ್ಲೂ ನಕಲಿ ಔಷಧ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಔಷಧ ಪೂರೈಕೆ ಜಾಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಜನರಿಗೆ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿದೆ. ನಕಲಿ ಔಷಧ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣ (Murder Case) ದಾಖಲಿಸುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇದ್ದರೂ, ಮಾಫಿಯಾ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆದರಿಲ್ಲ. ಒಂದೆಡೆ ನಕಲಿ ಔಷಧಗಳ ಹಾವಳಿ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅಸಲಿ ಔಷಧದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಮುಖವಾಡ ತೊಟ್ಟು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ 60 ರಿಂದ 90 ಪಟ್ಟು ದರೋಡೆ; ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ರಾಜ್ಯದ ಬಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ರೋಗಿ ಮಾತ್ರ ಅಕ್ಷರಶಃ ನಲುಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಎಫ್‌ಡಿಎ ಆಯುಕ್ತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ

ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಲೂಟಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಆಡಳಿತ ಇಲಾಖೆ (FSDA) ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಎಫ್‌ಡಿಎ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಕೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ (ಐಎಎಸ್) ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (NPPA) ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ, ಕೇಂದ್ರ ಔಷಧ ನಿಯಂತ್ರಕರಿಗೆ (DCGI) ಹಾಗೂ ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18 ಹಾಗೂ 24ರಂದು ಆರು ಪುಟಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಸಮಗ್ರ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಔಷಧಗಳ (ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ) ಆದೇಶ, 2013’ರ (DPCO 2013) ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತುರ್ತಾಗಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ‘ತಜ್ಞರ ಕಾರ್ಯಪಡೆ’ (Expert Working Group) ರಚಿಸುವಂತೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜಾಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಸ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

1. ಗ್ರಾಹಕ ಸ್ನೇಹಿ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ (Patient-Facing Price Cap): ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ರೋಗಿಗೆ (In-patient) ವಿಧಿಸುವ ಔಷಧ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳ ಅಂತಿಮ ಬೆಲೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಅತಿ ಕಡಿಮೆಯೋ ಅದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬೇಕು:

   • ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಗರಿಷ್ಠ ಬೆಲೆ (Statutory ceiling price).

   • ಔಷಧದ ಮೇಲಿರುವ ಮುದ್ರಿತ ಎಂಆರ್‌ಪಿ (Printed MRP).

   • ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ನೈಜ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚ (Net institutional acquisition cost) + ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿಗದಿತ ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕ (Service margin) + ಅನ್ವಯವಾಗುವ ತೆರಿಗೆಗಳು. ಈ ಮೂರನೇ ನಿಯಮ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ₹86ಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸಿದ ಔಷಧವನ್ನು ₹4,528ಕ್ಕೆ ಮಾರಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ₹86 ನೈಜ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಯುತ ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ರೋಗಿಗೆ ಬಿಲ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ (Mandatory Itemised Bills): ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಂತಿಮ ಮೊತ್ತವನ್ನಷ್ಟೇ ಹಾಕಬಾರದು. ಬದಲಾಗಿ, ಔಷಧದ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಎಷ್ಟು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಬಿದ್ದ ನೈಜ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚ (Acquisition cost) ಎಷ್ಟು, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವಿಧಿಸಿದ ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕವೆಷ್ಟು, ತೆರಿಗೆಗಳೆಷ್ಟು ಮತ್ತು ರೋಗಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಅಂತಿಮ ಮೊತ್ತವೆಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ (Itemised) ನಮೂದಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು.
3. ರಿಯಾಯಿತಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ (Inclusion of Discounts and Rebates): ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವ ನಗದು ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನೋಟ್‌ಗಳು, ಉಚಿತ ಪೂರೈಕೆ (Free supplies), ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಬೆಂಬಲ, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಾನ್ವಯವಾಗುವ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು (Retrospective discounts) ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ‘ನೈಜ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚ’ವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವಂತಿಲ್ಲ.
4. ಹಣ ವಾಪಸಾತಿ ಮತ್ತು ದಂಡ (Refund, Audit, and Penalty): ಈ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಪ್ರತಿ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಬೇಕು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ (Audit) ನಡೆಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಯಮ ಮೀರಿ ರೋಗಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಆ ಹಣವನ್ನು ಬಡ್ಡಿ ಸಮೇತ ರೋಗಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಪದೇ ಪದೇ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾಡುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಂಕೊಲಾಜಿ (ಕ್ಯಾನ್ಸರ್), ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಕೇರ್ ಔಷಧಗಳು, ದುಬಾರಿ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ಗಳು, ಇಂಪ್ಲಾಂಟ್‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಹಲವು ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವ ದಿನೇಶ್ ಗುಂಡೂರಾವ್ ಅವರು ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಔಷಧ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿನ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ 5,000 ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಳವಡಿಸಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ. 70ರಷ್ಟು ಕಡಿತ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ₹100 ಕೋಟಿ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಔಷಧಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಯವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದು, ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಎರಡು-ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರ’ಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ವದಂತಿಗಳಿಗೂ ಸಚಿವರು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. “ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಾವು ಮುಚ್ಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಬರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಔಷಧವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಜನೌಷಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಯಾವ ದರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಔಷಧ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೂ ಔಷಧ ಪೂರೈಸಿ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ,” ಎಂದು ದಿನೇಶ್ ಗುಂಡೂರಾವ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಸುಲಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಮುಂದೇನು? (What happens next?)

ಕರ್ನಾಟಕ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಆಡಳಿತ ಇಲಾಖೆಯ ಈ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯು, ಇಡೀ ದೇಶದ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಬಡ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ತಾರ್ಕಿಕ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣಬೇಕಾದರೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ನಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ:

1. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಆದೇಶ: ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಗಳ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಮೇಲೆ ಶೇ. 16ರಷ್ಟು ಸಮಾನ ಲಾಭದ ಮಿತಿ (Uniform 16% Retail Margin Cap) ಹೇರುವ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆ 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ನಡೆಯಲಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಪಿಪಿಎ ಈ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಭರವಸೆ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು, ಫಾರ್ಮಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಲಾಭಕೋರತನಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಮೊಳೆ ಹೊಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
2. NPPA ಯಿಂದ ಡಿಪಿಸಿಒ (DPCO 2013) ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಕರ್ನಾಟಕ ಎಫ್‌ಡಿಎ ಆಯುಕ್ತರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಷಧ ಬೆಲೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (NPPA) ತಕ್ಷಣವೇ ಒಂದು ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಐಸಿಯು ಔಷಧಗಳು, ದುಬಾರಿ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೇಲೆ ‘ವ್ಯಾಪಾರ ಲಾಭಾಂಶ ಮಿತಿಯನ್ನು’ (Trade Margin Rationalization – TMR) ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ.
3. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ: ರೋಗಿಗೆ ಬಿಲ್ ನೀಡುವಾಗ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನೈಜ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚ (Landing Cost) ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ನಿಯಮ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮನಬಂದಂತೆ ಬಿಲ್ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಕಾಯಂ ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಳಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತಾವು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮೂಡಲಿದೆ.
4. ನೇರ ವಿತರಣಾ ಜಾಲ (Direct-to-Retail) ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ಸಬಲೀಕರಣ: ಒಮ್ಮೆ ಲಾಭದ ಮಿತಿ ನಿಗದಿಯಾದರೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಔಷಧಾಲಯಗಳು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರಿ ಕಮಿಷನ್ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಔಷಧ ಕಂಪನಿಗಳು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ವಿತರಣಾ ಜಾಲದ ಮುಖಾಂತರ (Direct-to-retail distribution channels) ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಔಷಧ ತಲುಪಿಸುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಬಂದರೆ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ವೇದಿಕೆಗಳು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಲು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸರಕಲ್ಲ (Commodity), ಅದೊಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು. ಬಡ ರೋಗಿಯು ತನ್ನ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನೆ, ಆಸ್ತಿ ಮಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಬಿಲ್ ಕಟ್ಟುವ ಅಮಾನವೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಬೇಕಿದೆ. “ನಾವು ವ್ಯಾಪಾರದ ನ್ಯಾಯಯುತ ಲಾಭದ ವಿರುದ್ಧವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೋಗಿ-ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರಬೇಕು” ಎಂಬ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ, ₹86ರ ಔಷಧವನ್ನು ₹4,528ಕ್ಕೆ ಮಾರಿ ರೋಗಿಗಳ ರಕ್ತ ಹೀರುವ ಜಿಗಣೆಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಬೀಳಲಿದೆ.

ರೋಗಿಗಳ ಜೀವದ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಈ ಅಮಾನವೀಯ ಜಾಲವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಔಷಧ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇಲಾಖೆಯ ಈ ಹೋರಾಟವು, ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗುವ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಮೂಲಗಳ ಪಟ್ಟಿ (Source List):

---

ಮೂಲಗಳು (83)

1. timesofindia.indiatimes.com — 134523341.cms
2. tv9kannada.com — Fda exposes 254 pharma companies for loots money from patients in medicine 12432
3. facebook.com
4. thesouthfirst.com — Bought for rs 86 billed at rs 4528 karnataka seeks new rules to make medicine pr
5. facebook.com
6. hindustantimes.com — Ktaka flags drug price gaps at 254 companies 101790536446345
7. thesouthfirst.com — When patents make drugs unaffordable government can intervene kerala high court
8. youtube.com — Watch
9. facebook.com
10. facebook.com
11. timesofindia.indiatimes.com — 134526060.cms
12. vijaykarnataka.com — 134530589.cms
13. urbanacres.in — Karnataka medicine price hike exposes hospital billing gap
14. bangaloremirror.indiatimes.com — 134553070.cms
15. vishwavani.news — Amp
16. facebook.com
17. sahi.com — Supreme court seeks uniform 16 retail markup cap on medicines to curb pricing ga
18. scribd.com — 4 3 National Pharmaceutical Pricing Authority Presentation 1
19. nppa.gov.in — Archieve
20. pmc.ncbi.nlm.nih.gov — PMC9329597
21. pharma-dept.gov.in — Drugs prices control order 2013 amended upto 25052023
22. nppa.gov.in — Drugspricescontrolorder2013
23. nppa.gov.in — Dpco2013
24. slideshare.net
25. youtube.com — Watch
26. varthabharati.in — Medicine fda 2278406
27. kannada.werindia.com — Top news
28. tv9kannada.com — Karnataka fda exposes 254 pharma firms duping patients with exorbitant mrps 1243
29. facebook.com
30. vijaykarnataka.com — 115538457.cms
31. etvbharat.com — Ka20231212191946202202919
32. publictv.in — Dinesh gundu rao clarification janaushadhi centers in karnataka have not been cl
33. facebook.com
34. navayuganews.com — War like action to address medicine shortage in government hospitals in the stat
35. vishwavani.news — 4228 charged for medicine worth 86 illegal network of 254 companies uncovered sh
36. facebook.com
37. tv9kannada.com — Dinesh gundu rao warns private hospitals against extortion instructed price list
38. facebook.com
39. vijaykarnataka.com — 99546046.cms
40. youtube.com — Watch
41. justdial.com — Nct 10029727
42. apollopharmacy.in — Apollo pharmacy bengeri hubli 16992
43. abplive.com — Supreme court says retail margin on medicines and drugs should be maximum 16 per
44. legacyias.com — Current affairs 30 september 2026
45. shunyatax.in — Supreme court medicine markups corporate hospitals 1352
46. informistmedia.com — Drug prices SC raps pharma companies for inflated price of essential medicines
47. the420.in — Supreme court medicine mrp retail margin cap
48. m.economictimes.com — 134573710.cms
49. slideshare.net
50. priceiq.rxintel.link — Hidden hospital cost india
51. expresspharma.in — Govt brings 42 non scheduled cancer drugs under price control
52. timesofindia.indiatimes.com — 68187970.cms
53. nppa.gov.in — Aboutnppa
54. youtube.com — Watch
55. kannadaprabha.in
56. kannadaprabha.com
57. kpepaper.asianetnews.com
58. thesecretariat.in — K srinivas 01kn815027
59. pharmabiz.com — NewsDetails
60. thehansindia.com — Karnataka fda flags huge price markups by 254 drug companies 1126129
61. timesofindia.indiatimes.com — 133163890.cms
62. youtube.com — Watch
63. prashantnews.com — Karnataka vs maharashtra who is winning the food safety crackdown real winner ma
64. facebook.com
65. pharmaindustrial-india.com — Karnataka fda and us fda strengthen regulatory partnership to advance food and d
66. timesofindia.indiatimes.com — 134444321.cms
67. bangaloremirror.indiatimes.com — 134547276.cms
68. scribd.com — Unicorn Magazine English April 2024
69. axiscapital.co.in — Sahajanand Medical Technologies Limited DRHP
70. scribd.com — Attachment RBI SEBI NABARD 2019 CA Monthly Magazine June to October 2019 lyst802
71. scribd.com — LSR Annual Report 2024 25
72. inshorts.com — K taka seeks rules to make medicine pricing in pvt hospital fairer 1790591602711
73. scroll.in — New drugs being made to avoid price controls private hospitals overcharging huge
74. greencrossindia.com — Nppa revises medicine prices latest dpco list 2026
75. nppa.gov.in — Year2026
76. nppa.gov.in — Medicaldevices 2
77. prsindia.org — Review of role functions and duties of the national pharmaceutical pricing autho
78. nppa.gov.in — Year2026 2027
79. saarbiotech.in — Nppa price updates pharma brand planning india
80. nppa.gov.in — Year2025 2026
81. m.economictimes.com — 134548191.cms
82. medicalbuyer.co.in — Medtech firms healthcare providers back tmr to address markup gaps
83. pharmabiz.com — NewsDetails

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ

• ₹10 ಏರಿಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವೇ? ನಂದಿನಿ ಹಾಲು ದರ: ರೈತರಿಗೆ ನೆರವು, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೊರೆ?
• ನಂದಿನಿ ದರ ಏರಿಕೆ ಯಾರಿಗಾಗಿ? ರೈತರಿಗೆ ₹35 ಮಾತ್ರ: ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ಯಾರಿಗೆ?
• ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಒಣಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ತೆಂಗು ಬರ ಸಂಕಷ್ಟ: 84,541 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಹಾನಿ; ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಆರೋಪ